Baøi giaûng cuûa Ñöùc Thaùnh Cha nhaân ngaøy Naêm Thaùnh daønh cho caùc Gia Ñình


VietCatholic News. (22/10/2000)

BAØI GIAÛNG CUÛA ÑÖÙC THAÙNH CHA
NHAÂN NGAØY NAÊM THAÙNH CAÙC GIA ÑÌNH 15.10.2000


1."Nguyeän xin Chuùa laø nguoàn maïch söï soáng, ban phuùc laønh cho chuùng con". Anh chò em thaân meán, lôøi khaån caàu chuùng ta laäp laïi trong Thaùnh vònh ñaùp ca toùm goïn ñaày ñuû lôøi caàu nguyeän haèng ngaøy cuûa moïi gia ñình Kitoâ giaùo, vaø hoâm nay, trong cuoäc cöû haønh Thaùnh Theå cuûa Naêm thaùnh naøy, noù dieãn taû caùch soáng ñoäng yù nghóa cuoäc tuï hoïp cuûa chuùng ta.

Anh chò em ñeán ñaây khoâng nhö laø nhöõng caù nhaân nhöng nhö laø nhöõng gia ñình. Anh chò em ñeán Roâma töø khaép nôi treân theá giôùi, vôùi haønh trang laø nieàm xaùc tín saâu xa raèng gia ñình laø moät moùn quaø lôùn lao cuûa Thieân Chuùa, moät moùn quaø töø khôûi thuûy, mang daáu aán laø lôøi chuùc laønh cuûa Thieân Chuùa.
Quaû laø nhö theá. Ngay töø luùc khôûi ñaàu cuoäc taïo döïng, Thieân Chuùa ñaõ ñoaùi nhìn vaø chuùc laønh cho gia ñình. Thieân Chuùa ñaõ taïo döïng ngöôøi nam ngöôøi nöõ theo hình aûnh Ngöôøi vaø trao cho hoï nhieäm vuï ñaëc bieät laø phaùt trieån gia ñình nhaân loaïi: "Thieân Chuùa ban phuùc laønh cho hoï, vaø Thieân Chuùa phaùn vôùi hoï: "Haõy sinh soâi naûy nôû thaät nhieàu, cho ñaày maët ñaát" (St 1,28).

Caùc gia ñình thaân meán, Naêm Thaùnh cuûa anh chò em laø moät baøi ca ngôïi khen vì lôøi chuùc laønh nguyeân thuûy aáy. Lôøi chuùc laønh aáy tuoân ñoå treân anh chò em laø nhöõng ñoâi vôï choàng kitoâ giaùo khi, trong hoân leã, tröôùc maët Thieân Chuùa, anh chò em ñaõ theà nguyeän yeâu thöông nhau suoát ñôøi. Hoâm nay taùm ñoâi baïn töø nhöõng mieàn khaùc nhau treân theá giôùi ñeán ñaây ñeå cöû haønh hoân leã trong baàu khí trang troïng cuûa nghi leã Naêm thaùnh naøy cuõng seõ nhaän ñöôïc lôøi chuùc laønh aáy.

Vaâng, nguyeän xin Chuùa laø nguoàn maïch söï soáng ban phuùc laønh cho anh chò em! Haõy môû roäng coõi loøng ñeå ñoùn nhaän söï tuoân ñoå phuùc laønh luoân luoân môùi meû naøy. Noù mang theo moät söùc maïnh saùng taïo vaø ñoåi môùi, coù khaû naêng loaïi tröø moïi yeáu ñuoái vaø baûo ñaûm söï töôi maùt luoân maõi cho quaø taëng cuûa anh chò em.

Con ngöôøi ñöôïc taïo döïng khoâng phaûi ñeå ôû moät mình

2. Lôøi chuùc laønh nguyeân thuûy naøy ñöôïc noái keát vôùi moät chöông trình roõ raøng cuûa Thieân Chuùa, nhö lôøi Ngöôøi vöøa ñöôïc nhaéc laïi: "Con ngöôøi ôû moät mình thì khoâng toát. Ta seõ laøm cho noù moät trôï taù töông xöùng vôùi noù" (St 2,18). Chính vì theá trong saùch Saùng theá, taùc giaû thaùnh moâ taû ñoøi hoûi cô baûn laøm neàn taûng cho söï keát hôïp hoân nhaân giöõa ngöôøi nam vaø ngöôøi nöõ vaø, cuøng vôùi noù, ñôøi soáng gia ñình xuaát phaùt töø ñoù. Ñaây laø moät ñoøi hoûi cuûa söï hieäp thoâng. Con ngöôøi khoâng ñöôïc taïo döïng ñeå soáng ñôn ñoäc; con ngöôøi mang trong chính baûn thaân ôn goïi soáng hoã töông, ñöôïc baét nguoàn töø baûn tính thaàn thieâng cuûa mình. Vì ôn goïi naøy, hoï taêng tröôûng neáu hoï böôùc vaøo trong moái töông giao vôùi ngöôøi khaùc, baèng caùch khaùm phaù troïn veïn chính mình chæ qua vieäc "trao ban chaân thöïc chính mình" (Gaudium et spes, soá 24).

Moái töông giao thuaàn tuyù chöùc naêng thì chöa ñuû cho con ngöôøi. Hoï caàn moái töông giao lieân vò, phong phuù veà chieàu saâu noäi taâm, söï nhöng khoâng vaø söï töï hieán. Moái töông giao cô baûn laø moái töông giao ñöôïc taïo neân ôû trong gia ñình: giöõa vôï choàng vaø giöõa vôï choàng vôùi con caùi. Toaøn boä maïng löôùi roäng lôùn nhöõng töông giao nhaân loaïi baét nguoàn vaø lieân tuïc taùi sinh töø moái töông giao aáy, qua ñoù moät ngöôøi nam vaø moät ngöôøi nöõ nhìn nhaän raèng hoï ñöôïc döïng neân ñeå cho nhau vaø quyeát ñònh noái keát cuoäc soáng caù nhaân cuûa hoï trong moät döï aùn ñôøi soáng duy nhaát: "Bôûi theá, ngöôøi ñaøn oâng lìa cha meï maø gaén boù vôùi vôï mình, vaø caû hai thaønh moät xöông moät thòt" (St 2,24).

3. Moät thòt! Laøm sao chuùng ta laïi khoâng thaáy söùc maïnh cuûa loái dieãn taû naøy? Töø "thòt" trong Kinh thaùnh khoâng chæ gôïi leân baûn tính xaùc thòt cuûa con ngöôøi maø coøn tôùi toaøn boä caên tính goàm theå xaùc vaø tinh thaàn. Ñoâi vôï choàng khoâng chæ ñaït tôùi söï keát hôïp theå xaùc maø coøn tôùi söï keát hôïp nhaân vò thöïc söï. Moät söï keát hôïp saâu xa ñeán noãi caùch naøo ñoù laøm hoï trôû neân phaûn aûnh cuûa "Chuùng Ta" cuûa Ba Ngoâi Thieân Chuùa trong lòch söû (x. Thö gôûi caùc gia ñình, soá 8).

Vì theá chuùng ta môùi coù theå hieåu ñöôïc cuoäc tranh luaän cuûa Ñöùc Gieâsu vôùi nhöõng ngöôøi Phariseâu trong Tin möøng Maccoâ vöøa môùi coâng boá quan troïng nhö theá naøo. Nhöõng ngöôøi ñang noùi chuyeän vôùi Ñöùc Gieâsu coi ñaây laø moät vieäc giaûi thích luaät Moâseâ cho pheùp choàng boû vôï, khi gôïi leân cuoäc tranh caõi veà nhöõng lyù do bieän minh cho vieäc naøy. Ñöùc Gieâsu hoaøn toaøn vöôït leân treân caùi nhìn phaùp lyù ñoù, khi ñi vaøo trung taâm keá hoaïch cuûa Thieân Chuùa. Trong boä luaät Moâseâ, Ngöôøi thaáy coù moät söï nhaân nhöôïng tröôùc "skelerocardia", söï "cöùng loøng" cuûa hoï. Tuy nhieân Ñöùc Gieâsu laïi khoâng luøi böôùc tröôùc söï cöùng loøng naøy. Laøm sao Ngöôøi coù theå laøm khaùc ñöôïc, vì Ngöôøi ñaõ ñeán chính laø ñeå loaïi tröø noù vaø trao ban cho con ngöôøi, cuøng vôùi ôn Cöùu Chuoäc, söùc maïnh ñeå vöôït thaéng nhöõng choáng traû do toäi loãi gaây neân? Ngöôøi khoâng sôï nhaéc laïi cho hoï keá hoaïch ban ñaàu : "luùc khôûi ñaàu coâng trình taïo döïng, 'Thieân Chuùa ñaõ laøm neân con ngöôøi coù nam coù nöõ'" (Mc 10,6).

Keá hoaïch cuûa Thieân Chuùa ñoái vôùi hoân nhaân laø ñieàu kieän ñeå coù söï töï do thöïc söï

4. "Luùc khôûi ñaàu"! Chæ mình Ñöùc Gieâsu bieát Chuùa Cha "luùc khôûi ñaàu" vaø cuõng bieát con ngöôøi "luùc khôûi ñaàu". Ngöôøi maïc khaûi Chuùa Cha vaø maïc khaûi con ngöôøi cho chính con ngöôøi (x. Gaudium et spes, soá 22). Vì lyù do ñoù, theo böôùc chaân Ngöôøi, Giaùo hoäi coù nhieäm vuï laøm chöùng trong lòch söû veà keá hoaïch khôûi ñaàu naøy vaø chöùng toû tính chaân lyù vaø khaû thi cuûa noù.

Laøm theá Giaùo hoäi khoâng che daáu nhöõng khoù khaên vaø bi kòch maø kinh nghieäm lòch söû cuï theå cuûa ñôøi soáng caùc gia ñình ghi cheùp. Nhöng Giaùo hoäi cuõng bieát raèng yù muoán Thieân Chuùa, khi ñöôïc heát loøng ñoùn nhaän vaø thöïc hieän, khoâng phaûi laø xieàng xích troùi buoäc nhöng laø ñieàu kieän ñeå coù söï töï do ñích thöïc ñem laïi tình yeâu vieân maõn. Giaùo hoäi cuõng bieát -vaø kinh nghieäm ñôøi soáng haèng ngaøy cuûa chuùng ta cuõng xaùc nhaän- laø: khi keá hoaïch ban ñaàu naøy bò che khuaát trong löông taâm thì xaõ hoäi seõ chòu taùc haïi khoân löôøng.

Chaéc chaén laø coù nhöõng khoù khaên. Nhöng Ñöùc Gieâsu cung caáp cho caùc ñoâi vôï choàng nhöõng phöông theá ñaày ñuû cuûa aân suûng ñeå vöôït thaéng chuùng. Bôûi yù muoán cuûa Ngöôøi, nôi con ngöôøi ñaõ chòu pheùp thaùnh taåy, hoân nhaân ñaõ coù ñöôïc giaù trò vaø söùc maïnh cuûa bí tích, noù cuûng coá ñaëc tính vaø lôïi ích cuûa hoân nhaân. Bôûi vì trong bí tích hoân nhaân, ñoâi vôï choàng -cuõng nhö caùc ñoâi baïn treû saép ñöôïc toâi ban pheùp hoân phoái- daán thaân dieãn taû laãn cho nhau vaø laøm chöùng cho theá giôùi tình yeâu ñaày söùc maïnh vaø khoâng theå phaân ly cuûa Chuùa Kitoâ ñoái vôùi Hoäi Thaùnh. Ñaây laø moät "maàu nhieäm vó ñaïi" nhö thaùnh Phaoloâ Toâng ñoà noùi (x. Ep 5,32).

5."Nguyeän xin Chuùa laø nguoàn maïch söï soáng, ban phuùc laønh cho chuùng con". Phuùc laønh cuûa Thieân Chuùa töï ban ñaàu khoâng chæ laø moái hieäp thoâng hoân nhaân maø coøn laø söï côûi môû ñaày traùch nhieäm vaø quaûng ñaïi ñoái vôùi söï soáng. Con caùi thöïc söï laø "muøa xuaân cuûa gia ñình vaø xaõ hoäi" nhö khaåu hieäu Naêm thaùnh cuûa anh chò em. Chính trong con caùi maø hoân nhaân sinh hoa keát quaû : con caùi laø taëng thöôûng cho söï chung soáng troïn veïn ("totius vitae consortium": Giaùo luaät soá 1055, 1) laøm cho ngöôøi choàng vaø ngöôøi vôï thaønh "moät xöông moät thòt"; ñieàu naøy ñuùng cho caû con caùi do quan heä töï nhieân cuûa ñoâi baïn laãn cho nhöõng ngöôøi con nuoâi. Con caùi khoâng phaûi laø "phuï tuøng" trong döï aùn ñôøi soáng hoân nhaân.

Chuùng khoâng phaûi laø moät "tuøy choïn" nhöng laø moät "moùn quaø cao quyù" (Gaudium et spes, soá 50), ñöôïc khaéc ghi trong chính caáu truùc cuûa söï hôïp nhaát trong hoân nhaân. Giaùo hoäi, nhö anh chò em bieát, daïy moät neàn luaân lyù toân troïng caáu truùc cô baûn naøy caû trong nghóa keát hôïp laãn sinh saûn. Trong taát caû nhöõng ñieàu naøy, Giaùo hoäi dieãn taû söï toân kính chính ñaùng ñoái vôùi keá hoaïch cuûa Thieân Chuùa, khi phaùc hoaï moät hình aûnh veà moái quan heä vôï choàng mang daáu aán söï chaáp nhaän hoã töông vaø khoâng haïn cheá. Ñaøng khaùc, ñieàu ñoù phuø hôïp vôùi quyeàn cuûa con caùi ñöôïc sinh ra vaø lôùn leân trong moät moâi tröôøng nhaân aùi hoaøn toaøn. Khi soáng phuø hôïp vôùi lôøi cuûa Thieân Chuùa, gia ñình seõ trôû neân tröôøng hoïc giuùp neân ngöôøi vaø soáng tình lieân ñôùi thöïc söï.

Thaùnh Gia ñaõ ñi qua cuøng moät con ñöôøng nhö anh chò em

6. Cha meï vaø con caùi ñöôïc keâu goïi ñeå thöïc hieän traùch nhieäm naøy, nhöng, nhö toâi ñaõ vieát naêm 1994 cho Naêm Gia ñình : "töø 'chuùng ta' cuûa cha meï", cuûa vôï choàng, bieán thaønh töø 'chuùng ta' cuûa gia ñình, noù thaùp nhaäp vaøo nhöõng theá heä ñi tröôùc vaø môû ngoõ cho söï baønh tröôùng daàn daàn" (Thö göûi caùc Gia ñình, soá 16). Khi caùc vai troø ñöôïc toân troïng, laøm sao cho moái quan heä giöõa vôï choàng vaø giöõa cha meï vôùi con caùi ñöôïc trieån nôû caùch troïn veïn vaø hoaø thuaän, thì töï nhieân nhöõng quan heä khaùc nhö oâng baø, chuù baùc, coâ dì, anh em cuõng trôû neân coù yù nghóa vaø quan troïng. Trong nhöõng moái töông giao ñoù mang daáu aán cuûa söï yeâu thöông chaân thaønh vaø giuùp ñôõ laãn nhau, gia ñình thöôøng ñoùng moät vai troø thöïc söï khoâng theå thay theá ñöôïc, ñeå nhöõng ai gaëp khoù khaên, chöa coù gia ñình, goaù vôï choàng, moà coâi tìm ñöôïc moät nôi tieáp ñoùn aám cuùng. Gia ñình khoâng theå ñoùng khung vaøo chính noù. Moái töông giao thaân aùi vôùi nhöõng ngöôøi thaân laø moät moâi tröôøng ñaàu tieân cho söï côûi môû caàn thieát höôùng gia ñình ñeán taát caû moïi ngöôøi trong xaõ hoäi.

7. Vì theá caùc gia ñình kitoâ giaùo thaân meán, haõy ñoùn nhaän hoàng aân cuûa Naêm thaùnh ñang ñöôïc dö daû ñoå traøn nôi Baøn Tieäc Thaùnh Theå naøy. Haõy ñoùn nhaän baèng caùch theo göông gia ñình Nadareùt: duø ñöôïc keâu goïi ñeå thöïc hieän moät söù vuï khoâng theå saùnh ñöôïc, nhöng cuõng ñaõ ñi qua cuøng moät con ñöôøng nhö anh chò em, giöõa söôùng vui vaø ñau khoå, caàu nguyeän vaø laøm vieäc, nhöõng hy voïng vaø nhöõng thöû thaùch lo aâu, maø vaãn luoân baùm chaët vaøo söï trung thaønh vôùi yù muoán cuûa Thieân Chuùa. Öôùc gì gia ñình cuûa anh chò em tieáp tuïc phaùt trieån nhö "nhöõng giaùo hoäi taïi gia" thöïc söï, baèng caùch daâng lôøi ngôïi khen Thieân Chuùa moãi ngaøy vaø traûi roäng nguoàn tình yeâu mang laïi hoa traùi vaø ñoåi môùi cho toaøn xaõ hoäi.

"Nguyeän xin Chuùa laø nguoàn maïch söï soáng, ban phuùc laønh cho chuùng con". Nguyeän xin Naêm thaùnh caùc Gia ñình naøy trôû neân giaây phuùt aân suûng lôùn lao cho taát caû anh chò em ñang cöû haønh nôi ñaây. Xin cho Naêm thaùnh caùc Gia ñình cuõng trôû neân lôøi môøi goïi xaõ hoäi suy tö veà yù nghóa vaø giaù trò cuûa moùn quaø lôùn lao naøy laø gia ñình, ñöôïc xaây döïng theo traùi tim cuûa Thieân Chuùa.

Nguyeän xin Ñöùc Maria, "Nöõ vöông caùc gia ñình" luoân ñoàng haønh vôùi anh chò em vôùi caùnh tay töø maãu cuûa Meï.

+ Gioan-Phaoloâ II

Phan Du Sinh