LỄ
THÁNH GIA
CHỦ ĐỀ :
GIA
ĐÌNH GƯƠNG MẪU
"Bà
Maria và Ông Giuse đem Con lên Giêrusalem
để tiến dâng cho Chúa"
(Lc 2,22)
Minh
họa
- "Bà Maria và Ông Giuse đem Con lên
Giêrusalem để tiến dâng cho Chúa" (Lc 2,22)
Sợi
chỉ đỏ
- Bài đọc I (Hc 3,3-7.14-17a) :
"Chúa muốn con cái thảo kính cha mẹ"
- Đáp
ca (Tv 127) : "Hiền thê bạn như cây nho
đầy hoa trái trong cửa trong nhà bạn"
- Tin
Mừng (Lc 2,22-40) : Thánh Giuse và Đức Maria dâng
Đức Giêsu trong Đền thờ.
- Bài đọc II (Cl 3,12-21) : Thánh
Phaolô liệt kê những đức tính gia đình.
I. DẪN VÀO THÁNH LỄ
Con Thiên
Chúa đã sinh ra làm người và sống trong một gia
đình. Gia đình của Ngài gồm có Thánh Giuse,
Đức Mẹ Maria và Ngài. Một gia đình rất thánh
thiện, gương mẫu. Hôm nay dâng lễ mừng kính
Thánh Gia, chúng ta hãy học nơi các Ngài những đức
tính cần có trong cuộc sống gia đình, và chúng ta xin
các Ngài ban ơn cho gia đình chúng ta.
II. GỢI Ý SÁM HỐI
- Chúng ta
hãy ăn năn sám hối vì những thiếu sót của
chúng ta đối với những người trong gia
đình mình.
- Chúng ta
hãy ăn năn sám hối vì chưa dành chỗ xứng
đáng cho Chúa trong gia đình mình.
- Chúng ta
hãy ăn năn sám hối vì những gương xấu mà
gia đình mình đã gây ra cho những gia đình chung quanh.
III. LỜI CHÚA
1. Bài
đọc I : Hc 3,3-7.14-17a
Huấn
ca là một tập sách luận bàn về cách sống khôn ngoan
trong nhiều lãnh vực. Trong đoạn này, tác giả, Ben
Sira, đưa những lời khuyên về cách sống trong
gia đình. Điều quan trọng nhất là con cái
phải thảo kính cha mẹ. Tác giả kể ra những
ích lợi của việc này :
-
Việc thảo kính cha mẹ sẽ đền bù
được tội lỗi
-
Người thảo kính cha mẹ đến khi có con cái thì
được con cái mình thảo kính.
-
Người thảo kính cha mẹ khi cầu nguyện
sẽ được Chúa nhậm lời.
-
Phải thảo kính cha mẹ nhất là khi các ngài già
yếu.
2. Đáp
ca : Tv 127
Tv này
được hát lúc hành hương lên Đền thờ
Giêrusalem. Người tín hữu hành hương tin chắc
rằng ai sống công chính thì sẽ được Thiên
Chúa ban phúc. Các ơn phúc Chúa ban trước hết là
những ơn cho cuộc sống gia đình : việc
làm ăn có kết quả, vợ con mạnh khoẻ,
sống lâu v.v.
3. Tin
Mừng : Lc 2,22-40
Tường
thuật việc Thánh gia lên Đền thờ Giêrusalem
để dâng con cho Thiên Chúa. Trong dịp này, cụ ông Simêon
và cụ bà Anna nói những lời tiên tri về tương
lai của Đức Giêsu.
Một
số điều đáng lưu ý :
- Thánh gia
là một gia đình nghèo (lễ vật của người
nghèo), nhưng giữ luật đạo rất chín
chắn (luật thanh tẩy người mẹ sau khi sinh
con, luật cắt bì cho con, luật dâng con đầu lòng
cho Thiên Chúa).
- Các
phần tử của Thánh gia rất hiệp nhất
với nhau : tất cả đều cùng nhau lên
Đền thờ mặc dù luật không buộc như
thế (chẳng hạn luật tẩy uế cho
người mẹ chỉ buộc người mẹ lên
đền thờ thôi).
- Khi
đó cha mẹ Đức Giêsu chưa hiểu hết
mầu nhiệm con mình. Bởi vậy, khi nghe Simêon nói, hai
ông bà "kinh ngạc".
4. Bài
đọc II : Cl 3,12-21
Thánh
Phaolô giảng về "nếp sống mới"
của những người đã cùng chết và cùng
sống lại với Đức Giêsu. Nếp sống này
gồm :
-
Những đức tính nhân bản : "Từ bi, nhân
hậu, khiêm cung, ôn hòa, nhẫn nại, chịu đựng
lẫn nhau và tha thứ cho nhau".
- Nền
tảng và nguồn gốc của những đức tính
trên là chính Thiên Chúa : "Như Chúa đã tha thứ cho
anh em, anh em cũng hãy tha thứ cho nhau. Trên hết mọi
sự, anh em hãy có đức yêu thương".
- Bí
quyết để sống được như trên là luôn
suy gẫm Lời Chúa.
- Và
dịp tốt thường có để thực hành các
đức tính ấy chính là trong gia đình.
IV. GỢI Ý GIẢNG
* 1. Gia
đình Nadarét và gia đình chúng ta
Gia
đình Nadarét vừa giống nhưng cũng vừa khác
phần lớn gia đình chúng ta :
- Như
phần lớn gia đình chúng ta, gia đình Nadarét nghèo. Trong
Tin Mừng ta tìm thấy hai dấu chỉ tình trạng nghèo
của các ngài : Khi đến Bêlem, Thánh Gia không
đủ tiền để thuê một chỗ trọ trong
hàng quán nên phải ở tạm trong hang súc vật ; khi
đem con đầu lòng dâng trong đền thờ cùng
với lễ vật theo luật định, Thánh Gia
chỉ dâng một đôi chim câu, là thứ lễ vật
của người nghèo.
- Như
phần lớn gia đình chúng ta, gia đình Nadarét phải
sinh nhai bằng chính sức lao động của mình. Có
lẽ các ngài không có vốn để đầu tư, buôn
bán. Thánh Giuse và Đức Giêsu kiếm tiền sinh sống
bằng nghề thợ mộc.
- Như
phần lớn gia đình chúng ta, vì nghèo và vì theo nghề lao
động, nên gia đình Nadarét không được
người ta coi trọng cho lắm. Mãi sau này khi
Đức Giêsu đã thôi làm ăn để đi rao
giảng, thế mà nhiều người vẫn nhắc
với giọng mỉa mai "Ông ta là con bác thợ
mộc".
Nhưng
gia đình Nadarét khác hầu hết gia đình chúng ta ở
nhiều điểm : một là dù nghèo nhưng không gian
tham trộm cắp ; hai là dù nghèo nhưng không lục
đục với nhau ; ba là dù nghèo nhưng vẫn thu
xếp công việc được để chu toàn mọi
bổn phận trong đạo.
Những
nét giống giữa gia đình Nadarét và gia đình chúng ta
khiến chúng ta cảm thấy gần gũi với Thánh
gia, và nhớ đó chúng ta biết mình có thể học
với các ngài ở những điểm
khác biệt với chúng ta.
* 2. Tương
lai của đứa con gia đình
Trong ngày
lễ đặt tên cho Gioan Tẩy giả, bà con lối xóm
đã đặt câu hỏi "Đứa trẻ này
rồi ra sẽ thế nào ?" (Lc 1,66). Đây là câu
hỏi của mọi người làm cha mẹ. Càng
thương con bao nhiêu, câu hỏi đó càng là mối
băn khoăn cho cha mẹ bấy nhiêu, bởi vì cha mẹ
thương con chỉ muốn cho con mình có một
tương lai tốt đẹp, nhưng tương lai
ấy lại không do cha mẹ hoàn toàn lo liệu cho con
được.
Cha
mẹ Đức Giêsu cũng thế. Bởi vậy, sau khi
nghe cụ Simêon nói về tương lai của trẻ Giêsu
bằng những lời rất khó hiểu, Tin Mừng
viết, "Cha mẹ Ngài đều kinh ngạc".
Nhưng
tương lai của đứa con không hoàn toàn không có
phần của cha mẹ. Điều này rất rõ trong
trường hợp Đức Giêsu :
-
Người ta vẫn nói Ngài là "con bác thợ
mộc" (Mc 6,3).
-
Đức Giêsu có thói quen cầu nguyện và sống
với Chúa Cha. Thói quen này hẳn là Ngài đã học
được từ gia đình. Tin Mừng tuy nói rất
ít về thời thơ ấu của Ngài, nhưng cũng
đủ cho ta thấy Thánh gia rất quan tâm chu toàn
những bổn phận tôn giáo.
* 3. Dung mạo Chúa
cứu thế
Hoàng đế của một
vương quốc hùng cường và thịnh
vượng, một ngày kia đã triệu tập các
nghệ nhân từ khắp các nước đến dự
một cuộc tranh tài. Cuộc thi mô tả dung mạo hoàng đế.
Các nghệ nhân Ấn Độ
đến với đầy đủ dụng cụ và
các loại đá hoa cương quí hiếm. Các nghệ nhân
Acmêni mang theo một loại đất sét đặc
biệt. Các nghệ nhân Ai cập mang đủ loại
đồ nghề và khối cẩm thạch hảo
hạng.
Sau cùng, người ta hết sức
ngạc nhiên vì phái đoàn nghệ nhân Hy Lạp chỉ mang
đến vỏn vẹn một gói thuốc đánh bóng.
Mỗi phái đoàn thi thố tài
năng của mình trong một phòng riêng. Khi thời gian
ấn định đã hết, hoàng đế đến
từng gian phòng để thưởng thức các tác
phẩm. Vua hết lời khen ngợi bức chân dung
của mình do các họa sĩ Ấn Độ vẽ. Ông
càng thán phục hơn khi nhìn ngắm các pho tượng
của chính ông mà các người Ai Cập và Acmêni điêu
khắc.
Sau cùng, đến phòng trưng bày
của người Hy Lạp, hoàng đế không nhìn
thấy gì cả, duy chỉ có bức tường của
căn phòng được đánh bóng đến độ
khi nhìn vào ông thấy chân dung mình hiện ra từng nét.
Dĩ nhiên, giải nhất thuộc
về các nghệ nhân Hy Lạp. Bởi vì họ đã
hiểu rằng chỉ có hoàng đế mới họa
được dung
mạo của chính mình.
*
Muốn họa lại dung mạo
Đức Kitô, chúng ta cần phải đánh bóng lòng mình cho
sạch mọi vết nhơ, mọi tì ố của tâm
hồn. Một khi đã nên sáng bóng như gương, chúng
ta sẽ tiếp nhận khuôn mặt rạng ngời
của Chúa.
Khi Đức Maria và Thánh Giuse dâng Chúa
Hài Nhi trong đền thánh, có biết bao tư tế và
luật sĩ thông thái, giỏi giang, am tường Kinh
Thánh, nhưng họ đã không nhận ra Chúa. Duy chỉ có
ông Simêon, và bà Anna đã nhận ra được dung
mạo của Người.
Simêon và Anna đã dâng hiến trọn
vẹn con người và cuộc đời, đã mài bóng
đời mình bằng đạo hạnh và khiêm tốn,
đã tôn thờ Chúa trong tin yêu và phó thác. Vì thế, dung
mạo của Đấng Cứu Thế đã tỏ
hiện sáng ngời trước mặt các ngài.
Simêon và Anna đã đón nhận
Đấng Cứu Thế như những người nghèo
hèn bé nhỏ. Các ngài đã được bồng ẵm
Chúa, được thay mặt cho cả nhân loại nói
lời đầu tiên tôn vinh Chúa đến cứu
độ con người.
Lễ Thánh Gia mời gọi chúng ta
nhìn vào các gia đình. Truyền thống gia đình ngày càng
sút giảm. Ly thân, ly dị, trẻ em lang thang, thanh niên
nổi loạn, phá thai, mại dâm, ma tuý ngày càng gia tăng.
Gia đình là nền tảng của xã hội. Nếu không
có những gia đình lành mạnh thì không thể có một
xã hội tốt đẹp. Cuộc sống của gia
đình phải tỏa hương thơm của thiên
đàng.
Hơn bao giờ hết, các gia đình
chúng ta phải nhìn lên Thánh gia thất : một gia
đình lý tưởng, đạo đức, yêu
thương và chăm lo cho nhau. Thánh Luca đã ghi lại
hình ảnh rất đẹp của Thánh Gia như sau :
"Đức Giêsu đi
xuống cùng với cha mẹ, trở về Nadaret và
hằng vâng phục các ngài. Riêng mẹ Người hằng
ghi nhớ tất cả những điều ấy trong
lòng. Còn Đức Giêsu ngày càng khôn lớn, và
được Thiên Chúa cũng như mọi người
thương mến"
(Lc.2,51-52).
Xã hội chúng ta không thiếu các
mẫu gương đạo hạnh : Louis Pasteur, nhà
bác học thời danh, đã tâm sự khi đặt
tấm bia kỷ niệm tại gia đình ông : "Kính thưa cha mẹ thân yêu
của con đã khuất bóng, các ngài đã khiêm tốn
sống trong nếp nhà bé nhỏ này. Con mắc nợ công
ơn cha mẹ về hết mọi điều…"
Federic Ozanam, nhà hoạt động xã
hội nổi tiếng của Giáo hội Pháp cũng tâm
sự : "Những
lời khuyên nhủ dịu dàng của mẹ tôi,
gương đạo đức, lòng nhiệt thành hâm nóng
linh hồn nguội lạnh của tôi, khuyến khích nâng
đỡ sức mạnh cho tôi. Chính nhờ giáo huấn
của người mà tôi có đức tin".
Có lẽ thế giới biết
nhiều đến Thủ tướng Thái Lan, nhưng ít
ai biết được cậu Chuam Leekpai còn là một
người con giàu cảm xúc, hiếu thảo, và luôn
nghĩ đến bậc sinh thành. Ông nói với
mẹ : "Giờ
đây, con đã là một chính trị gia và con không còn
thời gian về thăm mẹ thường xuyên nữa.
Điều này làm con cứ áy náy mãi. Tuổi mẹ càng cao
thì nỗi lo của con càng nhiều. Do đó con cố
gắng tìm mọi cơ hội về thăm mẹ".
Đức Piô XI trong thông điệp
về Giáo dục Kitô giáo có viết : "Nền giáo dục hữu hiệu
nhất và bền bỉ nhất là nền giáo dục
được nhận lãnh từ một gia đình Kitô giáo
có qui củ và khuôn phép. Những gương lành của cha
mẹ và của những người trong gia đình càng
chiếu tỏa và bền bỉ, thì kết quả của
giáo dục càng lớn lao".
*
Lạy
Đức Giêsu, xin dạy chúng con biết theo gương
Chúa, luôn sống trung hiếu với Cha trên trời,
thảo kính với ông bà cha mẹ, và sống hết tình
với anh chị em chung quanh.
Xin cho chúng con luôn
biết đánh bóng đời mình, bằng tấm lòng khiêm
tốn và đạo hạnh, bằng việc tôn thờ
Chúa trong tin yêu và phó thác, để dung mạo của Chúa ngày
càng tỏ hiện sáng ngời trong cuộc đời chúng
con. Amen. (Thiên Phúc, "Như
Thầy đã yêu")
* 4. Con cái
Con cái các bạn không phải là con cái của các bạn
Chúng đến qua các bạn chứ không phải từ các bạn.
Mặc dù chúng ở với các bạn nhưng chúng không thuộc
về các bạn.
Các bạn có thể cho chúng tình thương nhưng không thể cho chúng ý
tưởng, bởi vì chúng có
những ý tưởng riêng của chúng.
Các bạn có thể lo nơi ăn
chốn ở cho thân xác chúng chứ không thể cho linh
hồn chúng, vì linh hồn chúng ở một
nơi thuộc tương lai mà các bạn không thể
đến thăm, ngay cả trong giấc mơ.
Các bạn có thể cố gắng
để giống như chúng, nhưng đừng cố
bắt chúng giống như các bạn.
Bởi vì cuộc sống không đi
giật lùi và cũng không ngừng mãi ở ngày hôm qua.
Các bạn là những chiếc cung, và
những mũi tên từ đó phóng đi chính là con cái
của các bạn. (Kahil Gibran)
* 5. Đạo hiếu
Bài trích sách Huấn Ca (bài đọc I,
được chỉ định đọc trong năm A,
nhưng cũng có thể đọc trong năm B và C) có
câu : "Ai thờ
Cha thì bù đắp lỗi lầm, ai kính mẹ thì tích trữ kho báu"
Những từ mà Thánh Kinh dùng rất
quen thuộc với người Việt
"Thờ" và "kính" chính là
những việc làm trong tôn giáo. Hiếu thảo với cha
mẹ chính là Đạo.
Câu Huấn ca và câu ca dao trên giúp ta ý
thức rằng hiếu thảo với cha mẹ không
chỉ là một tình cảm, cũng không phải chỉ là
một lẽ công bình, mà là một Đạo. Mà lỗi
đạo tức là phạm tội chứ không chỉ là
một sự thiếu sót.
V. LỜI NGUYỆN CHO MỌI NGƯỜI
Chủ tế : Anh chị em thân mến, Đức Giêsu đã
làm cho Thánh gia trở nên đền thánh của sự
sống, của tình thương, và của niềm vâng
phục ý Chúa. Hôm nay mừng lễ Thánh Gia, chúng ta
đặc biệt hướng về các gia đình và dâng
lời cầu nguyện :
1. Chúng ta hãy
cầu xin Chúa cho mọi người trong Hội thánh là gia
đình của Chúa / luôn cố gắng sống hiệp
thông với nhau / để làm chứng cho tình yêu Chúa cho
thế giới.
2. Chúng ta hãy
cầu xin Chúa cho các bậc làm cha mẹ và các nhà giáo
dục / biết hướng dẫn và cộng tác
với các con em mình / để xây dựng gia đình
thành một tổ ấm đầy tình yêu thương.
3. Chúng ta hãy
cầu xin Chúa cho những người không gia đình /
hoặc sống trong gia đình đang bị khủng
hoảng xáo trộn / được ơn can
đảm để nhẫn nhục chịu
đựng / và tích cực góp phần hàn gắn lại
những gì đã tan vỡ.
4. Chúng ta hãy
cầu xin Chúa cho những người làm cha mẹ cũng
như làm con cái trong xứ đạo chúng ta / luôn ý
thức trách nhiệm của mình đối với hạnh
phúc gia đình / để biết cởi mở,
đối thoại, thông cảm và côïng tác với nhau theo
thánh ý Chúa.
Chủ tế : Lạy Chúa, xin chấp nhận những lời
cầu chúng con dâng lên Chúa nhân dịp lễ Thánh Gia,
để nhờ ơn Chúa giúp, mỗi người trong gia
đình đều cộng tác làm cho gia đình trở nên
Đền Thánh của sự sống của tình
thương, và niềm vâng phục ý Chúa. Chúng con cầu xin
nhờ Đức Kitô.
VI. TRONG THÁNH LỄ
- Trước
kinh Lạy Cha : Ngoài gia đình tự nhiên,
người kitô hữu chúng ta còn có được một
gia đình siêu nhiên trong đó Thiên Chúa là Cha, mọi
người là anh em với nhau, và Đức Giêsu là anh
cả. Trong tình nghĩa gia đình ấy, chúng ta hãy dâng lên
Thiên Chúa lời kinh Lạy Cha.
- Trước lúc Rước lễ :
Thánh lễ là một bữa ăn gia đình. Chúa là gia
trưởng, các tín hữu là con cái ngồi quanh bàn ăn.
Phúc cho những ai được mời vào bàn ăn gia
đình ấy.
VII. GIẢI TÁN
Sau khi
được khuyến khích bởi tấm gương gia
đình Nadarét, giờ đây anh chị em trở về
sống với gia đình mình và các gia đình hàng xóm. Anh
chị em hãy sống theo gương thánh gia. Chúc anh chị
em bình an.