CHÚA NHỰT XX

CHỦ ĐỀ :

SỰ QUẤY RỐI CẦN THIẾT

"Thầy đến để đem sự chia rẽ"

(Lc 12,51)

Sợi chỉ đỏ :

- Bài đọc I : Ngôn sứ Giêrêmia bị coi là đă quấy rối tinh thần dân Israel.

- Tin Mừng : Chúa Giêsu nói : "Thầy đến để đem sự chia rẽ".

Minh họa

- Mille images 122 C

- "Thầy đến để đem sự chia rẽ" (Lc 12,51)

I. DẪN VÀO THÁNH LỄ

Anh chị em thân mến

Ai ai cũng thích được sống yên ổn trong những thói quen của ḿnh. Tuy nhiên cứ măi ở yên trong những thói quen xấu th́ rất là tai hại. Bởi vậy cần phải có ai đó đánh thức lương tâm, kết án sự xấu và lôi kéo con người trở về đường tốt. Đó là những sự quấy rối cần thiết.

Chúng ta xin Chúa giúp chúng ta can đảm đón nhận những sự quấy rối đó, và cũng can đảm dám quấy rối trước những t́nh trạng xấu của kẻ khác.

II. GỢI Ư SÁM HỐI

- Chúng ta chỉ thích nghe những lời êm tai vừa ư và không đón nhận những lời thật sửa lỗi chúng ta.

- Nhiều khi chúng ta c̣n thù ghét những người thành tâm sửa lỗi chúng ta.

- Chúng ta không can đảm đấu tranh cho công b́nh và sự thật.

III. LỜI CHÚA

1. Bài đọc I (Gr 38,4-6.8-10)

Thời ngôn sứ Giêrêmia, dân do thái phạm tội nhiều nên Thiên Chúa để cho quân thù là đế quốc Babylone bao vây họ. Thay v́ ăn năn sám hối và quay về nương tựa nơi Chúa, họ vẫn tiếp tục làm tội và cậy vào thế lực ngoại bang. Ngôn sứ Giêrêmia vạch rơ những sai lầm ấy và đe dọa rằng nếu họ cứ tiếp tục như thế th́ có ngày Thiên Chúa sẽ cho quân thù sẽ xâm chiếm xứ sở, tàn phá đền thờ và bắt dân đi lưu đày.

V́ những lời nói thật đó, Giêrêmia bị coi là kẻ quấy rối tinh thần dân chúng và là tên phản quốc. Dân chúng đă bắt ông quăng xuống một cái giếng sâu. Nhưng Chúa đă cho người cứu ông lên.

2. Đáp ca (Tv 39)

Tâm t́nh Tv này rất hợp với Giêrêmia : Tôi đă trông cậy Chúa và Người đă nghiêng ḿnh về bên tôi. Người đă kéo tôi lên khỏi lỗ mồ, khỏi chỗ bùn nhơ…

3. Tin Mừng (Lc 12,49-53)

Đoạn này có hai ư :

a/ Bằng hai h́nh ảnh "lửa" và "phép rửa", Chúa Giêsu nói về tương lai sắp tới (cc 49-50) :

- "Lửa" ám chỉ sự thanh luyện. Chúa Giêsu đến trần gian để thanh luyện trần gian, cho nên Ngài ước mong việc thanh luyện ấy sớm hoàn thành.

- "Phép rửa" ám chỉ cuộc khổ nạn sắp tới : việc thanh luyện ấy chỉ hoàn thành sau khi Ngài chịu nạn chịu chết và sống lại.

b/ Bằng hai h́nh ảnh "ḥa b́nh" và "chia rẽ", Chúa Giêsu kêu gọi người ta chọn lựa thái độ trước Tin Mừng của Ngài (cc 51-53) : Nhiều người nghĩ rằng Đấng Messia là Đấng mang ḥa b́nh đến (x. Is 9,5). Chúa Giêsu xác nhận rằng đúng thực, sứ mạng của Ngài là một sứ mạng Ḥa b́nh (Is 9,5tt ; Dcr 9,10 ; Lc 2,14 ; Ep 2,14-15). Nhưng Ngài thấy cần giải thích thêm : chữ "Hoà b́nh" có nhiều nghĩa : hoà b́nh kiểu thế gian và hoà b́nh của Thiên Chúa. Chúa Giêsu nói rằng Ngài đến thế gian không phải để đem ḥa b́nh kiểu thế gian, mà là thứ ḥa b́nh của Thiên Chúa. Thứ hoà b́nh của Thiên Chúa mà Chúa Giêsu mang đến, người ta chỉ sẽ nhận được sau khi người ta đă cố gắng chiến đấu để sống theo Tin mừng của Ngài. Thực tế cho thấy là sứ vụ của Chúa Giêsu đă gặp chống đối, và Lời rao giảng của Ngài đă gây ra chia rẽ giữa những người tin và những người không tin, chia rẽ xảy ra ngay trong ḷng một gia đ́nh (Lc 2,35 : có chia rẽ, th́ tâm tư người ta mới lộ ra).

4. Bài đọc II (Dt 12,1-4) (Chủ đề phụ)

Hoàn cảnh : Các kitô hữu gốc do thái đang gặp phải rất nhiều khó khăn. Một mặt họ bị các đồng đạo do thái cũ thù ghét v́ coi họ là những người phản đạo. mặt khác họ cũng bị bách hại bởi đế quốc Rôma.

Tác giả thư do thái đă nêu gương Chúa Giêsu để an ủi và khuyến khích họ : Chúng ta hăy nh́n thẳng vào Chúa Giêsu. Ngài cũng gặp muôn vàn khó khăn nhưng đă kiên tŕ chiến đấu và cuối cùng đă chiến thắng tất cả. Hăy noi gương Ngài và dựa vào sự trợ giúp của Ngài mà chiến đấu.

IV. GỢI Ư GIẢNG

* 1. "Thầy đến để đem sự chia rẽ"

Những lời Chúa Giêsu nói trong bài Tin Mừng này thật kỳ lạ khác thường. C̣n nhớ có lần hai môn đệ xin Ngài sai lửa từ trời xuống thiêu đốt một làng Samaria không tiếp rước Ngài, th́ khi đó Ngài đă mắng hai ông và dùng đường khác mà đi. Thế mà hôm nay Chúa Giêsu lại nói "Thầy đă đến đem lửa xuống thế gian". C̣n nhớ có lần Phêrô tuốt gươm ra để bênh vực Ngài khi quân dữ đến bắt Ngài. Khi ấy Ngài đă bảo Phêrô xỏ gươm vào bao v́ ai dùng gươm th́ sẽ chết v́ gươm. Vậy mà hôm nay Ngài nói "Các con tưởng Thầy đến để đem sự b́nh an xuống thế gian ư ? Thầy đến để đem sự chia rẽ !".

Thực ra Chúa Giêsu đến trần gian không phải để gây chia rẽ và xáo trộn. Tuy nhiên nhiều khi chính v́ Ngài mà xáo trộn và chia rẽ xảy ra ! Điều này đặc biệt đúng trong thời kỳ Giáo Hội sơ khai. Khi đó, ai bỏ đạo cũ (đạo Rôma, đạo Do thái) để theo đạo Chúa Kitô th́ bị gia đ́nh, bạn bè và hàng xóm ghét bỏ, bách hại. Nhưng những kitô hữu ấy biết làm ǵ khác hơn được : chọn bên này th́ phải bỏ bên kia, và bên bị bỏ sẽ thù ghét ḿnh.

Dù Chúa Giêsu rất hiền lành nhưng, v́ sứ mạng, Ngài phải nói thẳng nói thật và do đó gây nên chống đối và chia rẽ : Ngài giảng dạy về ḷng thương xót của Thiên Chúa đối với những người tội lỗi. Lời giảng này làm cho những người tội lỗi tin theo Ngài, nhưng lại khiến những người biệt phái chống lại Ngài. Ngài kêu gọi con người đừng bám vào kho tàng của cải đời này, mà hăy t́m kho tàng không hư nát trong Nước Trời. Lời giảng này khích lệ những người nghèo nhưng lại làm cho những người giàu nổi giận v.v.

Trong Tin Mừng có đầy dẫy những lời chói tai như thế của Chúa Giêsu. Nếu chúng ta chỉ lựa ra những lời thuận tai để đọc th́ Tin Mừng chẳng mang lại ích lợi ǵ cho chúng ta. Ngược lại, chính những lời làm ta khó chịu, những lời có tính cách quấy rối lương tâm chúng ta mới là những lời giúp chúng ta hoán cải và t́m được ơn cứu độ.

* 2. Sứ mạng ngôn sứ

Ngôn sứ là người nói lời Thiên Chúa. Mà lời Thiên Chúa không phải lúc nào cũng thuận tai loài người. Cho nên ngôn sứ thường bị coi là những người quấy rối, và bị ghét bỏ.

Nhưng kitô hữu chúng ta có sứ mạng ngôn sứ. Chúng ta có sứ mạng nói lên sự thật để vạch trần sự gian dối ; chúng ta có sứ mạng đ̣i hỏi công b́nh mỗi khi gặp bất công.

Kinh nghiệm cho thấy không có ǵ khiến người ta khó chịu cho bằng đ̣i hỏi sự thật và công b́nh.

V́ thế sứ mạng của kitô hữu càng khó khăn hơn.

Trước chúng ta, đă có nhiều kitô hữu can đảm thi hành sứ mạng ngôn sứ của ḿnh : Martin Luther King rao giảng cho ḥa b́nh và cho quyền tự do của người da đen. Ông đă bị ám sát chết. Đức Giám mục Helder Camara tranh đấu cho người nghèo và cũng bị bắn gục.

Xă hội ngày nay có nhiều điều xấu, và những điều xấu ấy vẫn tồn tại lâu dài. Phải chăng v́ Kitô hữu đă bỏ quên hay đă hèn nhát không thi hành sứ vụ ngôn sứ của ḿnh ?

* 3. Ngọn lửa t́nh yêu

Tại một khu phố cổ ấn Độ, trên đường cũng như trong nhà thường không có đèn. Giữa những khu phố như thế, thỉnh thoảng người ta thấy mọc lên một ngôi đền Ấn Giáo. Dĩ nhiên, trong những ngôi đền như thế, ánh sáng cũng không được đốt lên thường xuyên.

Từ trên nóc đền thờ cũng như dọc theo bốn bức tường, họ treo những chiếc lồng đèn. Khoảng trống trong những chiếc lồng đèn ấy vừa vặn để cho vào một chiếc đèn dầu.

B́nh thường ngôi đền thờ vắng lạnh v́ tăm tối. Nhưng cứ mỗi sáng sớm, khi các tín hữu dùng đèn dầu soi đường để đi qua các khu phố đến đền thờ cầu nguyện, họ cũng mang chính những ngọn đèn ấy và đặt vào trong những chiếc lồng đèn trong đền thờ. Thành ra, khi mỗi tín hữu đặt ngọn đèn của ḿnh vào trong các lồng đèn, th́ ngôi đền thờ bỗng sáng rực lên một cách lạ kỳ.

*

"Thầy đă đến ném lửa vào mặt đất, và Thầy những ước mong phải chi lửa ấy đă bùng lên" (Lc 12,49). Đó là tâm nguyện của Chúa Giêsu và cũng là trách nhiệm của mỗi người tín hữu chúng ta : Thế giới này là một ngôi đền thờ rộng lớn mà mỗi tín hữu phải đặt vào đó ngọn lửa t́nh yêu, để thế giới này bừng sáng lên t́nh anh em một nhà.

Ngọn lửa mà Chúa Giêsu đă ném vào thế giới này, chính là ngọn lửa t́nh yêu vắn bừng cháy trong trái tim Người ; là ngọn lửa phục sinh đă bừng lên trong tâm hồn người tín hữu giữa đêm tăm tối, cũng là ngọn lửa Thánh Thần đă bừng sáng trí khôn các tông đồ ngày lễ Ngũ Tuần.

Nếu con người cần cơm bánh để sống c̣n, th́ họ cũng cần t́nh thương để tồn tại.

Nếu con người cần áo quần để che thân, th́ họ cũng cần t́nh thương để sưởi ấm.

Nếu ḷng hai môn đệ Em mau đă bừng cháy lên khi nghe Lời Chúa, th́ nhân loại sao chẳng rực sáng lên khi nghe lời yêu thương của Người ?

Lời yêu thương đă được viết lên trên cây thập giá, trong cuộc khổ nạn đau thương, đó chính là phép rửa mà Chúa Giêsu phải chịu, để ném lửa yêu thương vào trần gian.

Như Thiên Chúa Giavê đă hiện ra với Môsê nơi bụi gai cháy sáng và kêu gọi ông đi chu toàn sứ mạng, nay Người cũng sai chúng ta đi loan báo sứ điệp yêu thương cho trần thế.

Như Chúa Giêsu đă đẩy lui bóng tối tử thần bằng ánh sáng Phục sinh và sai các môn đệ đi loan báo tin vui, nay Người cũng mời gọi chúng ta hăy xua tan bóng tối của bất công, hận thù, nghèo đói với ánh sáng của t́nh thương cứu độ.

Như Thánh Thần đă ngự xuống trên các tông đồ dưới h́nh lưới lửa để biến họ thành chứng nhân Nước Trời, nay Người cũng muốn chúng ta mang ngọn lửa t́nh yêu, thanh luyện và sưởi ấm các tâm hồn.

Mahatma Gandhi, vị thánh của Ấn Độ đă nhận định rất sâu sắc về ngọn lửa t́nh yêu này như sau : "Một vật cứng rắn đến đâu, cũng sẽ tan chảy trong lửa t́nh yêu. Nếu vật ấy không tan chảy, chính v́ ngọn lửa không đủ mạnh". (TP)

* 4. Chấp nhận bị ghét

Ḷng ganh ghét không đơn giản chút nào, nhiều khi nó rất phức tạp khó lường. Không phải người ta chỉ ghét những điều xấu, người ta có thể ghét cả những điều tốt nào không hợp với người ta. Thí dụ kẻ nói dối ghét người nói thật, kẻ buôn gian bán lận ghét người buôn bán thật thà v.v.

Chính v́ thế mà Chúa Giêsu khuyến cáo các kitô hữu phải chấp nhận bị ghét, có thể bị ghét bởi chính những người thân của ḿnh và ngay trong gia đ́nh ḿnh : "Từ nay 5 người trong một nhà sẽ chia rẽ nhau 3 chống lại 2 và 2 chống lại 3. Cha chống đối con trai và con trai chống đối cha. Mẹ chống đối con gái và con gái chống đối mẹ…"

Đó là những sự ghét đáng chấp nhận, v́ nếu không chấp nhận th́ có nghĩa là phản bội lư tưởng Tin Mừng của ḿnh.

* 5. Hoà b́nh thật và ḥa b́nh dỏm

Một đầm lầy xem ra rất phẳng và đẹp ở bề mặt của nó

Nhưng sâu bên dưới toàn là bùn śnh rác rưởi hôi thúi.

Một thứ hoà b́nh dựa trên những giả dối và bất công được thoả thuận với nhau chỉ là thứ ḥa b́nh dỏm. Chúa Giêsu đến trần gian không phải để mang lại thứ hoà b́nh dỏm này.

Thứ hoà b́nh thật Chúa Giêsu mang đến là thứ ḥa b́nh mà trong đó sự thật được tôn trọng, mọi quyền lợi của con người được tôn trọng.

Những người cố gắng xây dựng nền ḥa b́nh của Thiên Chúa có thể bị người đời cho là những kẻ quấy rối, nhưng họ được Thiên Chúa gọi là "Con" của Ngài.

V. LỜI NGUYỆN CHO MỌI NGƯỜI

Chủ tế : Anh chị em thân mến, Chúa Giêsu đă đem ngọn lửa t́nh yêu của Người xuống trần gian để sưởi ấm con tim băng giá của nhân loại. Với ước mong ngọn lửa ấy bừng lên trên toàn thế giới, chúng ta cùng dâng lời cầu xin :

1. Hội thánh đă và đang làm hết mọi cách / để giúp các Kitô hữu hiệp nhất với nhau / Chúng ta hiệp lời cầu xin Chúa chúc lành cho nỗ lực cao quư / nhưng đầy khó khăn này.

2. Ngày nay / sự ganh tỵ / ḷng ghen ghét / vẫn đang ngự trị ở khắp mọi nơi / Chúng ta hiệp lời cầu xin cho mọi người biết yêu thương và tôn trọng nhau.

3. Hiện giờ / bất ḥa / chia rẽ v́ bè phái / vẫn đang hoành hành trong các cộng đoàn giáo xứ / Chúng ta hiệp lời cầu xin cho mọi tín hữu / biết dẹp bỏ bất ḥa và chia rẽ / để luôn sống hiệp nhất với nhau.

4. Đời sống gia đ́nh chỉ thật sự hạnh phúc / khi các thành viên trong gia đ́nh biết sống trên thuận dưới ḥa / Chúng ta hiệp lời cầu xin cho mọi gia đ́nh trong giáo xứ chúng ta / biết luôn nêu gương cho các gia đ́nh khác về đời sống bác ái yêu thương.

Chủ tế : Lạy Chúa Giêsu, ghen ghét, hận thù, vừa trái với tinh thần bác ái của Chúa vừa dẫn đến những hậu quả hết sức tai hại trong mối quan hệ thường ngày. V́ thế, xin Chúa cho chúng con biết sống theo Lời Chúa dạy, và đừng bao giờ để cho ḷng ghen ghét và sự hận thù ảnh hưởng đến mọi suy nghĩ, lời nói và việc làm của chúng con. Chúa hằng sống và hiển trị muôn đời.

VI. TRONG THÁNH LỄ

­- Trước kinh Lạy Cha : Nước Thiên Chúa là nơi chân lư và công lư ngự trị. Chúng ta hăy cầu xin cho Nước Chúa mau trị đến.

VII. GIẢI TÁN

Lời Chúa hôm nay kêu gọi chúng ta làm một việc rất khó, đó là làm chứng cho sự thật và công b́nh. Với sự trợ giúp của Chúa, chúng ta hăy can đảm thi hành sứ mạng cao cả này.

 

BỒI DƯỠNG TINH THẦN

Chúa Nhật 20 THƯỜNG NIÊN - Năm C

 

TÔI CÓ NÊN QÙ GỐi XUỐNG KHÔNG?

Mark Link S.J.

 

Chủ đề:

Đôi khi v́ theo Chúa Giêsu chúng ta phải chịu đối nghịch với cả những kẻ chúng ta yêu mến.

 

Cách đây ít lâu, có một nhà báo chia sẻ với độc giả của ḿnh về một khoảng thời gian quan trọng trong cuộc đời trước kia của ông (Xem Arthur Jones, National Catholie Reporter. March 28 1986). Thời đó, ông được gọi nhập ngũ phục vụ trong không lực hoàng gia và sống trong một trại lính cùng với 30 binh sĩ khác. Ngay đêm đầu tiên, ông đă phải cân nhắc trước một quyết định quan trọng: trước đây ông vẫn luôn luôn qú gối đọc kinh, liệu bây giờ vào quân ngũ rồi, có nên tiếp tục qú gối không? Lúc đầu ông cảm thấy ngường ngượng nhưng rồi ông tự nhủ: tại sao chỉ v́ sợ những kẻ khác ḍm ngó mà ḿnh lại thay đổi cách sống? bộ ḿnh vừa khởi đầu cuộc sống xa nhà là đă cho thiên hạ  quyền xử sai phải, nên làm và không nên làm điều này điều nọ sao? Nghĩ thế, ông liền quyết định cứ tiếp tục qú gối xuống đọc kinh. Khi vừa đọc kinh xong, lập tức ông nhận ra mọi người đang để ư ông, và khi ông làm dấu thánh giá, ông chợt nhận ra họ mới biết ông là một người công giáo. Và xảy ra là trong toàn trại lính chỉ có một ḿnh ông là người Công giáo. Tuy nhiên, đêm hằng đêm, ông vẫn qú gối cầu nguyện. Ông nói rằng 10 phút cầu nguyện ấy của ông thường dẫn đến những cuộc tranh căi kéo dài hàng giờ.

Vào ngày cuối cùng của khoá huấn luyện, có người đến nói với ông: “Anh là người Kitô hữu tốt nhất mà tôi từng gặp”. Ông liền đáp lại: “Có thể tôi là người Kitô hữu dám công khai biểu lộ đức tin của ḿnh nhất mà bạn từng gặp, nhưng tôi không cho rằng tôi là người Kitô hữu tốt nhất đâu. Dầu vậy tôi cũng xin cám ơn v́ điều bạn vừa nói”.

Câu chuyện trên làm sáng tỏ một trong những chủ điểm của bài Phúc Âm hôm nay. Dấn thân theo Chúa Giêsu tức là chấp nhận kiên định về một số sự việc, và đôi khi sự kiên định này giúp chúng ta có cơ hội làm chứng cho lời dạy trong bài giảng trên núi của Chúa Giêsu khi Ngài nói:

“Các con là ánh sáng thế gian, một thành xây trên núi không thể giấu được. Không ai đốt đèn rồi lại đặt dưới đáy thùng, nhưng đặt trên giá đèn để soi sáng cho cả nhà. Sự sáng của các con cũng phải chiếu toả trước mặt mọi người như thế, ngơ hầu họ có thể nh́n thấy việc thiện các con làm mà ngợi khen Cha các con trên trời” (Mt 5 : 14-16)

Thực thế, đôi khi v́ dấn thân theo Chúa Giêsu mà chúng ta phải chịu bắt bớ giống trường hợp Giêrêmia trong bài đọc thứ nhất hôm nay. Đôi khi v́ dấn thân theo Chúa Giêsu mà chúng ta phải chiến đấu gian khổ giống như thánh Phaolô ghi nhận trong bài đọc thứ hai hôm nay. Và đôi khi v́ theo Chúa Giêsu mà chúng ta phải chống đối lại ngay chính gia đ́nh ḿnh như lời Chúa Giêsu cảnh giác trong Phúc Âm hôm nay. Đây là một trong những lư do khiến dân Roma thuở xưa căm ghét Kitô giáo đến thế; bởi v́ Kitô giáo gây cho gia đ́nh  họ tan tác chia ĺa. Một khi đứa con trai trở thành người Kitô hữu th́ nó sẽ thôi không chịu cùng kẻ khác tham dự các nghi thức lễ bái ngoại giáo nữa, nó cũng không c̣n cùng bè bạn reo ḥ vui khoái khi nh́n cảnh hai tên nô lệ đâm chém nhau chí tử nữa, nó cũng không c̣n hùa theo kẻ khác để khuyến khích chị em ḿnh giết chết đứa con tật nguyền thay v́ cứ để đứa trẻ ấy lớn lên dù có bị tàn tật, và nó cũng thôi không c̣n theo bạn bè nhậu nhẹt chơi bời như đa số dân Roma vào thời suy thoái nữa. Và như thế vô số Kitô hữu Roma phải quyết  định giữa t́nh yêu đối với những người thân thuộc và t́nh yêu đối với Chúa Kitô. Và thường th́ sự lựa chọn này đặt họ vào hoàn cảnh đối nghịch lại với gia đ́nh  ḿnh.

Một ví dụ về sự đối nghịch như thế xảy ra trong vở kịch: Fiddler on the Roof (Chơi vĩ cầm trên mái nhà). Câu chuyện này xảy ra tại Nga vào năm 1905. Trung tâm vở kịch xoay quanh một người đàn ông tên là Tevye, ông bố của một gia đ́nh Do Thái nghèo khổ. Tevye chỉ có 5 cô con gái và không có cậu con trai nào cả. Cô gái đầu của ông tính lấy một gă thợ may mà không được người mai mối theo truyền thống chọn lựa cho. Sau khi tranh đấu với lương tâm ḿnh, Tevye đành chấp nhận gả con. Cô con gái kế th́ tính lấy một chàng sinh viên đại học từng phá vỡ nhiều truyền thống Do Thái. Nhưng sau cuộc đấu tranh nữa với lương tâm ḿnh, Tevye cũng đă chấp nhận cuộc hôn nhân này. Cuối cùng, cô con gái thứ ba tên là Chiva dự tính lấy một chàng lính trẻ người Nga chứ không phải là người Do Thái. Khi Golde vợ Tevye cho hay tin, Tevye liền nói: “Đối với chúng ta, Chava kể như chết rồi! Chúng ta phải quên nó đi !”

Golde bước ra khỏi sân khấu và Tevye bắt đầu ca lên bản nhạc tuyệt vời tựa đề là : “Chavaleh”. Trong đó, ông bày tỏ nỗi ḷng của ḿnh với Chúa. Ông không thể hiểu được tại sao con gái ông lại nài xin Tevye chấp nhận cho cuộc hôn nhân của nàng. Tevye ngước mắt nh́n lên trời nói: “Làm sao ta có thể chấp nhận chúng nó được? Lẽ nào ta có thể phủ nhận mọi điều tin tưởng của ta? Nhưng đàng khác, làm sao ta có thể từ chối đứa con gái ḿnh? (Trừ trường hợp ta phủ nhận mọi điều ta đă tin….) nếu ta cứ x́u ḷng măi thế này th́ ta sẽ phá vỡ hết….không được đâu, Chava ơi!”

Khi mời gọi người ta bước theo ḿnh, Chúa Giêsu đă biết được Ngài đang đ̣i hỏi họ điều ǵ. Đối với Chava phải làm, là ĺa bỏ cha mẹ và gia đ́nh ḿnh. Nói cách khác, dấn thân theo Chúa Giêsu tức là đặt Ngài lên trên mọi sự kể cả gia đ́nh của ḿnh. Và đây là sứ điệp của các bài đọc hôm nay. Sứ điệp này quan trọng đối với chúng ta ngày hôm nay chẳng kém ǵ với dân chúng thời Chúa Giêsu. Người Kitô hữu phải đặt sự dấn thân theo Chúa Giêsu và Chúa Cha lên trên tất cả mọi sự khác. Sự dấn thân phục vụ cho ánh sáng và chân lư không chấp nhận bất cứ thoả hiệp nào, như lời Chúa Giêsu: “Các con là ánh sáng thế gian, một thành xây trên núi không thể che giấu được. Người ta không đốt đèn rồi đặt dưới thùng nhưng đặt trên giá đèn để soi sáng cho mọi người trong nhà. Ánh sáng của các con cũng phải toả ra trước mắt mọi người như thế ngơ hầu họ xem thấy việc thiện chúng con làm mà ngợi khen Cha các con ở trên trời” (Mt 5:14-16).

Lạy Chúa, xin ban cho chúng con ḷng can đảm bước theo Chúa, dù điều đó khiến chúng con phải chiến đấu gian khổ như thánh Phaolô ghi nhận trong bài đọc thứ hai hôm nay. Lạy Chúa xin ban cho chúng con ḷng can đảm bước theo Chúa, dù v́ đó mà phải chịu bắt bớ giống trường hợp tiên tri Giêrêmia trong bài đọc thứ nhất hôm nay. Và lạy Chúa, xin ban cho chúng con ḷng can đảm bước theo Chúa, dù đôi khi v́ đó mà chúng con phải đối nghịch với chính gia đ́nh ḿnh như Chúa Giêsu từng cảnh giác chúng con trong bài Phúc Âm hôm nay.

 

GIÁ PHẢI TRẢ CHO B̀NH AN

Gm. Arthur Tonne

Một chiếc xe ngựa xuyên qua miền Tây Montana. Trời lạnh cắt da. Người xà ích cố gắng hết sức để giữ hai hành khách được ấm - Một thiếu phụ và đứa con mới sinh của nàng. Nhưng người mẹ buồn ngủ v́ lạnh. Nếu nàng ngủ, nàng sẽ chết. Ngừơi xà ích thắng ngựa dừng lại, anh cuốn chặt đứa bé trong khăn và để dưới gầm ghế. Rồi anh kéo người Mẹ ra khỏi xe, đóng sập cửa lại và cho ngựa chạy. Như điên cuồng người mẹ chạy theo la ó đ̣i đứa con lại. Khi người Xà ích cảm thấy chắc chắn thiếu phụ đă tỉnh lại và ấm lên, anh mới dừng xe lại đợi người thiếu phụ chạy tới. Đó là một cách thô bạo để giữ người thiếu phụ khỏi chết. Nhưng người mẹ đó luôn nhớ ơn người xà ích.

Người xà ích đă làm điều Chúa thường làm. Để thức tỉnh chúng ta ra khỏi mê ngủ, lười biếng trên phương diện thiêng liêng. Cha trên trời thường để những thử thách những khó khăn giúp chúng ta tỉnh thức, đôi khi đau đớn, nhưng nó làm chúng ta ư thức quyền năng, sự hiện diện và t́nh thương của Chúa.

Đó là một lư do Thiên Chúa để nhiều khó khăn, chia rẽ, khác biệt, bất đồng ư kiến xảy ra trong Giáo Hội ngày nay. Chúa Giêsu nói với chúng ta trong bài Tin mừng hôm nay rằng Người không đến để đem b́nh an trong đĩa bạc, nhưng Người nói những khó khăn gian khổ là giá của B́nh An. B́nh an được dành lấy, một người muốn t́m b́nh an, họ phải chiến đấu với những xu hướng của riêng ḿnh. Một gia đ́nh muốn b́nh an, phải từ bỏ những sở thích phải chịu đựng lẫn nhau. Gia đ́nh của Chúa là Giáo Hội, trong việc t́m kiếm b́nh an, phải vượt qua những khác biệt, những bất đồng. Tất cả những cái đó là một phần của chương tŕnh Thiên Chúa để thức tỉnh chúng ta khỏi những trạng huống ru ngủ có thể đưa chúng ta tới cái chết thiêng liêng.

Sự ǵ đang xảy đến trong Giáo Hội? Những người Công Giáo và không Công Giáo đều đặt câu hỏi đó. Câu trả lời là: Giáo Hội đang trải qua một thời kỳ thử thách, một giai đoạn thanh tẩy, trong đó những môn đệ đích thực của Chúa Giêsu, những nguời mưu t́m sự b́nh an chân thật bằng những chiến đấu cam go sẽ nổi bật hơn những người ưa chuộng một b́nh an giả tạo không đ̣i hỏi phải cố gắng.

Chúng ta có thể làm ǵ? Mỗi người Công Giáo phải t́m kiếm linh hồn ḿnh, Chúng ta ư thức rằng  Thiên Chúa vẫn quan tâm đến gia đ́nh của Người đây, trên mặt đất này, Thiên Chúa vẫn hướng dẫn các vị lănh đạo của chúng ta. Thiên Chúa vẫn yêu thương gia đ́nh của Người và yêu thương từng phần tử trong gia đ́nh ấy. Trong bài đọc thứ nhất Thiên Chúa để cho ngôn sứ Jêrêmia bị ném xuống hầm nước và ch́m xuống bùn lầy. Trong bài đọc thứ hai Thiên Chúa bảo chúng ta: “Hăy kiên tŕ trong cuộc chạy đua” và “đừng thôi chiến đấu”

Hăy cầu nguyện xin sự b́nh an trong Giáo Hội. Hăy dùng  những lời kinh trong bài đáp ca: Chúa đă nghe tiếng tôi kêu cầu… Người đặt tôi trên dốc đá.. Người củng cố  bước chân tôi.

Nơi đây và lúc này chúng ta làm sống lại sự đau khổ và cái chết của Chúa Giêsu, là cái giá của sự sống lại, cái giá của B́nh an. Người đă công bố vào ngày Phục sinh thứ nhất, ước chi gia đ́nh Chúa cầu nguyện và hành động qua mọi khó khăn của thời đại để đạt tới sự Phục sinh và B́nh an.

Xin Chúa chúc lành bạn. Amen.

MỖI TUẦN MƯỜI THANG THUỐC BỔ

“Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ”

NỘI DUNG

I.Tia sáng:

v CỦA BÁC ÁI VÀ CỦA TRỌN LÀNH                             

v TÂM HỒN LÀNH MẠNH                   

II.Thư giăn:

1.    CỐ VẤN PHÁP LƯ 

2.    KHOÁC LÁC

3.    KẺ LƯỜI NHẤT NÔNG TRẠI

4.    KẺ LƯƠI NHẤT LÀNG  

5.    LƯ GIẢI SAI LẦM

6.    CON MUỐN 

7.    CHƯA ĐỦ           

 

III.Nhật kư truyền giáo của Lm.Piô Ngô Phúc Hậu:

v TỪ NGỮ NHÀ ĐẠO          

IV.Chuyện ngụ ngôn:

 

v ĐẠI BÀNG VÀ CÁO               

V.Hẹn bạn trên đỉnh thành công:

v BẠN VÀ TÊN BỤI ĐỜI Ở BOWERY

VI.T́nh yêu – Hôn nhân – Gia đ́nh:

vQUƯ ÔNG THÍCH VÀ GHÉT G̀ Ở PHỤ NỮ?       

VII.Chuyện phiếm :

v BỐ TÂY SƯỚNG NHỈ

  

 

I.     TIA SÁNG :

 

*  Bạn đụng độ với một vài người chung quanh. Đó là điều không thể tránh được. Bạn không phải như một đồng tiền vàng có thể làm vừa ḷng mọi người. Và nữa, nếu không có những đụng độ đó với người lối xóm, sao bạn làm nhụt đi nổi những mũi nhọn, những sắc cạnh, những chỗ lồi - nghĩa là những khuyết điểm, những sơ xuất - của tính t́nh ? Làm sao đạt được nét tinh vi, vẻ nhẫn nhục của bác ái và của trọn lành ?             

 

* MỘT TÂM HỒN LÀNH MẠNH TRONG MỘT THÂN XÁC ĐAU YẾU SẼ LÀM ĐƯỢC NHỮNG ĐIỀU MÊNH MÔNG ANH HÙNG, CAO ĐẸP VÀ SINH ĐỘNG HƠN CẢ.

Gustave Thibon.

Khi ta khỏe mạnh, không khí và ánh sáng vào bên trong theo các lỗ chân lông. Khi tứ chi hoạt động, th́ ta dễ dàng giữ được tâm hồn lành mạnh hơn, có thể tránh cho ta những điều xấu, những ngơ ngách tối tăm. Tuy nhiên, có những bộ diện cao ngạo che lấp những căn nhà lụp xụp. Những thân thể hào nhoáng ẩn giấu, những tâm hồn yếu đuối, khiến cho mọi ước vọng của họ đầu độc cuộc sống của kẻ khác...Ngược lại, có những bệnh nhân, dù thân xác đau đớn, vẫn giữ được một cái nh́n trong sáng, một tâm hồn lành mạnh, một tinh thần cởi mở, một thái độ cao thượng, một con tim biết rung động... Nếu tôi đau bệnh, tôi có biết chứng tỏ cho những người đến với tôi thấy tâm hồn tôi hoàn toàn lành mạnh chăng?

Lạy Chúa, xin cho con gặp thấy một trong những bệnh nhân can trường như thế...!

II.  THƯ GIĂN:

1. CỐ VẤN PHÁP LƯ 

Đẩy tung cánh cửa có gắn "Văn pḥng tư", ông hàng thịt đối đầu với vị luật sư:

- Nếu một con chó ăn cắp một miếng thịt ở cửa hàng của tôi th́ chủ con chó có chịu trách nhiệm không?- Ông hỏi người đang ngồi sau bàn giấy.

- Nhất định là có! - Vị luật sư trả lời.

- Hay lắm, con chó của ông vừa lấy một miếng thịt trị giá hai đô la của tôi cách đây năm phút.

- Đúng vậy! - Vị luật sư đáp tỉnh bơ - Vậy ông phải đưa thêm tôi hai đô la nữa, như thế mới đủ trả tiền công cố vấn pháp lư cho tôi!

2.  KHOÁC LÁC

Hai cựu chiến binh đang nói khoác về đơn vị của họ.

- À, đại đội của tôi được rèn luyện xịn đến mức khi chúng tôi bồng súng chào, anh chỉ nghe toàn tiếng lệch xệch, lệch xệch, lách cách.

- Khá đấy - Người kia nói- Nhưng khi đại đội chúng tôi bồng súng chào, anh chỉ nghe toàn tiếng lệch xệch, lệch xệch, leng keng.

- Leng keng?- Người kia hỏi- Cái ǵ mà leng keng?

- À, huy chương của bọn tôi đó mà.

3.  KẺ LƯỜI NHẤT NÔNG TRẠI

Một chủ trại có mười người làm công trong nông trại, bởi v́ không có người nào năng nổ được như ông ta tưởng, ông bèn nảy ra một kế mà ông tin là sẽ trị cho họ bỏ tật lười biếng. Một hôm, ông bảo:

- Các anh này, tôi có việc dễ dàng, thoải mái cho người nào lười biếng nhất nông trại này. Một người nào lười nhất bước ra phía trước?

Ngay tức khắc chín người trong bọn cùng bước lên.

- Tại sao anh không bước ra phía trước cùng những người khác? - Ông chủ trại hỏi người c̣n lại.

Người này đáp:

- Mất công quá!

 

4.KẺ LƯƠI NHẤT LÀNG 

Seth Smith được coi là người lười nhất làng. Giới thẩm quyền đă chán ngấy cái việc đóng góp để nuôi hắn tới độ họ quyết định đem hắn đi chôn sống. Thế là người ta chuẩn bị mai táng hắn. Xe đưa đám là một cỗ xe ḅ rệu rạo.

Khi đoàn đưa tang lên đường, một cụ dân già hỏi:

- Ai thế?

- Seth Smith đó mà, hắn lười quá không chịu làm ǵ để ăn nên chúng tôi đem hắn đi chôn sống đây!

- Để tôi cho hắn một giạ bắp vậy!- Một người lên tiếng.

- Tôi cũng thế! - Một người khác cũng nói.

Seth từ từ nhấc đầu lên hỏi:

- Bắp đă lột vỏ chưa, quí bà con cô bác?

- Chưa, anh phải tự lột vỏ lấy chứ!

Nhẹ nhàng hạ đầu xuống. Seth nói: - Đi tiếp đi, các bạn, đi tiếp đi! 

5. LƯ GIẢI SAI LẦM

Một luật sư đang biện hộ cho một người bị buộc tội ăn trộm. Luật sư nói với ṭa:

- Kính thưa ngài, tôi xin tŕnh bày rằng thân chủ của tôi không hề đột nhập vào căn nhà đó. Anh ta thấy cửa sổ pḥng khách mở trống và chỉ thọc cánh tay phải vào để lấy ra vài món đồ vặt vănh. Đấy, cánh tay của thân chủ tôi đâu phải là chính anh ta, và tôi không hiểu sao ngài có thể trừng phạt cả một con người v́ một sai phạm chỉ do một phần tứ chi của người ấy thực hiện.

Quan ṭa cân nhắc lư luận này một hồi lâu rồi trả lời:

- Lư luận của anh tŕnh bày rất khéo. Xét theo lư lẽ đó, tôi tuyên án cánh tay của bị cáo một năm tù giam. Có đi theo cánh tay hay không là tùy ở bị cáo.

Bị cáo mỉm cười, rồi với sự trợ giúp của luật sư, tháo rời cánh tay giả ra, đặt trên ghế và ra về.

6. CON MUỐN

Một họa sĩ có một cô con gái nhỏ. Đôi khi ông ta vẽ đàn bà khỏa thân, ông ta và vợ luôn cố không để cho cô bé nh́n thấy h́nh vẽ như vậy. Họ nói:

"Nó c̣n bé quá không hiểu được".

Nhưng một hôm, khi họa sĩ đang vẽ một người đàn bà khỏa thân, ông ta quên không khóa cửa lại, và bỗng dưng cô bé chạy vào. Mẹ cháu chạy lên gác theo cháu, nhưng khi bà ta lên tới gác, th́ cháu bé đă lọt được vào pḥng và đang nh́n người đàn bà đó. Bố mẹ cháu đều đợi cháu nói ra điều ǵ đấy.

Trong giây lát cháu bé yên lặng, rồi sau đó cháu chạy đến mẹ cháu và nói một cách giận dỗi:

"Tại sao bố mẹ để cho bà ta đi chân đất không giầy không tất, trong khi đó lại không cho phép con? Con muốn bố mẹ đối xử với con như bố mẹ đối xử với bà ta".

7.  CHƯA ĐỦ

Một người đàn ông bị bắt quân dịch khiếu nại với bác sĩ khám quân dịch về chứng đau lưng khủng khiếp mà anh ta mắc phải và anh ta viện cớ đó để không phải vào lính. Để hỗ trợ cho việc khiếu nại này của ḿnh, anh ta đă gửi cho bác sĩ một phong b́ trong đó có 200 đô la. Sau đó anh ta đi khám lần cuối cùng, chắc chắc lần này sẽ được miễn quân dịch. Nhưng anh ta rất ngạc nhiên, bác sĩ khám thấy anh khỏe mạnh đủ điều kiện nhập ngũ. Anh ta phản đối một cách bực tức:

- Nhưng thưa bác sĩ, tôi đă bị mắc chứng đau lưng cơ mà!

Bác sĩ đồng t́nh và nói:

- Đúng thế, nhưng chưa đủ!

III.             NHẬT KƯ TRUYỀN GIÁO :

 

 Trích trong “Nhật kư truyền giáo”

Biên soạn : Lm. PIÔ NGÔ PHÚC HẬU

 

TỪ NGỮ NHÀ ĐẠO

Cà Mau, … 1992

Một cô giáo hỏi ḿnh :

- Thưa ông cố, giáo lư viên là ǵ ?

- Là nguời dạy giáo lư chứ c̣n ǵ nữa.

- Vậy mà con cứ tưởng nó có nghĩa là học viên giáo lư chứ.

Ư kiến của cô giáo bắt ḿnh suy nghĩ. Rút ngắn bốn chữ giảng viên giáo lư thành giáo lư viên cho gọn. Ai ngờ nó lại hàm hồ và luộm thuộm như thế. Không biết người sáng chế ra từ giáo lư viên có thấy điều ấy không. Theo ḿnh th́ từ giáo lư viên hiểu được ba nghĩa.

1. Giáo lư viên là người giáo lư, chứ không thể là dạy giáo lư. Giáo viên là người dạy, v́ giáo là dạy. C̣n giáo trong giáo lư có nghĩa là đạo, chớ không phải là dạy. Nếu giáo lư viên hiểu là người giáo lư th́ chẳng có nghĩa ǵ.

2. Giáo lư viên là giảng viên giáo lư.

3. Giáo lư viên cũng hiểu được là học viên giáo lư.

Người trí thức lương dân khi gặp từ giáo lư viên chắc sẽ lúng túng như cô giáo nọ. Không biết phải hiểu nghĩa nào : học viên giáo lư hay giảng viên giáo lư.

Dù sao th́ từ giáo lư viên cũng đă được sử dụng một cách khá phổ biến rồi. Chắc rồi nó cũng sẽ được hợp thức hóa một cách miễn cưỡng như sự đă rồi, giống như nói "Đi khám bác sĩ" mà phải hiểu ngược lại là " đi để được bác sĩ khám" vậy,

Ḿnh không ưa từ giáo lư viên, nhưng cũng đành dùng nó như một sự đă rồi. Trong bụng vẫn cứ tức anh ách và muốn biết bố nào đă sáng chế ra nó để nói nhỏ một câu : "Bố ơi, đừng sáng chế một cách tuỳ tiện bố ạ".

 

Cà Mau, ngày …1993

Hôm nay ḿnh gặp lại một ông bạn đă từng lăn lộn trên tuyến truyền giáo Năm Căn ngày xưa. Anh em bùi ngùi ôn lại kỷ niệm vui buồn. Nói chuyện nghiêm chỉnh chán, rồi quay sang chuyện tào lao :

- Hồi đó em gặp một ông sồn sồn. Ông khoái đạo lắm. Ông vô đạo liền nhưng có một số từ ngữ mà ông không thể đọc được. Ông kể ra một rổ :

Đọc : "Chúa Giêsu là Cha kẻ khó khăn" có khác ǵ nói : "Chúa khó khăn tổ cha". Thật là lộng ngôn.

"Ai chịu khốn nạn v́ đạo ngay, ấy là phúc thật". Eo ơi ! Tôi bổng chịu cái từ "khốn nạn" ấy đâu, nghe ghê quá à !

"Rất Thánh Trái Tim Đức Chúa Giêsu" nghe mài mại như "Rất ngọt trái tim, rất cay trái ớt", văn phạm ǵ mà kỳ cục quá !

"Bớ con thành Giêrusalem, chớ khóc thương tao làm chi, một khóc thương bay và con cháu bay ngày sau phải khốn mà chớ". Viếng chặng đàng, cứ tới câu này là tôi làm thinh. Chúa đâu có xưng hô như vậy ?

...

Chuyện tào lao, nói xong rồi th́ bỏ đi, nhưng ḿnh không bỏ được. Khi nghe kể th́ cười hề hề một cách vô tư, nhưng tối đến ḿnh lại thấy xót xa. Không ngờ rằng trên đường truyền giáo, người tông đồ lại phải gặp những cái khó khăn vô duyên như thế.

Văn dĩ tải đạo. Ngôn ngữ là phương tiện chuyên chở tư tưởng, giải nghĩa tư tưởng. Ngôn ngữ đóng vai tṛ quan trọng trong việc tŕnh bày giáo lư. Đức Giêsu đă dùng ngôn ngữ và h́nh ảnh b́nh dân Do Thái để tŕnh bày Nước Trời cho người Do Thái. Văn ấy để tải đạo ấy là tuyệt vời. Nhưng các nhà truyền giáo thời xưa không có điều kiện thuận lợi để t́m được văn chính xác mà tải đạo. Nhưng c̣n người truyền giáo ngày nay th́ sao ? Có nên lấy cái văn khập khiễng ấy để tải cái chân lư vuông tṛn của Chúa không ? Chính ḿnh có nhiệm vụ phải trả lời câu hỏi ấy. Mà câu trả lời th́ vẫn chưa có.

 

Cà Mau, ...1994

Hôm nay ḿnh đọc bài "Giáo lư viên là người học Giáo lư ?" của Nguyễn Ngọc Huỳnh. Hai ông bạn cùng đọc và nh́n ḿnh bằng ánh mắt tội nghiệp. Một cô giáo tỏ vẻ thất vọng :

- Cha viết báo làm chi để cho chúng chửi ?

- Người ta có quyền chửi. Có thế mới hay chứ.

Ḿnh vui vẻ sao chép bài báo của N.N.H như một món quà quư.

GIÁO LƯ VIÊN LÀ NGƯỜI HỌC GIÁO LƯ ?

Trên trang Văn hóa của Tuần báo Công Giáo và Dân Tộc số 974 ra ngày 4.9.1994, Linh mục Ngô Phúc Hậu cho rằng từ giáo lư viên đă được "sáng chế một cách tuỳ tiện" Trên trang Bạn đọc của Tuần báo Công Giáo và Dân Tộc số 975 ra ngày 9.10.1994, "một nhóm giáo dân thuộc giáo phận thành phố HCM" đă đề nghị t́m "một danh từ thích hợp để thay thế cho danh từ giáo lư viên".

Theo thiểu ư của chúng tôi, danh từ giáo lư viên là một danh từ đă được cấu tạo đúng qui tắc ngữ pháp, và chẳng có lư do ǵ để phải miễn cưỡng chấp nhận nó hoặc thay thế nó bằng một từ khác.

Cũng như các danh từ giáo viên, phát ngôn viên, thuyết tŕnh viên, hội viên, đảng viên, chính trị viên, kỹ thuật viên, chuyên viên .., danh từ giáo lư viên là một danh từ nằm trong nhóm danh từ chỉ chức vụ, nghề nghiệp được cấu tạo theo quan hệ hạn định có yếu tố "viên". Có thể chia nhóm danh từ này thành ba nhóm nhỏ :

1. Nhóm một gồm những từ được cấu tạo theo mô h́nh (1): (động từ) + "viên", ví dụ giáo viên, học viên, phát ngôn viên, thuyết tŕnh viên, cổ động viên, quan sát viên. …

2. Nhóm hai gồm những từ được cấu tạo theo mô h́nh (2): (danh từ) + "viên". Nhóm này lại có thể chia đôi thành :

a. Những từ mà yếu tố đứng trước "viên" vốn là một danh từ chỉ một tổ chức, một đoàn thể. Mô h́nh của những từ này là : (2a): x + "viên".

Ví dụ : hội viên, đảng viên, đoàn viên, đảng uỷ viên, chi uỷ viên, nghị viên.

b. Những từ mà yếu tố đứng trước "viên" vốn không phải là một danh từ chỉ một tổ chức, một đoàn thể. Mô h́nh của những từ này là (2b): y + "viên".

Ví dụ : kỹ thuật viên, giáo lư viên, chính trị viên, điện báo viên, điện thoại viên ….

3. Nhóm ba gồm những từ được cấu tạo theo mô h́nh (3) : (tính từ) + "viên"

Ví dụ : chuyên viên ….

Những từ thuộc nhóm một, trong đa số trường hợp, có thể bỏ yếu tố "viên" ở cuối và thay bằng yếu tố "người" ở đầu mà nghĩa vẫn không đổi. Ví dụ phát ngôn viên - người phát ngôn, hướng dẫn viên - người hướng dẫn …(Ở đây chúng tôi không bàn đến vấn đề "người phát ngôn", "người cộng tác"…có phải là các danh từ hay không). Những từ thuộc nhóm hai không có tính chất đó. Chúng ta không được hiểu chính trị viên là người chính trị, kỹ thuật viên là người kỹ thuật …Do đó, đúng như linh mục Ngô Phúc Hậu đă viết. "nếu hiểu giáo lư viên là người giáo lư th́ chẳng có nghĩa ǵ (bài đă dẫn).

Những danh từ chỉ chức vụ, nghề nghiệp được cấu tạo theo mô h́nh (2b) có nét nghĩa chung là : chỉ một người làm việc và / hoặc phụ trách, có trách nhiệm ..trong/ về lănh vực mà yếu tố y đứng trước "viên" biểu thị. Ví dụ : kỹ thuật viên là người phụ trách về kỹ thuật, chính trị viên là người phụ trách về công tác chính trị (trong quân đội) ..Các từ này không có nghĩa là "người học .."; không ai hiểu kỹ thuật viên là người học kỹ thuật, chính trị viên là nguời học chính trị… Cũng tương tự như vậy đối với các từ điện thoại viên, điện tín viên…

V́ thế chúng ta không có lư do ǵ để hiểu giáo lư viên là nguời học giáo lư.

Theo cách hiểu thông thường hiện nay, chính trị viên là cán bô phụ trách công tác chính trị, kỹ thuật viên là cán bộ phụ trách công tác kỹ thuật trong một tổ chức nào dó, điện báo viên là nhân viên làm điện báo, điện thoại viên là nhân viên làm việc ở tổng đài điện thoại …(xem Từ điển tiếng Việt 1994 - giáo sư Hoàng Phê chủ biên - Hà Nội : Trung tâm Từ điển Học và Nxb Giáo Dục, 1994). Cũng vậy, hiểu giáo lư viên là cán bộ làm công tác giáo lư trong xứ đạo là cách hiểu hết sức b́nh thường.

Trong thực tế hiện nay, làm công tác giáo lư trong xứ đạo là làm công tác dạy giáo lư trong xứ đạo. Cách hiểu giáo lư viên là cán bộ làm công tác dạy giáo lư trong xứ đạo (hay hiểu nôm na là người dạy giáo lư) do đó, là cách hiểu rất hợp lư.

Rơ ràng việc sáng chế từ giáo lư viên không hề có tính chất tuỳ tiện, mà trái lại, đă tuân theo một cách nghiêm túc những qui tắc cấu tạo danh từ trong tiếng Việt hiện nay. Chính cách hiểu giáo lư viên là người học giáo lư mới có tính chất tuỳ tiện.

Nguyễn Ngọc Huỳnh

 

Cái Rắn, …22.11.1994

Hôm nay ḿnh thảo lá thư ngơ gởi Nguyễn Ngọc Huỳnh để làm sáng tỏ thêm về từ Giáo lư viên. Đây là yêu cầu của Tư Vinh.

THƯ GỬI ANH (*) NGUYỄN NGỌC HUỲNH

Anh Huỳnh mến,

Tôi đă đọc bài "Giáo lư viên là người học giáo lư ?" của Anh đăng trên CGvDT số 982. Tôi mừng quá, v́ đă có thêm một người tham gia vào công việc đi t́m ngôn ngữ cho nhà đạo .

Phải có tranh luận như thế th́ vấn đề mới sáng ra được.

Cám ơn Anh đă có công nghiên cứu viết một bài có giá trị khoa học (nhận xét của một linh mục bạn của tôi) giúp tôi có thêm kiến thức về vấn đề ngôn ngữ.

Dưới đây là những mẩu tâm tư của tôi, xin được gởi tới Anh, mà từ hôm nay tôi coi như một người bạn.

1. Chúng ta đang có và đang sử dụng từ giảng viên giáo lư và học viên giáo lư. Tự nó đă có nghĩa là người dạy giáo lư và học giáo lư. Bỗng dưng xuất hiện từ giáo lư viên. Tôi nghĩ rằng có ai đó đă rút ngắn từ giảng viên giáo lư thành giáo lư viên cho gọn. Đó cũng là cách tạo từ ngữ thông thường. Vào thời kháng chiến 9 năm người ta đă đổi từ Uỷ ban Kháng chiến Hành chính thành Uỷ ban Hành kháng. Từ Hành Kháng chẳng có nghĩa, nhưng cấp trên bảo rằng : nó là Uỷ ban Kháng chiến Hành chính đấy. Ngày nay người ta cũng đă đổi từ Khối văn hóa xă hội thành Khối văn xă. Từ văn xă, tự nó có nghĩa là nhóm làm văn cũng như thi xă là nhóm làm thơ (Câu thơ thi xă, con thuyền Nghệ An), nhưng cấp trên bảo rằng : nó là văn hóa xă hội đấy. Như vậy là cấp trên đă tạo ra một từ ngữ và gán cho nó một nội dung không hợp lư, nhưng lại hợp pháp. Trong trường hợp này ngôn ngữ là một quy ước.

C̣n từ giáo lư viên, nếu được rút ngắn theo nguyên tắc vừa kể, th́ tự nó có thể hiểu theo hai nghĩa : giảng viên giáo lư, hoặc học viên giáo lư. Phải chi có bề trên bảo rằng: giáo lư viên là giảng viên giáo lư đấy, th́ khỏi thắc mắc làm chi.

2. Nhưng như Anh cho biết từ giáo lư viên không được cấu tạo theo cách rút gọn, mà được cấu tạo theo mô h́nh danh từ + viên để chỉ chức vụ, nghề nghiệp. Do đó giáo lư viên có nghĩa là người chuyên trách về giáo lư, cũng như chính trị viên là người chịu tránh nhiệm về quan điểm chính trị trong một đơn vị quân đội. Tôi đồng ư với Anh như thế.

Nhưng tôi lại không đồng ư với Anh rằng: "Trong thực tế hiện nay, làm công tác giáo lư trong xứ đạo là làm công tác dạy giáo lư trong xứ đạo. Cách hiểu giáo lư viên là cán bộ làm công tác dạy giáo lư trong xứ đạo ..là rất hợp lư". Điều anh cho là hợp lư và hết sức b́nh thường, th́ tôi lại cho là chưa hợp lư và chưa b́nh thường.

Đây là ư nghĩ của tôi. Từ giáo lư viên có thể hiểu nhiều nghĩa khác nhau. Nói cách khác nó có một nội dung rất rộng.

1. Nếu hiểu giáo lư viên là người chịu trách nhiệm về nội dung và sinh hoạt giáo lư trong họ đạo, cũng như chính trị viên là người chịu trách nhiệm về quan điểm chính trị trong một đơn vị quân đội, th́ giáo lư viên chính là cha xứ. Cha xứ có nhiệm vụ giữ ǵn sự trong sáng của đức tin, có nhiệm vụ tổ chức để mọi người tín hữu được học giáo lư, có nhiệm vụ tuyển chọn giảng viên giáo lư, huấn luyện họ, hoặc cho họ đi học sư phạm, có nhiệm vụ đôn đốc, kiểm điểm và khích lệ các giảng viên giáo lư,

2. Nếu hiểu giáo lư viên là nguời có khả năng chuyên môn về giáo lư và sư phạm giáo lư, th́ người ấy là người được cha xứ trao trách nhiệm tổ chức các lớp giáo lư trong họ đạo. Người chuyên trách ấy có thể là cha phó, tu sĩ hoặc một người tín hữu nào đó trong họ đạo.

3. Giáo lư viên cũng là những người dạy giáo lư trong họ đạo. Họ là người cộng tác viên của cha xứ, cùng chia sẻ trách nhiệm của một giáo lư viên với cha xứ. Họ là giáo lư viên hiểu theo nghĩa rộng nhất. Cũng như cha xứ là giáo lư viên hiểu theo nghĩa hẹp nhất :

Khi một từ có ba nội dung, mà chỉ hiểu về một trong ba nội dung thôi, th́ phải có sự nhất trí chung và rộng răi. Hoặc giả phải có một chỉ thị của một cấp có thẩm quyền nào đó.

4. Nếu một ngày nào đó những từ quen thuộc và rất rơ nghĩa như giáo sư Thánh Kinh, giáo sư Thần học…được đổi thành Thánh Kinh viên, Thần học viên th́ sao ? Người sáng chế những từ ngữ ấy cũng sẽ lư luận rằng: Những từ ngữ mới này đuợc cấu tạo đúng quy tắc ngữ pháp một danh từ + viên, danh từ trước "viên" biểu thị nghề nghiệp, khả năng chuyên môn. Thánh Kinh viên lúc đó* sẽ có nghĩa là người dạy Thánh Kinh, giáo sư Thánh Kinh.

Cũng được thôi, miễn là nó được quảng đại quần chúng chấp nhận.

5. Chuyện đă rồi, nhưng tôi ước mong rằng phải chi người ta cứ đúng từ giảng viên giáo lư mà không đổi thành giáo lư viên. Từ giảng viên giáo lư, tự nó đă nói hết cái nội dung là người dạy giáo lư rồi. C̣n từ giáo lư viên phải được lư luận là nguời chuyên trách về giáo lư trong họ đạo, rồi phải lư luận thêm rằng người cán bộ chuyên trách giáo lư viên trong họ đạo chính là người dạy giáo lư vậy. Sau hai lần lư luận như thế kết quả vẫn là cái vỏ và cái ruột không khít với nhau: Từ giáo lư viên là cái vỏ th́ quá rộng, mà cái ruột là người dạy giáo lư th́ chiếm chưa hết một phần ba dung tích của cái vỏ.

Anh Huỳnh mến,

Đó là vài ư kiến thô thiển góp thêm vào cuộc bàn luận. Mong anh có thêm ư kiến khác nữa, để ư kiến trao đổi đựơc thêm phong phú.

                                                                     Cái Rắn ngày 22.11/1994

(*) Xin được tạm xưng hô với Nguyễn Ngọc Huỳnh là Anh v́ chưa được biết N.N.H. là ông hay bà, anh hay chị.

IV.   TRUYỆN NGỤ NGÔN:

ĐẠI BÀNG VÀ CÁO

Đại bàng chộp được một con cáo con và định mang đi. Cáo mẹ cầu xin đại bàng xót thương nó. Đại bàng nghĩ bụng: "Cáo có thể làm ǵ được ta? Tổ của ta ở trên cao tít trên cây tùng, cáo không thể với tới ta được." Và đại bàng bắt cáo con mang đi. Cáo mẹ bèn chạy ra cánh đồng, lấy một thanh củi đang cháy của người và tha về dưới gốc cây tùng. Cáo mẹ định đốt cháy cây tùng. Bấy giờ đại bàng mới lên tiếng van xin tha thứ và mang trả cáo con cho cáo mẹ.

V.   HẸN BẠN TRÊN ĐỈNH THÀNH CÔNG:

Theo bản tiếng Anh: See you at the top của Zig Ziglar

Biên soạn: ĐC.NGÔ QUANG KIỆT - Quí cha: VŨ SỬU - DƯƠNG Đ̀NH TẢO -
LÊ XUÂN TÂN – NGUYỄN VĂN DIỄM

 PHẦN THỨ NĂM

CHƯƠNG  14

BẠN VÀ TÊN BỤI ĐỜI Ở BOWERY

Bạn phản ứng ra sao trước sự khiếm nhă, chọc giận mỉa mai, từ khước hoặc trước một cô tiếp viên chậm chạp, bất lịch sự ? Bạn phản ứng ra sao khi bị kẹt xe, khi gặp ngày mưa gió, ảm đạm, khi vô cớ bị thoá mạ? Bạn để người ta kéo ḿnh xuống ngang tầm với họ hay nhận thức chuyện rắc rối đó không liên hệ ǵ tới ḿnh. Có lẽ chỉ v́ họ muốn "Đá mèo" để trút giận và vô t́nh ḿnh có một lúc đó mà thôi. Khi người lái xe sau lưng bạn nhấn c̣i inh ỏi dù xe bị kẹt cứng cả cây số trước mặt, bạn sẽ làm ǵ ? Bạn có tḥ đầu ra, tay dứ nắm đấm, mắt long lên ṣng sọc không? Bạn để họ kéo ḿnh xuống ngang tầm họ hay bạn sẽ mỉm cười tự nhủ: Chắc có ai "đá mèo" của hắn rồi! Tôi lạ ǵ để hắn "đá mèo" của ḿnh. Khi vợ hoặc chồng họ đổ trút lên đầu bạn nỗi tấm tức dồn nén trong ḷng, bạn phản ứng ra sao ? Khi bị bỏ sót trong sổ thăng thưởng, khi bị hạng "C" thay v́ được hạng "A", khi bị hỏng một vụ buôn bán lớn, khi bị ông B khinh bỉ, khi không được mời dự buổi khiêu vũ của đám thượng lưu, khi không thành lập một đội hoặc không được bầu làm chủ tịch một câu lạc bộ bạn phản ứng thế nào ? Cách bạn ứng phó trước những hoàn cảnh tiêu cực đó sẽ định đoạt phần lớn sự thành công và hạnh phúc của bạn trong đời .

Tên bụi đời ở Bowery, vị chủ tịch cộng đồng, chàng sinh viên ưu tú, người triệu phú tự tạo, và người mẹ giỏi trong năm có nhiều điểm giống nhau. Ai cũng từng trải qua những lần vỡ mộng, những nỗi buồn đau, những cảnh chán ngán và những khi thất bại. Thành quả của họ khác nhau trước những hoàn cảnh tiêu cực của cuộc đời. Tên bụi đời than văn: "Khổ thân tôi quá" và đă lăng quên, y nhận ch́m chúng và chính bản thân ḿnh trong chén rượu hồng. Người thành công đă phản ảnh tích cực trước những cảnh tương tự hoặc c̣n rắc rối hơn nữa. Người ấy t́m thấy mặt lợi trong hoàn cảnh và đă thoát được đồng thời mạnh mẽ và thành công hơn. TA KHÔNG THỂ TẠO NÊN HOÀN CẢNH THÍCH HỢP VỚI TA, SONG TA CÓ THỂ TẠO NÊN THÁI ĐỘ THÍCH HỢP VỚI HOÀN CẢNH ẤY TRƯỚC KHI NÓ XẢY ĐẾN. Đó là việc làm chủ thái độ mà bạn sẽ học trong sách này. Bạn sẽ nghiệm thấy khi ai đó "vặc" bạn một cách vô cớ, phần lớn v́ đă có người "đá mèo" của y, và bạn sẽ thấy điều đó chẳng quan hệ ǵ đến ḿnh cả, quan trọng hơn nữa, bạn sẽ học được cách phản ứng tích cực trước đủ loại hoàn cảnh tiêu cực.

Để thực hành, tôi mạn phép đề nghị với bạn là : Từ nay hễ ai giáng chổi lên cái đầu vô tội của bạn (với điều kiện chắc chắn là bạn vô can) Bạn hăy mỉm cựi bảo : "Cưng ơi, hôm nay, ai "đá mèo" của cưng vậy ?". Nếu bạn thành công được lần này (mà tôi tin chắc bạn sẽ thành công ) bạn có thể ứng dụng rộng răi với hết mọi người. Nghe bạn hỏi vậy, người ta sẽ trả lời đủ kiểu, nhưng nhớ là bạn phải vô can đấy. Làm như vậy, chứng tỏ bạn đang phản ứng tích cực và không bực bội. Tự nhiên, ta sẽ cho là người đó không đáng xử đẹp như vậy. Nghĩ thế cũng đúng. Nhưng lối xử đẹp đó là cách hay nhất và bạn sẽ xứng đáng được hưởng cách đối xử tốt đẹp nhất.

VI.T̀NH YÊU – HÔN NHÂN – GIA Đ̀NH: 

(An Giang số 1372, ngày 15/10/1997, trang 6)

QUƯ ÔNG THÍCH VÀ GHÉT G̀ Ở PHỤ NỮ?

Ở phái nữ, có những cử chỉ, lời nói, biểu lộ đôi khi nho nhỏ cũng đủ làm "xiêu hồn lạc phách" cánh nam giới chúng tôi, nhưng ngược lại lắm phen làm cho chúng tôi... ghét cay ghét đắng.

Qua nhiều "hội thảo", chúng tôi rút ra được một số điểm mà chúng tôi thích nhất và "dị ứng" nhất ở phụ nữ như sau:

. Thích người phụ nữ:

- Nói: Hăy để phần pourboire cho em trả nhé!

- An ủi: V́ anh mà em đă từ chối những người khác!

- Ôm... vào ḷng và th́ thầm: "Em yêu anh!".

- Không nói ǵ cả.

- Âu yếm nh́n và mỉm cười trước khi chàng rời nhà vào buổi tối.

- Giơ hai tay lên trời với vẻ không tin khi nghe nói: "Anh tin rằng anh sẽ không đi chơi cờ thứ bảy này đâu!".

- Rút bông phấn và dặm lại mặt thật nhẹ nhàng.

- Âu yếm hôn lúc chàng mới thức giấc.

- Găi lưng cho chàng thật "đă".

- Tự kiểm: "Em thật là khiếm nhă!".

- Chớp chớp đôi mi cho biết rằng chàng có thể tấn công rồi đó!.

- Nhanh tay vớt chút bụi trong ly cocktail và nói: "Hăy để cho em làm!".

- Đổi tốc độ xe một cách giận dỗi.

- Tặng chàng bó hoa (tất nhiên chỉ có hai đứa biết).

- Không mang theo túi xách khi đi chơi với chàng.

- Tỏ ra xúc động trước tiền lương của chàng.

. Ghét:

- Nói: "Chúng ta phải nói chứ!".

- Khẳng định: "Cuối cùng th́ anh không hiểu ǵ cả, chấm dứt từ đây!".

- Nhắc măi đến chiếc bánh ḿnh làm, như đó là một công tŕnh vĩ đại.

- Lặp đi lặp lại rằng: "Làm đàn bà mệt quá!".

- Đi rửa tay khi người tiếp viên tính tiền.

- Vét cạn dĩa khi ăn.

- Chê chàng mè nheo như con nít khi chàng bệnh.

- Nói về kinh kỳ của ḿnh.

- Từ nhà bếp, réo đến lần thứ tư: "Dẹp cái màn đá banh của anh đi!".

- Cứ mỗi 3 phút lại hất tóc ra sau một lần.

- Hỏi: "X. là ai? trong khi chàng đă nhiều lần giới thiệu với nàng về người này.

Hoàng Đạo

VII.                        CHUYỆN PHIẾM :

Trích trong tập truyện hài hước trẻ “Bồ” non

Biên soạn : PHẠM KHẢI

 

BỐ TÂY SƯỚNG NHỈ

Làm bồi Tây thế nào, ông Mọc đă nghe bố kể lại. C̣n làm bố Tây th́ đă làm bao giờ đâu mà biết! Khốn nỗi, mới nghe phong phanh cái Nụ, con gái ông ra Hà Nội học nghề rồi lấy Tây luôn ngoài đó, làng trên làng dưới đă xôn xao cả lên. Chính trai làng gặp ông ở đâu cũng nửa đùa, nửa trách:

- Thảo nào bố chẳng chịu gả cho đứa nào ở quê! Đám cưới cũng chẳng ai dự được. Nghê nói làm bố Tây sướng lắm bố ạ.

- Nào tôi có biết ǵ hơn các cậu đâu.

- Thế th́ bố ra Hà Nội thăm con gái một chuyến mà vác của về!

Kể ra cái tên "bố Tây" nghe cũng ngộ!

Đời ông cụ có người dắt Hà Nội làm bồi Tây, bị chúng bạt tai, đá đít, chửi "cu soong", mẹc xà - lù như cơm bữa. Đời ông Mọc, chẳng phải đi đâu mà đùng một cái thành "bố thằng Tây". Có phải: Con hơn cha là nhà có phúc không?

Nhưng dù lấy Tây, sang trọng hơn lấy ta đến mấy, cái Nụ cũng phải hỏi bố mẹ lấy một câu chứ! Không. Muốn lấy ai th́ cũng phải t́m hiểu, thông cảm, yêu thương nhau cái đă. Đằng này, nửa tiếng Tây không biết, đứa nào nói, đứa ấy nghe, th́ làm sao t́m hiểu được! Thế rồi, cưới xin lúc nào, ông đâu có biết? Cái giấy báo tin cũng không. Hóa ra ông mất trắng đứa con à?

Nhân có đứa cháu con ông bác làm cán bộ ở tỉnh chơi, ông Mọc dốc bầu tâm sự:

- Vậy này chú phải nhờ cháu thôi. Mới nghe đồn đại chứ chưa biết thực hư thế nào. Chẳng lẽ dân ḿnh không c̣n ai cho nó lựa chọn mà phải kén giống mắt xanh mũi lơ cho ḍng họ Nguyễn nhà ḿnh?

- Thưa chú, quan niệm t́nh yêu, hôn nhân của thanh niên bây giờ phóng khoáng hơn trước nhiều lắm ạ. Cứ thích là lấy, bất kể quốc tịch nào. Nói lấy Tây, không phải chỉ lấy người phương Tây mà cả những xứ khác đến Việt Nam như: Đài Loan, Hàn Quốc, Hồng Kông…

Nhưng ngôn ngữ bất đồng th́ dùng dấu hiệu, cử chỉ. Người câm vẫn tṛ chuyện được với nhau đấy thôi! Ngoài ra c̣n các loại yêu đương vô điều kiện như: T́nh yêu sét đánh, t́nh yêu hoang dă, t́nh yêu mở cửa, t́nh yêu thị trường…

- Thế th́ chú lạc hậu thật. Nhưng c̣n tai tiếng? Ngày xưa, ai lấy Tây gọi là me Tây, lấy Mỹ gọi là me mỹ, bị người đời khinh rẻ, không dám về làng.

- Nay thành mốt rồi nên các cô chẳng sợ ǵ dư luận. Có tỉnh tới mấy trăm cô lấy Tây, báo đăng hẳn hoi. Nhiều "bố mẹ Tây" cũng có vẻ hănh diện lắm.

- Lại thế nữa? "Bố Tây" này th́.. không t́m ra lỗ nẻ mà chui!

Sau khi t́m được địa chỉ của Nụ, một ngôi nhà hai tầng trong ngơ Thịnh Hào, người cháu đă đưa ông Mọc tới nơi. Mụ ngỡ ngàng trước cuộc gặp bất ngờ, ấp úng xin lỗi bố và anh v́ không kịp báo tin mừng. Chồng cô là một ông già Đài Loan 65 tuổi và đây là ngôi nhà ông ta mua để làm tổ uyên ương. Lăo rất ghen tuông nên không muốn cho ai biết và đến đây ngoài lăo.

- Em có nhớ tuổi bố em c̣n kém xa chàng rể này không?

- Nhớ chứ. Nhưng nếu lăo sớm chầu trời th́ em càng sớm làm chủ ngôi nhà và được tự do.

Bỗng cửa bật mở. Một ông già xuất hiện. Bộ Âu phục sang trọng, đởm dáng không che lấp được vẻ già nua của lăo. Với tư thế ông chủ, lăo chỉ tay vào hai người khách, nói một tràng ǵ đó. Nụ rối rít ra hiệu, trỏ vào bố và anh rồi chỉ vào ḿnh. Chẳng ai hiểu ai. Vừa may có một người nữa bước vào pḥng. Đó là anh phiên dịch. Anh ta giới thiệu đôi bên. Chàng rể ǵa bấy giờ mới gượng cười, bắt tay hờ ông bố vợ:

- Hảo, hảo. Ông t́m tôi, chắc cần cái này?

Lăo móc tờ giấy bạc 100 đô la đưa cho ông Mọc. Chợt hiểu ra, ông không nhận và nói:

- Tôi không bán con gái rẻ thế!

- Ồ, tôi không mua rẻ đâu. Giá cô ta bằng cả ngôi nhà này và 1.000 đô la tiền mặt. Cho nên cô ta phải hoàn toàn thuộc về tôi!

                                                                29/08/1998