CHÚA NHỰT V

CHỦ ĐỀ : Sứ mạng của người môn đệ Chúa

Sợi chỉ đỏ :

- Bài đọc I : Sự sáng của ngươi tỏa rạng như hừng đông

- Đáp ca : Trong u tối, người xuất hiện như sự sáng soi kẻ lòng ngay.

- Tin Mừng : Các con là sự sáng thế gian

Minh họa

- Mille images 119 D

- "Anh em là ánh sáng thế gian" (Mt 5,14)

I. DẪN VÀO THÁNH LỄ

Anh chị em thân mến

Chúa nhựt vừa qua, Lời Chúa cho chúng ta biết chúng ta rất hạnh phúc vì được làm công dân Nước Trời. Lời Chúa hôm nay sẽ dạy chúng ta biết sứ mạng cao cả của người công dân Nước Trời.

Chúng ta hãy lắng nghe Lời Chúa để hiểu sứ mạng ấy là gì, và chúng ta hãy sốt sắng xin Chúa giúp chúng ta thi hành sứ mạng cao cả ấy.

II. GỢI Ý SÁM HỐI

- Chúng ta chưa hãnh diện vì được làm công dân Nước Trời. Ngược lại có khi còn che dấu hoặc xấu hổ vì điều ấy.

- Sống với những người chưa biết Chúa, chúng ta chẳng những không mang lại điều gì tốt cho họ, trái lại còn lây nhiễm những thói xấu của họ.

- Sống giữa những người khác, chúng ta không nêu gương sáng, ngược lại có khi còn làm gương mù gương xấu.

III. LỜI CHÚA

1. Bài đọc I (Is 58,7-10) :

Trong thời gian dân do thái bị lưu đày bên Babylon, không còn Đền thờ, không còn các lễ nghi, các tư tế và luật sĩ sợ đức tin của dân bị phai lạt nên đã nhấn mạnh rất nhiều vào những hình thức đạo đức như ăn chay, cầu nguyện, bố thí. Đáng tiếc là vì quá nhấn mạnh đến hình thức, họ sao nhãng phương diện tinh thần. Khi dân do thái từ chốn lưu đày trở về, cách sống đạo của họ cũng nặng phần hình thức.

Đoạn này thuộc về phần III của sách Isaia (các chương 56-66, được gọi là Đệ Tam Isaia), được viết khi dân do thái từ chốn lưu đày đã được trở về quê hương. Tác giả nhắc nhở người ta phải sống đạo có chất lượng, để làm sao cho cuộc sống mình như một ngọn đèn tỏa sáng trước mặt mọi người.

Cách sống như một ngọn đèn tỏa sáng là :

- Lấy của cải mình giúp cho người nghèo đói.

- Đón vào nhà mình những kẻ tứ cố vô thân

- Đem áo cho kẻ trần truồng

- Không khinh bỉ người đồng loại

- Loại khỏi lòng mình những xiềng xích, hăm dọa, nói xấu v.v.

Được như thế thì "Sự sáng của ngươi tỏa rạng như hừng đông"

2. Đáp ca (Tv 111) :

Tv 111 mô tả cách sống của người công chính : một mặt đầy lòng kính mến Chúa, mặt khác hết lòng yêu thương tha nhân. Người công chính được so sánh với ánh sáng xuất hiện trong đêm tối : "Trong u tối, người xuất hiện như sự sáng soi kẻ lòng ngay."

3. Tin Mừng (Mt 5,13-16) : Các con là sự sáng thế gian

Sau khi công bố Tám mối phúc thật (Tin Mừng Chúa nhựt IV vừa qua), Đức Giêsu khuyến khích các môn đệ, những công dân mới của Nước Trời, hãy đem những giáo huấn của Ngài ra thi hành. Làm được như thế, họ sẽ trở thành muối ướp mặn cho đời và ánh sáng chiếu soi cho trần gian.

4. Bài đọc II (1 Cr 2,1-5) :

Văn mạch : Tín hữu Côrintô chia rẽ nhau (đoạn được trích đọc Chúa nhựt III), lý do là họ tự cho mình là khôn ngoan hơn người khác. Phaolô bảo rằng cái mà thế gian cho là khôn ngoan thì thực ra chỉ là điên dại trước mặt Chúa, còn cái mà thế gian cho là điên dại lại thì sự khôn ngoan (Chúa nhựt IV)

Trong đoạn được trích đọc hôm nay, Phaolô đưa bản thân mình ra làm gương :

- Về nội dung rao giảng : không giảng về sự khôn ngoan của loài người, mà về sự điên rồ của Thập giá.

- Về cách thức : không dựa vào uy thế của tài hùng biện, không dùng những lời quyến rủ của thế gian, nhưng chân thành đến với tín hữu "trong sự yếu hèn, run rảy và sợ hãi".

IV. GỢI Ý GIẢNG

1. Hướng chiếu của ánh sáng

Ánh sáng chiếu ra ngoài nó hay chiếu vào trong nó ?

Đương nhiên là chiếu ra. Cây đèn có sức chiếu sáng, nhưng không phải chiếu cho nó mà cho chung quanh nó. Chính Đức Giêsu đã nói : "Người ta không thắp đèn rồi để dưới đáy thùng, nhưng đặt trên giá hầu soi sáng cho mọi người trong nhà. Sự sáng của chúng con cũng phải chiếu giãi ra trước mặt thiên hạ, để họ xem thấy những việc lành của các con mà ngợi khen Cha các con trên trời".

Hình ảnh cây đèn rất đơn sơ, nhưng lý giải được rất sâu sắc những bế tắc của đức tin nơi nhiều người môn đệ Chúa : Tại sao đức tin của họ không lớn mạnh lên mà còn nhỏ yếu đi ? Tại sao đức tin ấy như không đủ sức nâng đỡ cuộc sống của họ trong những lúc gian nan, chứ đừng nói chi đến nâng đỡ người khác ? Câu trả lời của cây đèn rất đơn giản mà rõ ràng : tại vì họ là đèn, thế mà chỉ biết quanh quẩn lo chiếu vào trong mình chứ không chiếu ra ngoài.

Nhiều người môn đệ Chúa cứ mãi lo tuân giữ luật Chúa, mãi lo tham dự đầy đủ các ngày lễ, mãi lo những sinh hoạt nội bộ của Giáo Hội… Họ tưởng mình như thế là sống đức tin rồi đấy. Nhưng họ cứ băn khoăn : Tại sao Giáo Hội không phát triển ? Tại sao nội bộ Giáo Hội cứ lục đục hoài ?

Khi so sánh đức tin của người môn đệ với cây đèn và hạt muối, Đức Giêsu đã đưa ra một định hướng rất rõ : đức tin là để tỏa ra, đức tin là phải hướng đến người khác. Nếu không tỏa ra, đức tin sẽ là hạt muối lạt, cây đèn sẽ tắt… Chỉ còn ném bỏ.

Như thế, cách nuôi lớn đức tin là tập quên mình để sống cho người khác, sống vì người khác. Khi các tín hữu, nghĩa là người có đức tin, biết hướng đến người khác thì Giáo Hội sẽ phát triển, những khó khăn nội bộ của Giáo Hội cũng dần dần biến tan.

2. Sức sáng của tình thương

Trong bài Tin Mừng, Chúa Giêsu bảo chúng ta hãy làm ngọn đèn chiếu sáng trước mặt thiên hạ. Còn trong bài đọc I, ngôn sứ Isaia dạy chúng ta cách nào để cho đời mình thành đèn chiếu sáng : cách tiêu cực là không khinh bỉ người khác, loại bỏ những tranh chấp, hăm dọa, nói xấu… ; cách tích cực là chia cơm cho kẻ đói, chia áo cho người nghèo, làm cho người đau khổ được hạnh phúc… Và Isaia bảo đảm : "Như thế, sự sáng của ngươi sẽ tỏa rạng như hừng đông, các vết thương của ngươi sẽ lành mạnh nhanh chóng… ánh sáng của ngươi sẽ bừng lên trong đêm tối, và bóng tối sẽ trở thành như giữa ban ngày".

Chúng ta đã biết mình có bổn phận làm gương sáng. Isaia dạy cho chúng ta biết thêm : không gương sáng nào sáng bằng tình thương ; không việc làm nào chiếu sáng bằng việc yêu thương.

3. Sứ mạng ướp mặn cuộc đời

Thời nay, những sứ điệp nói có một tầm quan trọng rất lớn (Radio, Tivi, sách báo v.v.) Trong Thánh Lễ, bài giảng rất quan trọng. Những nhà thờ có Cha giảng chán thì giáo dân thưa thớt, ngủ gục, lo ra… Những nhà thờ có Cha giảng hùng hồn, mạch lạc, truyền cảm thì giáo dân đông đúc, sinh động…

Tuy nhiên phẩm chất của lời nói và của người nói càng quan trọng hơn. Đó là kinh nghiệm tâm đắc của Phaolô, vị tông đồ thành công nhất của Giáo Hội : "Lời tôi nói và việc tôi rao giảng không dựa vào những lời quyến rủ của sự khôn ngoan loài người", "Tôi không cho là tôi biết điều gì khác giữa anh em ngoài Chúa Giêsu Kitô chịu đóng đinh", "Tôi đến với anh em trong sự yếu hèn, sợ hãi và run rẩy"… Xem thế, Thánh Phaolô thành công không phải vì ngài nói hay, mà vì tư cách, phẩm chất và cả con người của Ngài thấm mặn Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô chịu đóng đinh, đến nỗi Ngài có thể nói "Tôi sống, nhưng không phải tôi sống, mà là Đức Kitô sống trong tôi". Nhờ đó, khi Ngài đi đến đâu, tiếp xúc với ai thì chất mặn của muối Tin Mừng từ trong Ngài tỏa ra và thấm vào mọi người chung quanh.

4. "Chúng con là ánh sáng thế gian"

Nên để ý một chút đến văn phạm của câu nói này : Đức Giêsu không khuyến khích "Chúng con hãy là ánh sáng", mà Ngài khẳng định "Chúng con là ánh sáng".

Quả thực, chúng ta là ánh sáng, bởi vì khi tạo dựng chúng ta, Thiên Chúa đã ban cho chúng ta khả năng làm những việc thiện giúp cho người khác :

- Chúng ta có đôi mắt để thấy

- Chúng ta có đôi tai để nghe

- Chúng ta có đôi tay để chăm sóc

- Chúng ta có đôi chân để bước tới

- Chúng ta có lưỡi để nói

- Chúng ta có quả tim để yêu thương

Nhưng tiếc thay, vì lười, vì ích kỷ, vì hèn nhát, ngọn đèn của chúng ta dần lu mờ đi và có khi tắt ngấm.

Xin Chúa giúp chúng ta dám tin vào ánh sáng của mình và vào khả năng làm điều thiện của mình.

5. Chuyện minh họa

Ngày xưa có một nhà nghiên cứu Thánh Kinh suốt ngày ở trong phòng để tìm hiểu Lời Chúa và cầu nguyện, suy gẫm. Một hôm hay tin có một vị thánh nhân đến thành phố mình, nhà nghiên cứu này hăng hái đi tìm.

Ông tìm ở các nhà thờ lớn mà không gặp. Ông tìm ở các nhà nguyện nhỏ cũng không gặp. Tìm đến các dòng tu cũng không gặp. Cuối cùng đang khi đi ngang chợ thì ông gặp được vị thánh ấy. Ông liền trình bày thao thức của mình, cũng là lý do chính khiến ông muốn gặp vị thánh :

- Xin Ngài chỉ cho con biết làm thế nào để nên thánh.

Vị thánh hỏi lâu nay nhà nghiên cứu đã làm gì. Nhà nghiên cứu cũng thành thật kể rõ mọi việc. Cuối cùng vị thánh đưa ra lời khuyên :

- Làm thánh trong phòng thì dễ thôi. Hãy ra chợ và cố gắng làm thánh ở đó.

V. LỜI NGUYỆN CHO MỌI NGƯỜI

CT : Anh chị em thân mến

Đức Giêsu đã nói : "Ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời". Với quyết tâm làm cho Danh Chúa được vinh quang rạng rỡ hơn, chúng ta cùng dâng lời cầu nguyện.

1- Chúa Giêsu đã để trái tim bị đâm thủng khiến máu cùng nước chảy ra / hầu khơi nguồn bí tích dưỡng nuôi Hội Thánh / Chúng ta hiệp lời cầu xin cho Hội Thánh không ngừng được sống nhờ Chúa đã chết và sống lại.

2- Ngày nay / một số sách báo nhảm nhí / không ít những hình băng đồi truỵ / cổ võ bạo lực / khuyến khích những chuyện không tốt / đã làm hư hỏng một số người trẻ / và rất nhiều lần đã dẫn đến phạm pháp nghiêm trọng / Chúng ta hiệp lời cầu xin cho các bạn trẻ / biết khôn ngoan xa lánh những thứ độc dược giết người ấy / và nỗ lực sống lành mạnh bằng việc đọc những sách báo tốt / cũng như chỉ xem những băng hình bổ ích / và tích cực tham gia vào công tác xã hội.

3- Chúa Giêsu nói / "Anh em là muối cho đời / là ánh sáng cho trần gian" / Chúng ta hiệp lời cầu xin cho người kitô hữu biết luôn cố gắng sống theo tinh thần Tám mối phúc thật / để nhờ đó mà trở nên những chứng nhân hữu hiệu của Chúa / trong xã hội họ sang sống.

4- Trách nhiệm của người Kitô hữu là giúp xã hội luôn thăng tiến / Chúng ta hiệp lời cầu xin cho cộng đoàn giáo xứ chúng ta / biết dùng khả năng Chúa ban / cũng như đời sống thấm nhuần tình bác ái yêu thương / mà giúp mọi người sống xứng với phẩm giá con người.

CT : Lạy Chúa Giêsu, Chúa đã thương chọn chúng con giữa muôn người và ban cho được phép làm con Chúa. Xin ban ơn giúp sức để chúng con luôn sống xứng đáng với tình thương hải hà của Chúa. Chúa hằng sống và hiển trị muôn đời.

VI. TRONG THÁNH LỄ

- Trước kinh Lạy Cha : Chúa Giêsu đã dạy chúng ta phải trở nên ánh sáng và muối để làm cho thế giới này bớt tối tăm và thêm mặn mà. Đó là cách làm cho Nước Chúa trị đến. Trong tâm tình mong cho Nước Chúa trị đến, chúng ta hãy sốt sắng đọc kinh Lạy Cha.

- Sau kinh Lạy Cha : "… xin đoái thương cho những ngày chúng con đang sống được bình an. Xin giúp chúng con thực sự trở thành ánh sáng và muối cho trần gian. Nhờ Cha rộng lòng thương cứu giúp…"

VII. GIẢI TÁN

Thánh lễ vừa hết, đây là lúc bắt đầu cuộc sống của chúng ta giữa đời. Chúng ta hãy nhớ lời Chúa dạy, cố gắng làm muối ướp mặn đời và làm ngọn đèn soi sáng thế gian.

MỖI TUẦN MƯỜI THANG THUỐC BỔ

“Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ”

Chúa Nhật V Thường Niên – Năm A

NỘI DUNG

I.Tia sáng:

v NGAY THẲNG

v THẾ GIỚI

II.Thư giãn:

1. ÐỒ RỞM

2. TÍNH CÁCH BA NGƯỜI

3. VAY TIỀN

4. TRANH LUẬN VỀ THIÊN ÐƯỜNG

5. LÒNG GHEN

6. LÝ SỰ BÀ DỞ HƠI

7. NGÔI SAO THÔNG MINH

III.Nhật ký truyền giáo của Lm.Piô Ngô Phúc Hậu:

v NHỮNG CÁI TẾT TRONG ĐỜI TRUYỀN GIÁO

IV.Chuyện ngụ ngôn:

v NGƯỜI Ở VÀ CON GÀ TRỐNG

v BIẾT NGHĨ

V.Hẹn bạn trên đỉnh thành công:

v CẮN MIẾNG MỘT !

VI.Tình yêu – Hôn nhân – Gia đình:

v ÐÁM CƯỚI Ở NAM BỘ

VII.Chuyện phiếm :

v KẾ HOẠCH ĐẦU XUÂN

GIÁ TRỊ NỤ CƯỜI J

Một nụ cười không làm mất mát gì cả, nhưng lại ban tặng rất nhiều… nó làm giàu có những ai đón nhận mà không làm nghèo đi người sinh ra nó. Nụ cười chỉ nở trên môi trong khoảnh khắc phù du, nhưng ký ức về nó đôi khi tồn tại cả một đời. Người dù giàu sang đến đâu đi nữa cũng cần đến nụ cười, và người nghèo hèn cùng tột cũng sẽ được nụ cười làm cho trở nên giàu có.

Nụ cười nuôi dưỡng hạnh phúc trong gia đình, gầy dựng thiện ý trong làm ăn và làm lớn mạnh mối tương giao trong tình bạn, mang đến thư giãn mỗi khi ta mệt mỏi, niềm hy vọng mỗi khi tuyệt vọng và là ánh sáng mỗi khi ta tăm tối trong phiền muộn.

Nụ cười, cũng như tình yêu, là cái không thể mua bán vay mượn, hay thậm chí đánh cắp từ người khác. Bởi vì, khi đó: nó chỉ là cái khiên cưỡng và vô nghĩa.

Có những người không bao giờ nở một nụ cười với bạn. Họ là những người không còn nụ cười để cho, vì lẽ đó họ chính là những người cần nụ cười của bạn hơn ai hết. Hãy tươi cười với mọi người! Chúng ta chẳng những không mất gì cả, mà trái lại sẽ nhận được rất nhiều.

sưu tầm.

I. TIA SÁNG :

*Nếu chỉ nghe nói lại là bạn đã nói xấu các linh mục làm bạn dau lòng,
thì tôi mừng vì nổi khổ đó của bạn, vì nay, tôi chắc bạn là người ngay thẳng.

* THẾ GIỚI ÐƯỢC TẠO NÊN KHÔNG PHẢI ÐỂ TRỞ THÀNH MỘT NGHĨA ÐỊA.

Gioan XXIII.

Tóm lại, đó là quan điểm của duy vật: con người sinh ra để chết và mục nát đi... Người duy vật sống trên chiếc quan tài của mình là trái đất. Ðối với chúng ta, chắc chắc là phải chết; nhưng trái đất đón nhận chúng ta, không như một chiếc là khô, mà như một hạt giống: đó là thứ đất đã được cày bừa rồi. Người duy vật chỉ tin vào cái chết, còn người Kitô hữu tin vào sự sống. Cả hai đều là hành vi của đức tin: tuỳ tôi lựa chọn mà thôi.

Lạy Chúa, con muốn được sống với Ngài mãi mãi.

II. Thư giãn:

1. ÐỒ RỞM

Một đôi nam nữ kia vào khách sạn 5 sao Hintơn. Họ thuê một phòng đôi. Cô gái bước vào, tháo tóc giả, mắt giả, xương hàm giả, hai chân giả, hai tay giả và thậm chí còn tháo cả bộ ngực giả bằng nhựa của mình ra rồi nằm lên giường, nhìn về phía chàng trai, âu yếm gọi:

- Anh thân yêu, lại đây với em!

Chàng trai cuống lên:

- Ðợi anh một tí. Chết rồi, hình như anh cũng quên ... cái của quý của mình ở nhà rồi!

2.TÍNH CÁCH BA NGƯỜI

Ba người đàn bà chuẩn bị đón năm mới. Người đàn bà Bungari nói:

- Tôi sẽ mang đến một bó hồng lớn!

Người đàn bà Gruđia:

- Tôi sẽ mang đến một thùng nho chín mọng!

Người đàn bà Do Thái:

- Tôi sẽ rủ thêm cô em gái đến!

3.VAY TIỀN

Trong một ký túc xá sinh viên, cô gái Bỉ và cô gái Ả Rập sống chung một phòng. Một hôm, trời đã khuya, cô gái Bỉ hỏi cô Ả Rập:

- Phatima, bạn đã ngủ chưa đấy?

- Cảm ơn bạn, mình chưa ngủ!- Cô Ả Rập trả lời.

- Ồ, bạn có thể cho mình vay 100 đô la được không?

- Khò ... khò ... khò ..!

4.TRANH LUẬN VỀ THIÊN ÐƯỜNG

Tại một hội nghị quốc tế về Thiên Ðường, ba người đàn bà Anh, Pháp và Nga cùng tranh luận xem người đàn ông đầu tiên trên thế giới là Ađam thuộc dân tộc nào. Bà người Anh quả quyết:

- Tất nhiên Ađam phải là người Anh. Chỉ có đàn ông người Anh mới hào hoa như Ađam. Có mỗi quả táo duy nhất cũng chia cho người tình của mình là Eva. Chúng tôi rất hạnh phúc!

Người đàn bà Pháp phản đối:

- Không phải, Ađam phải là người Pháp. Vì các bà biết đấy, ở đâu có thể kiếm được đàn ông chỉ yêu có một người và mãi thủy chung với người đó như Ađam của đàn ông Pháp nước tôi?

Người đàn bà Nga gạt đi:

- Tất cả đều không đúng. Ađam phải là đàn ông người Nga. Các bà biết đấy, đàn ông người Nga dù trần như nhộng, nhưng có một quả táo trong tay cũng cho rằng mình đang ở trên thiên đường rồi!

5. LÒNG GHEN

Ba người đàn bà châu Âu đang ngồi uống trà bên cửa rừng đợi ba đức ông chồng đi săn chưa ra. Bỗng nhiên có một con vượn bất ngờ xông ra, vồ lấy một bà rồi chạy biến vào rừng. Hai người phụ nữ kia, sau một lúc định thần, liền nói:

- Lạ nhỉ, chị có biết vì sao con vượn ấy lại vồ mỗi chị ta không?

- Chắc là nó phải lòng chị ấy!- Người thứ hai trả lời.

- Tiếc thật, so với tôi và chị, chị ta có đẹp đẽ gì cho cam!

6. LÝ SỰ BÀ DỞ HƠI

Tại văn phòng giới thiệu hôn nhân có một ngài triệu phú đến và đề nghị:

- Thưa cô, tôi muốn kết hôn với một người đàn bà không có của hồi môn!

- Xin lỗi, ông hãy đợi- Cô nhân viên nói- Tôi sẽ tìm thấy cho ông ngay- Cô ta mở sổ- Ðúng, có một người như ông cần- Bà ta góa chồng, xinh đẹp và nghèo. Nhưng khổ một nỗi ...

- Bà ta không có của hồi môn chứ gì?

- Không phải. Bà ta có một cái tật ...

- Tật gì vậy?

- Cứ đến đầu xuân bà ta lại bị bệnh dở hơi. Nhưng bệnh này chỉ kéo dài một tháng, sau đó bà ta trở lại bình thường!

- Cũng được. Mùa xuân tới tôi đi công tác ở Nam Mỹ. Tôi có thể kết hôn với bà ấy ngay bây giờ được không?

- Thưa ông, không được ạ. Rất tiếc là ...

- Vì sao vậy?

- Bà ấy lại đòi kết hôn vào đúng dịp đầu xuân!

7.NGÔI SAO THÔNG MINH

Phờren Kankan là một ngôi sao điện ảnh nổi tiếng thế giới. Chị tham dự một cuộc thi câu đố do đài truyền hình Nhật Bản NHK tổ chức. Ban giám khảo đố:

- Có vật gì vừa tròn, vừa đen. Nâng lên rồi hạ xuống?

Ngôi sao không trả lời được. Ban giám khảo đáp:

- Ðó là hạt đỗ đen nằm trong thang máy. Xin chị trả lời tiếp câu thứ hai: Ðen và khỏe. Nhưng có đuôi dài hai mét?

Ngôi sao điện ảnh lại bí. Ban giám khảo lại phải trả lời:

- Ðó là người đàn bà góa!

Sau cuộc thi, Phờren Kankan đố lại cô bạn gái:

- Tớ đố cậu: đen và khỏe, nhưng có đuôi dài hai mét?

- Tớ không biết!- bạn gái đáp.

- Cậu thật ngốc- Ngôi sao giảng giải- Ðó là hạt đỗ đen trong thang máy!

III. NHẬT KÝ TRUYỀN GIÁO :

Trích trong “Nhật ký truyền giáo”

Biên soạn : Lm. PIÔ NGÔ PHÚC HẬU

NHỮNG CÁI TẾT TRONG ĐỜI TRUYỀN GIÁO

Năm Căn, ….1972

Hôm nay mình dành trọn một ngày để đi mừng tuổi bà con trong xã. Xã nằm theo ven sông dài sáu cây số. Mười hai giờ trưa mình tới rạch Bà Thanh. Bên kia cầu là một căn nhà bằng ván, không sạch sẽ, nhưng có nhiều tiền. Chỉ có một người đàn ông ở nhà.

- Xin lỗi, anh thứ mấy nhỉ ?

- Tôi thứ tư.

- Còn tôi thứ tám. Tôi là linh mục truyền giáo ở đây, tôi đến để thăm và chúc gia đình anh một năm một mạnh khoẻ và hạnh phúc.

- Vợ con tôi đi chơi hết trơn không có đứa nào ở nhà …

Trên bàn thờ tổ có hai tô chè xôi nước. Anh Tư bưng một tô xuống. Mình mở cờ trong bụng: Chắc là họ sẽ mời mình đây. Mình sẽ chân thành ngốn cho hết, vì kiến bò bụng quá lẽ rồi. Thế nhưng anh Tư nhìn cái áo dòng của mình, ngần ngừ một lát, rồi lại để tô chè lên bàn thờ. Anh lúng túng như con gà mắc dây thun. Để cứu vãn tình thế, mình cáo lỗi :

- Xin lỗi anh Tư nhé. Thăm anh chút xíu thôi, tôi phải cố gắng để đi thăm cho hết mọi nhà.

Ra khỏi nhà anh Tư, đôi chân mình nhão ra, buớc đi thất thểu.

Bốn giờ chiều mới về tới nhà. Đói và mệt lả. Mình lăn kềnh ra giường, để nguyên áo dòng, để nguyên đôi xăng đan. Còn hai giờ nữa mới đựợc ăn cơm, mà trong nhà thì chẳng có thứ gì có thể "ân vụng" được. Đành phải chờ đợi, chờ đợi là lẽ thường của lịch sử. Mùa Vọng là mùa chờ đợi. Mùa chay cũng là mùa chờ đợi. Cựu Ước là thời chờ đợi…

Nằm nghỉ và chờ đợi, mình lại nghĩ đến tô chè xôi nước. Anh Tư muốn mời mình ăn, nhưng lại sợ "ông cha" không ăn đồ cúng. Mình sẵn sàng ăn đồ cúng, nhưng vì e lệ chẳng dám nói ra. Cả hai đều "Tình trong như đã mặt ngoài còn e". Cả hai đều đã bỏ lỡ một thời cơ để đến với nhau. Có lẽ cả hai đều thuộc mẫu người có phản ứng chậm.

Bạc Liêu, ….1984

Hôm nay ngày mồng bốn Tết. Một cô y tá người gốc Hoa đến kéo tay mình :

- Thưa cha, hôm nay ba con mời cha đến nhà ăn cơm trưa. Nhưng mà cha phải đến thật sớm.

- Cha chưa hiểu. Cha không quen ba con. Mà tại sao phải đến thật sớm ?

- Tối hôm qua ba con mới biết tên của cha là Phúc Hậu. Tên cha hên lắm. Nếu biết sớm thì ba con đã mời cha đến xông đất vào ngày mồng một rồi. Nhưng bây giờ mới biết, thì mồng bốn cha xông đất cũng còn được.

Mình đi ngay. Ông chủ nhà đón mình vào không có vẻ gì là niềm nở. Nói chuyện với ông một hơi thì hết đề tài. Đứa con gái của ông mời mình đi xem nhà, thăm vườn để giết thời giờ.

Bữa cơm gia đình cũng chẳng có gì là thịnh sọan. Mấy món ăn quen thuộc của ngày Tết bánh tét, thịt kho, dưa chua,… Ông chủ nhà nói vài câu. Bà chủ nhà nói ít hơn nhiều. Một mình đứa con gái phải làm công tác "cứu bồ" cho cả hai ông bà. Sau ly trà tráng miệng mình cáo từ ra về. Lãng nhách!

Cà Mau, ..1989

Chuyến xe tốc hành Sài Gòn - Cà Mau có vẻ vội vã để kịp về chuẩn bị Tết. Mình ngồi băng hai, chung với một người đàn bà khá đồ sộ! Có lẽ bà là người rất năng nổ, nên ngồi làm thinh không được. Bà hỏi mình:

- Anh tuổi gì?

- Tý, con chuột.

- Tôi tuổi Sửu, Tý Sửu hạp nhau lắm, làm ăn mau giàu lắm. Tiếc là "anh em mình" không có số gặp nhau sớm!

- Trâu bự quá mà chuột thì nhỏ xíu, hạp nhau sao đặng? Mình ví von như thế, khiến bà Sửu lạc tần số. Bà im lặng suy nghĩ. Lợi dụng sự im lặng ấy, mình tựa đầu ra sau làm bộ ngủ, rồi ngủ thật ..Xe về tới bến Cà Mau, thì bà Sửu không còn nữa. Có lẽ bà xuống ở Cầu Số 2 thì phải.

Cái Rắn, ngày 1.1.95

Hôm nay Hội đồng giáo xứ họp. Đề tài: Tết Ất Hợi. Mình thông báo cho Hội đồng giáo xứ biết năm nay cha sở và giáo dân mừng tuổi nhau tại nhà thờ. Sau đó cha sở sẽ đóng cửa nhà xứ để đi mừng tuổi anh em lương dân. Mình cũng yêu cầu Hội đồng giáo xứ cho biết có bao nhiêu gia đình nghèo trong họ đạo để kiếm quà Tết tặng cho họ. Nghe nói thế, Hội đồng giáo xứ nhảy nhổm lên. Ai nấy như đồng loạt tuyên bố: "Thôi, thôi, không dám đâu". Bây giờ thì mình hiểu rồi. Tặng quà cho người này mà không cho người kia, thì bị chửi. Tặng người này bằng người kia cũng bị chửi. Bao giờ có máy vi tính đo độ nghèo, và lý do nghèo, thì may ra mới hết bị chửi.

Cuối cùng thì Hội đồng giáo xứ có ý kiến tặng quà Tết cho người lương. Tất cả đều nhất trí tặng quà cho bốn anh em con nhà Tư Lập. Cha mẹ chết hết, chị lớn đi lấy chồng, thằng con trai lớn nhất có tật. Bốn anh em sống lây lất bằng hai cây cần câu của hai đứa lớn .. Mình đồng ý. Cái Tết đầu tiên tại Cái Rắn sẽ là thế.

Cái Rắn, ngày 8.1.1995

Hôm nay mình loóc toóc lội bộ đi thăm bốn đứa con nhà Tư Lập, để được thấy tận mắt cái nghèo truớc thềm năm mới. Luyến 15 tuổi, đi cà nhắc và méo miệng. Lây 12 tuổi đang học lớp hai thì bị đuổi vì vắng mặt nhiều ngày không xin phép. Hai bé Mười và Nghi thì về ở với ngoại. Mình phỏng vấn chớp nhoáng.

- Ba tụi con chết hồi nào?

- Tháng Ba tới thì giỗ đầu .

- Tụi con làm gì để sống?

- Tụi con đi nhắp câu.

- Có mấy bộ đồ?

- Ít lắm.

- Có may áo mới ăn Tết không?

- Không!

Thực ra thì bà con cũng giúp khi ít khi nhiều. Các em có một người chủ ở kế bên vẫn cho các em ăn cơm, nhưng chú cũng rất nghèo. Mình tính nhẩm: dư khả năng để cho mỗi em một bộ đồ ăn Tết .

Cái Rắn, ngày 14.1.1995

Hôm nay Hội đồng giáo xứ dẫn mình đi thăm một số gia đình lương dân nghèo. Nghèo thì nhiều, nhưng lý do nghèo thì chưa rõ. Có một người phụ nữ 28 tuổi mà đã sanh bốn đứa con. Đứa út đang nằm trong nôi. Chồng đi vác lúa mướn cho nhà máy chà. Vậy thì nguyên nhân của cái nghèo có thể là sinh con nhiều quá. Mình hỏi họ về cái Tết sắp tới. Họ chỉ cười trừ. Mình bắt tay họ và chúc họ làm giàu bằng cách cần cù, tiết kiệm và sanh con vừa đủ thôi. Đối với những người này thì mình chưa biết sẽ tặng họ cái gì để đón Xuân đây. Mười ký gạo? Dễ lắm! Một vài ký đường? Cũng dễ lắm! Điều ước muốn của mình là họ phải cần cù và tiết kiệm. Thiếu hai đức tính này thì đời của họ sẽ không bao giờ có mùa Xuân.

"Đừng cho tôi con cá, nhưng hãy cho tôi cái cần câu và dạy tôi câu cá". Mình vẫn tâm niệm như thế trong công tác phát triển dân sinh.

IV. TRUYỆN NGỤ NGÔN:

NGƯỜI Ở VÀ CON GÀ TRỐNG

Mụ chủ nhà thường đánh thức người ở dậy làm việc vào lúc gà gáy sáng. Người ở thấy khổ quá bèn quyết định giết chết con gà trống để gà không đánh thức mụ chủ. Giết chết gà trống, người ở còn khổ sở hơn: mụ chủ sợ ngủ quên, nên dựng người ở dậy càng sớm hơn nữa.

BIẾT NGHĨ

Nóng nực làm khô cạn hết mọi bờ ao, đầm lầy. Hai con ếch rủ nhau đi tìm nước, chúng tìm thấy một cái giếng mới đào. Nhảy tới bên thành giếng, chúng suy nghĩ xem có nên nhảy xuống giếng không. Ếch trẻ nói: "Phải nhảy xuống thôi, dưới đó có nhiều nước và ở dưới đó sẽ không có ai quấy rầy ta nữa". Còn ếch già trả lời: 'Không! Nước nhiều đấy nhưng nước giếng cạn thì làm sao mà nhảy lên khỏi đây được?"

V. HẸN BẠN TRÊN ĐỈNH THÀNH CÔNG:

Theo bản tiếng Anh: See you at the top của Zig Ziglar

Biên soạn: ÐC.NGÔ QUANG KIỆT - Quí cha: VŨ SỬU - DƯƠNG ÐÌNH TẢO -
LÊ XUÂN TÂN – NGUYỄN VĂN DIỄM

PHẦN THỨ NĂM

CHƯƠNG MƯỜI BẢY : THÓI QUEN VÀ THÁI ĐỘ

CẮN MIẾNG MỘT !

Ăn quá mức là một thói quen, và đối với nhiều người, thói quen này đã ăn sâu đến nỗi họ không biết rõ lượng thức ăn đã dùng nữa. Thói quen này có thể do cha mẹ có ý tốt nhưng hiểu lầm mà ra. Họ nghĩ cứ việc cho con cái ăn thả dàn là thương chúng. Cùng trạc với tôi, có một số người mập phì ra vì cha mẹ họ phải lăn lộn kiếm miếng ăn nên rất sợ đói. Họ cho phí phạm đồ ăn là một đại tội, cho nên thường ép con cái ăn cho kỳ hết. Lượng đồ ăn phụ trội này, nếu cứ ăn đều đặn, tất sẽ làm cho tăng trọng dần. Mỗi ngày chỉ cần tăng 30 gr thôi thì mỗi năm cũng có 10 ký rồi. Vài chục gram có đáng kể gì, nhưng 10 ký thì nhiều rồi. Nếu sợ mập, tất hôm qua bạn chẳng ăn thêm làm gì để ngày mai phải nhịn đói cho ốm bớt. Bạn đã thêm vào số ký dư mỗi lần một miếng cho đến khi phì ra thực sự. Trừ vài trường hợp đặc biệt ra, còn thì chứng mập phì chỉ đơn giản do bạn ăn quá mức và quá thường. Bởi vậy, bạn sẽ giải quyết vấn đề theo cách đã tạo ra vấn đề, nghĩa là - Mỗi lần bớt một miếng.

Đối với nhiều người vấn đề có hơi khác hơn. Một số người do khoái khẩu nên thường nhiễm phải những thói quen ăn uống tai hại gồm nhiều chất bột và đường. Đã vậy lại còn biếng vận động, tất mỗi ngày họ phải tăng trọng hơn 30 gram rất nhiều. Nếu mập phì là vấn đề của bạn, xin đề nghị bạn xem lại chương 4 phần nói về các mục tiêu để biết phải giải quyết ra sao.

VI. TÌNH YÊU – HÔN NHÂN – GIA ĐÌNH:

(An Giang số 1361, ngày 6/9/1997, trang 6)

ÐÁM CƯỚI Ở NAM BỘ

Thông thường hôn lễ của trai gái Nam bộ qua 3 bước sau đây:

- Lễ dạm: Sau khi trai gái đã bằng lòng nhau, nhà trai tìm một ông hoặc bà mai đến "thương lượng" thuyết phục nhà gái đồng ý! Nhà trai định ngày, người con trai cùng ông (bà) mai và một vài người bạn thân của nhà trai, nhà gái mang theo ít quà, như trái cây, hộp bánh, hộp trà... đến nói chuyện với nhà gái. Hiện nay, lễ dạm cũng có phần giảm thiểu, khá nhiều cuộc hôn nhân bỏ qua vì họ, hoặc gia đình đã quen biết và đồng ý từ trước rồi.

- Lễ hỏi: Có nơi còn gọi là "đám hỏi" hoặc "đính hôn". Trong lễ hỏi, nhà trai (cha mẹ và họ hàng) mang theo lễ vật, gồm một khay rượu phủ khăn đỏ, hai cái quả đựng trầu cau têm sẵn, một khay có hộp đựng đôi bông tai và hai chiếc nhẫn cưới, cũng phủ khăn đỏ, và mâm bánh trái, trà đèn sáp... Ðoàn nhà trai do ông mai dẫn đầu sang nhà gái. Thay mặt nhà trai, ông mai bàn định với nhà gái ngày tổ chức lễ cưới. Ðáng chú ý, số người trong đoàn nhà trai phải là số chẵn, kiêng số lẻ vì sợ sau này đôi trai gái ăn ở không bền lâu, dễ lẻ bạn.

- Lễ cưới: Có thể bỏ qua một số nghi lễ trong hôn nhân, nhưng lễ cưới là lễ chính thức để đôi trai gái thành vợ chồng chung sống với nhau. Trước đây việc hôn thú theo tập tục, có đám cưới có sự chứng kiến của làng xóm là hợp lệ thay cho việc đăng ký kết hôn như ngày nay. So với nghi thức cưới xin rườm rà ở nhiều nơi, việc cưới ở Nam bộ cũng đơn giản và thoải mái hơn. Nghi lễ đám cưới bắt đầu bằng lễ "Tạ ơn cha mẹ" của cả hai đàng trai và gái. Cha mẹ được mời ngồi ở bộ ván giữa nhà, trước mặt là khay trầu rượu (nếu ông bà còn sống, được mời ra ngồi cùng) con rót rượu, dâng trầu... lên ông bà và cha mẹ, ngỏ lời tạ ơn sinh dưỡng, và hứa xin giữ lòng hiếu thảo dù đã có cuộc sống riêng. Sau đó lạy hai lạy, ba xá: Lễ tạ ơn cha mẹ tổ chức buổi chiều trước hôm cưới chính thức.

Ngày tổ chức lễ cưới, được xem ngày giờ cẩn thận, chọn giờ tốt, hợp với tuổi cô dâu - chú rể. Buổi sáng ngày cưới có tục rước dâu. Bên nhà trai tổ chức một đoàn, đi đầu là ông mai và vị trưởng tộc, cha mẹ chú rể, tiếp theo là chú rể và đám bạn bè phù rể. Phù rể đội quả, bưng khay trầu rượu. Ðoàn nhà trai còn có thêm cô dì, chú bác, họ hàng chú rể. Ðoàn nhà trai đến nhà gái phải đợi đúng giờ rước dâu mới được vào, dù đến sớm hay gặp mưa gió thì cũng phải đợi ở cổng. Ông chủ hôn đàng gái, đến đúng giờ đã chọn làm lễ "lên đèn", tức thắp hai đèn lồng to hình con phụng và rồng, cho phép nhà trai vào làm lễ rước dâu. Cô dâu chú rể lạy tạ và xin phép trước bàn thờ gia tiên nhà gái. Sau đó nhà trai trịnh trọng đưa cô dâu về bên trai, ở đây sẽ tổ chức tiệc cưới linh đình. Khi cô dâu ra khỏi nhà, bên gái sẽ thổi tắt ngọn đèn trên bàn thờ ông bà gọi là "lui đèn". Khác với miền Bắc, khi đưa dâu, mẹ cô dâu không đi cùng, còn ở Nam bộ, đám rước dâu còn có cả cha, mẹ và họ hàng cô dâu cùng đưa đi vui vẻ.

Gần đến nhà trai, đoàn rước dâu sẽ được đón tiếp hoan hỉ bởi một đoàn họ hàng và bạn bè nhà trai, đưa cô dâu về nhà. Cô dâu và chú rể sẽ tiếp tục làm lễ bái gia tiên, lạy vái ông bà, cha mẹ chú rể, báo cáo gia tiên từ nay cô dâu sẽ là người của họ hàng gia đình chú rể. Sau đó là một cuộc liên hoan vui vẻ giữa bà con họ hàng, bạn bè và cơ quan, làng xóm của hai họ. Tiệc mừng có khi kéo dài hai ba ngày, khách khứa đông vui.

Ðêm chung sống đầu tiên giữa cô dâu, chú rể gọi là lễ "động phòng", hoặc "hợp cẩn giao bôi". Trong phòng của đôi vợ chồng mới, được trang hoàng đẹp đẽ, thắp hai ngọn nến đỏ, một mâm trầu cau, rượu và không được thiếu hai chén chè bún, có muối và gừng. Hai vợ chồng bước vào phòng chắp tay khấn nguyện ông Tơ bà Nguyện, giao kết chung sống suốt đời. Hai người ngồi trên giường đối diện nhau, rót hai ly rượu nhỏ, xong hoà vào nhau và chia nhau uống cạn, tiếp đó là mỗi người ăn một chén chè. Theo quan niệm của bà con Nam bộ, chè bún có nhiều sợi nhỏ là để cầu mong nhiều con cái, muối và gừng là để thuỷ chung "gừng cay, muối mặn xin đừng bỏ nhau!". Sau ba ngày cưới, vợ chồng mới vui vẻ cùng nhau trở về thăm cha mẹ vợ, gọi là lễ "phản bái".

Ðám cưới ở Nam bộ, có nhiều nét đặc sắc, nhất là cảnh đưa rước dâu ở miền Tây, nơi có nhiều sông nước nên thường đi bằng ghe, đò, vỏ lãi. Cả một đoạn sông, đoạn kênh, đám cưới đi qua chợt sáng bừng lên bởi màu sắc tươi vui, rộn ràng của đám cưới, mọi người hai bên bờ đổ ra reo hò, chào đón, chúc mừng cô dâu chú rể. Quang cảnh đám cưới trên sông nước miền Tây Nam bộ thật là ngoạn mục. Gia đình có đám cưới, tiệc cưới tổ chức vui vẻ, linh đình, bà con họ hàng về dự rất đông. Ngay từ mấy hôm trước lễ cưới, trai tráng trong làng đã cùng nhà trai dựng sạp, dọn bàn ghế ngay trước sân để đãi khách. Các bà, các cô bận tíu tít làm các loại bánh, thức ăn, tiếng heo gà bị giết kêu oang oác, càng làm tăng thêm không khí hội hè náo nức. Ban đêm đèn, nến sáng choang, các ban nhạc tài tử trong thôn xóm đến giúp vui, tiếng đàn ca vang vọng suốt đêm... Khi xưa các gia đình khá giả mua máy quay dĩa cho đám cưới thêm vui, nhà nghèo thì mượn hoặc mướn các máy dĩa quay tay với các bản tuồng kim cổ. Ngày nay đám cưới ở Nam bộ có máy cát xét và loa tăng âm, nhưng những người dự tiệc thích tự mình ca các bản vọng cổ, nhại tuồng... góp vui.

Ðám cưới Nam bộ không chỉ là chuyện riêng của trai gái, mà là ngày chung vui của làng xóm, gia đình, họ hàng. Ðó cũng là một nếp sống văn hoá thể hiện nét đẹp của cuộc sống, của tình yêu trai gái, tình làng xóm thân thương...

P.A.

VII. CHUYỆN PHIẾM :

KẾ HOẠCH ĐẦU XUÂN

Tôi đã trải qua một cái tết đầy lo lắng. Chẳng là vào bữa tất niên của công ty, sếp đã gọi riêng tôi ra và phán: "Cậu làm việc rất dở, tại sao đến cuối năm mà quĩ tiền thưởng còn nhiều đến thế trong két? Cậu phải có vài sáng kiến nữa vào đầu năm nếu không thì cái ghế trưởng phòng nghiên cứu thưởng của cậu sẽ có chủ khác đấy!"

Tất nhiên trong đầu tôi cũng đã có vài phương án nhưng thật tình là tôi không được tự tin cho lắm. Bao nhiêu dịp có thể thưởng đều đã qua và đều đã được vận dụng hết như tháng năm thưởng tết Đoan Ngọ, tháng sáu thưởng ngày Thiếu Nhi, tháng bảy thưởng ngày Ngưu Lang Chức Nữ, tháng tám thưởng Trung Thu… rồi thưởng Noel, thưởng Tết Dương Lịch, Tết Âm Lịch...

Tôi đã vận dụng hết kiến thức lịch sử và văn hóa của mình mà vẫn chưa thấy có cơ hội nào để thưởng cho hợp lý vào cái tháng đầu năm này. Bởi thế không lạ gì khi tôi thấy run lên khi sếp gọi tôi vào đúng ngày làm việc đầu năm.

- Việc tôi giao cho cậu thế nào rồi?

- Dạ, em vẫn chưa nghĩ ra ngày nào thật hợp lý cả.

- Chưa nghĩ ra... Cậu đúng là chẳng sốt ruột với những khó khăn của anh em trong công ty. Tôi rất xót xa với hoàn cảnh của nhân viên mình. Cậu xem, người thì thiếu máy hút bụi, người thì chưa có lò vi sóng, người chưa có cả máy notebook wi-fi và điện thoại di động chụp ảnh.

Sếp ngừng lại vì nếu nói nữa e không cầm được nước mắt. Tôi rụt rè:

- Hay là thế này, thưa anh, thay vì nghĩ ra thêm ngày thì mình tăng số tiền thưởng của mỗi dịp lên ạ?

Ngay lập tức sếp trừng mắt:

- Tăng? Thế cậu quên rằng vừa rồi mình thưởng tết cho anh em mỗi người có 20 triệu mà thiên hạ đã la toáng lên rồi à?

- Dạ, đúng là trâu buộc ghét trâu ăn ạ - tôi tiếp theo ngay lời sếp - Dạ thưa thật ra em cũng có nghĩ ra một vài ngày để trình anh xem thử.

- ???

- Dạ, sau khi nghiên cứu kỹ sách lịch sử của bé Út nhà em, em thấy thời điểm này mình có thể thưởng nhân ngày An Tiêm hái quả dưa hấu đầu tiên hoặc nhân ngày công chúa Tiên Dung phát hiện Chử Đồng Tử vùi mình dưới cát ạ.

- Không được, cái đó xưa quá rồi - sếp gạt ngay.

- Dạ thế... ta có thể thưởng nhân kỷ niệm ngày Xuân Diệu viết bài thơ tình đầu tiên được không ạ?

- Thơ với thẩn - sếp càu nhàu - sao cậu không nghĩ ra một ngày kỷ niệm nào đó mang tầm cỡ toàn cầu xem!

Tôi động não hết cỡ để chứng minh là mình xứng đáng với trọng trách:

- Thưa anh, thế thì mình nên thưởng nhân ngày Magellan tìm ra châu Mỹ.

- Anh có chắc là ông ta tìm ra châu Mỹ vào mùa xuân không?

Tôi ấp úng:

- Dạ cũng không chắc lắm ạ, nhưng kinh nghiệm cho thấy những chuyện hay ho thường phát sinh vào... mùa xuân.

Sếp lắc đầu, suy nghĩ một lúc rồi bảo:

- Nếu liên quan đến ngành nghề của công ty mình thì có thể... châm chước chuyện ngày tháng được.

Gợi ý của sếp đúng là đã khơi đúng cái nguồn sáng tạo của tôi. Tôi nói như hét vào tai sếp:

- Đúng, chúng ta sẽ thưởng nhân kỷ niệm ngày Graham Bell phát minh ra cái điện thoại.

Sếp cười rạng rỡ và dang tay ôm chặt lấy tôi để chúc mừng cái ngày đầy ý nghĩa ấy. Riêng tôi thì thầm cầu mong cho ngài Graham Bell đáng kính đã có cái phát minh vĩ đại ấy vào những ngày xuân vui vẻ như thế này.

(TTCN)