CHÚA NHỰT IV

CHỦ ĐỀ : Theo Chúa sẽ tới được Ánh sáng

Sợi chỉ đỏ :

- Bài đọc Cựu Ước : Thiên Chúa soi sáng cho Ông Samuel chọn xức dầu phong vương cho Đavít.

- Bài Tin Mừng : Đức Giêsu chữa một người mù bẩm sinh.

- Bài đọc Tân Ước : "Xưa anh em đă từng là bóng tối, nhưng bây giờ, nhờ kết hợp với Chúa, anh em lại là ánh sáng. Vậy anh em hăy ăn ở như con cái ánh sáng".

Minh họa

- Mille images 109 B

- Đức Giêsu chữa một người mù (Ga 9,1-41)

I. DẪN VÀO THÁNH LỄ

Mỗi sáng thức dậy, chúng ta mở mắt ra, chúng ta nh́n cuộc đời, nh́n những việc sẽ phải làm trong ngày, nh́n những người chung quanh… Nhưng có khi nào chúng ta nh́n tất cả những điều ấy bằng ánh sáng của Chúa không ? Nếu nh́n bằng ánh sáng của Chúa, chúng ta sẽ thấy mọi sự một cách rất tuyệt vời như anh mù được Đức Giêsu chữa sáng mắt trong bài Tin Mừng hôm nay.

Ước ǵ sau Thánh lễ này, mắt chúng ta cũng được mở ra để thấy mọi sự theo một cái nh́n mới.

II. GỢI Ư SÁM HỐI

- Nếu trong đời sống chúng ta có những điều ǵ c̣n mờ ám, hăy nhận diện chúng và nh́n chúng bằng cặp mắt của Chúa.

- Nếu ánh sáng lương tâm của chúng ta đă quá lu mờ, th́ hăy xin Chúa chữa lành.

- Nếu chúng ta cố t́nh che đậy ánh sáng chân lư, th́ hăy sám hối và xin Chúa thứ tha.

III. LỜI CHÚA

1. Bài đọc Cựu Ước : 1 Sm 16,1b.6-7.10-13

- Saul là vua đầu tiên của Israel. Nhưng v́ Saul nh́n và giải quyết các vụï việc theo quan điểm chính trị và ư riêng hơn là ư Chúa nên Chúa bỏ ông. Chúa bảo Samuel đến nhà ông Giêsê để xức dầu phong một người khác làm vua.

- Giêsê có tất cả 8 con trai. Thoạt đầu Samuel đă muốn xức dầu cho Êliab một người cao lớn khoẻ mạnh. Nhưng Chúa bảo "Không phải người phàm nh́n sao, Thiên Chúa cũng nh́n thế, bởi người phàm chỉ trông thấy điều lộ trước mắt, c̣n Yavê trông thấy điều ẩn đáy ḷng" (c 7). Cuối cùng, theo sự soi sáng của Chúa, Samuel đă chọn xức dầu cho Đavít, đứa nhỏ nhất, đứa mà Giêsê coi thường nên ban đầu không đưa ra.

- Câu chuyện cho thấy ư nghĩa chính : cái nh́n của Thiên Chúa không giống cái nh́n của loài người, v́ loài người quen nh́n vẻ bề ngoài, c̣n Thiên Chúa nh́n tận đáy ḷng.

2. Đáp ca : Tv 22

Thánh vịnh này minh họa ư tưởng "Chúa là Ánh sáng" bằng h́nh ảnh "Chúa là mục tử" : Ngài dẫn dắt chúng ta như mục tử dẫn dắt đoàn chiên. Cho dù có khi Ngài dẫn ta qua những chỗ u tối, khô cằn, gập ghềnh… nhưng nơi đến cuối cùng là suối nước, bóng mát và đồng cỏ.

3. Bài đọc Tân Ước : Ga 9,1-41

Câu chuyện Đức Giêsu chữa một anh mù bẩm sinh. Một số chi tiết đáng lưu ư :

- Đức Giêsu đă làm tới 2 phép lạ : chữa cặp mắt thể xác cho anh này có cái nh́n loài người, và chữa cặp mắt đức tin cho anh này có cái nh́n Thiên Chúa. Cái nh́n thứ hai quan trọng hơn, chính do cái nh́n này mà anh đă quỳ xuống trước mặt Đức Giêsu (cử chỉ tôn thờ : "Người chỉ được tôn thờ một ḿnh Thiên Chúa mà thôi") và tuyên xưng "Lạy Chúa, con tin" ; và Gioan viết bài từng thuật này cũng v́ muốn tŕnh bày cái nh́n đức tin ấy.

* Bài học : nh́n bằng cặp mắt thể xác là một điều quư, nhưng biết nh́n bằng cặp mắt đức tin mới quan trọng hơn.

- Cái nh́n đức tin của anh thanh niên này sáng từ từ : a/ Bước thứ nhất anh chỉ thấy Đức Giêsu là "một người" tên là Giêsu (c 11) ; bước thứ hai, anh thấy Ngài là "một vị ngôn sứ" (c 17b) ; bước cuối cùng, anh nh́n nhận và tuyên xưng "Lạy Chúa, con tin" (c 37).

4. Bài Thánh Thư : Ep 5,8-14

Thánh Phaolô giải thích thế nào là nh́n mọi sự theo ánh sáng đức tin :

- "Xưa anh em là bóng tối, nhưng bây giờ trong Chúa, anh em là ánh sáng" (c 8)

- "Mà ánh sáng đem lại tất cả những ǵ là lương thiện, công chính và chân thật" (c 9)

- "Anh em hăy nh́n xem điều ǵ đẹp ḷng Chúa" (c 10).

IV. GỢI Ư GIẢNG

1. Con đường đi tới ánh sáng

Con đường đi tới ánh sáng của người mù gồm nhiều bước. Nhưng đáng chú ư là đó không chỉ là những bước đi của con người mà c̣n là những bước đi của Đức Giêsu : Ngài đi những bước trước, người mù bước theo, và bước sau cùng cũng là của Ngài :

- Bước 1 "Đức Giêsu nh́n thấy" (câu 1) : Cuộc hành tŕnh bắt đầu bằng cái nh́n này, cái nh́n của Chúa đi trước cái nh́n của con người.

- Bước 2 "Đức Giêsu thoa vào mắt người mù" (câu 7) : sự tiếp xúc giữa Ngài với bệnh nhân chính là thần dược.

- Bước 3 "Ngài bảo : Hăy đi rửa ở hồ Silôê" (câu 7a) : Đức Giêsu sai ta đi đến một nơi đă có sẵn từ lâu trước khi ta cần đến nó, và nơi này thực ra chỉ có năng lực cứu chữa nhờ Ngài mà thôi.

- Bước 4 "Người mù đi đến đó" ( (câu 7b) : Bước đầu tiên của con người là sự vâng phục và phó thác. Đây là bước rất cần thiết.

- Bước 5 "Tôi đă nh́n thấy" (câu 11), "Ngài là một ngôn sứ" (câu 17) : Liền theo sau hồng ân nhận được là việc làm chứng cho Đấng mà ta tin, cho dù việc này dẫn đến cái giá phải trả là bị đuổi ra ngoài (câu 34).

- Bước 6 "Đức Giêsu đến gặp anh" (câu 35) : Đến đây Đức Giêsu ban cho anh một thị giác c̣n quư hơn thị giác của cặp mắt anh, đó là thị giác của đức tin : anh tuyên xưng "Lạy Chúa, con tin".

Đó cũng là những bước mà chúng ta phải cùng đi với Đức Giêsu trên cuộc hành tŕnh của chúng ta.

2. Những cái làm cho ta mù

Để thấy rơ, chỉ một đôi mắt sáng chưa đủ, bởi v́ không chỉ có mỗi một thứ bệnh mù là mù đôi mắt, mà c̣n nhiều thứ bệnh mù khác do nhiều nguyên nhân khác :

Tính ích kỷ làm ta mù không thấy nhu cầu của tha nhân

Tính vô cảm làm ta mù không thấy những việc ta đă làm đau ḷng tha nhân.

Tính tự phụ làm ta mù không thấy tha nhân cũng có nhân phẩm như ḿnh.

Tính kiêu căng làm ta mù không thấy khuyết điểm của ḿnh.

Những thành kiến làm ta mù không thấy sự thật.

Sự hối hả làm ta mù không thấy vẻ đẹp của vũ trụ chung quanh.

Khuynh hướng duy vật làm ta mù không thấy những giá trị thiêng liêng.

Sự hời hợt làm ta mù không thấy giá trị thật của con người và khiến ta hay lên án.

3. Những thứ thị giác

"Người phàm chỉ nh́n thấy ngoài mặt, c̣n Chúa th́ thấy tận cơi ḷng" (Bài đọc 1) : Đối diện với người mù, các môn đệ chỉ thấy đây là một kẻ có tội nên bị phạt ; các người pharisêu t́m đủ mọi ngơ ngách để trốn thoát khỏi phải nh́n nhận sự thật về người mù ; dân chúng th́ không thể tin nổi sự việc mà họ vừa nh́n thấy. C̣n Đức Giêsu, Ngài nh́n thấu cơi ḷng của từng hạng người kể trên. Ta hăy t́m hiểu kỹ hơn cái nh́n của Đức Giêsu.

- Một cái nh́n ưu ái : Ngài không nh́n người mù bằng ánh mắt bàng quan, mà nh́n với ḷng thương.

- Một cái nh́n không bị che mờ bởi những thành kiến (như các môn đệ), những hoài nghi (như dân chúng), những đố kị (như pharisêu), những định chế xă hội xếp loại giai cấp con người.

- Một cái nh́n phát sinh hiệu quả : Ngài nh́n người mù và làm cho anh được thấy.

Chúng ta cần có cái nh́n của Chúa, như lời Thánh Phaolô trong bài đọc thứ 2 : "Anh em hăy xem xét điều ǵ làm đẹp ḷng Thiên Chúa. Đừng cộng tác vào những việc vô ích của con cái bóng tối, nhưng hăy vạch trần những việc ấy ra mới phải".

4. Mảnh suy tư

Cách nay nhiều năm, vào một đêm kia có hiện tượng nguyệt thực toàn phần.

Ai nấy đều bàn tán về nó.

Rất nhiều người đứng ngoài sân chờ nhiều tiếng đồng hồ để cuối cùng được nh́n ngắm nó trong một số phút ngắn ngủi.

Tôi tự hỏi : sao người ta lại quá chú ư đến sự biến mất của mặt trăng mà không chú ư đến sự xuất hiện của nó ?

Và tôi nhớ đến một lời của Emerson :

"Người ngu ngạc nhiên trước sự bất thường

C̣n người khôn ngạc nhiên trước sự b́nh thường" (Flor MacCarthy)

5. Chuyện minh họa

a/ Đăng trí

Một học giả kia rất thông thái nhưng cũng rất đăng trí. Một hôm ông cỡi lừa đi thăm một người bạn. Dù đang cỡi lừa, ông vẫn cứ dán mắt vào quyển sách, tay buông lỏng dây cương. Do đó con lừa sau khi đi một đoạn đường đă quay trở lại chính ngôi nhà của ông. Ông tưởng đó là ngôi nhà của người bạn. Ông nh́n ngôi nhà từ trên xuống dưới, từ trước tới sau, và kết luận : "Ông bạn của ta cẩu thả quá, nhà hư gần sập tới nơi mà không sửa sang ǵ cả." Vợ ông bước ra tiếp lời : "Ông nhận xét đúng đấy. Nhưng đây là ngôi nhà của chính ông". Nhiều người rất sáng về chuyện người khác, nhưng rất mù về những khuyết điểm của chính ḿnh. (Ernst Wilhelm Nusselein).

b/ Làm sao phân biệt này với đêm

Một đạo sư hỏi các môn đệ họ có thể xác định như thế nào cái giây phút mà đêm chấm dứt và ngày bắt đầu.

Một người nói :

- Khi người ta thấy một con vật ở đàng xa, và người ta có thể nói đó là con ḅ hay con ngựa.

Đạo sư bảo :

- Không phải vậy.

- Khi nh́n một cây ở đàng xa và người ta có thể nói đó là cây mận hay cây xoài.

Đạo sư vẫn bảo :

- Vẫn không phải.

Rồi ông nghiêm nghị nói :

- Khi các ngươi nh́n thẳng vào mặt một người đàn ông và các ngươi có thể nhận ra nơi ông ta một người anh em của ḿnh ; khi các ngươi nh́n thẳng vào mặt một người phụ nữ và các ngươi có thể nhận ra nơi bà ta một người chị em của ḿnh. Nếu các ngươi không làm được như vậy th́ dù mặt trời có mọc tới đâu cũng vẫn c̣n là đêm. (Anthony de Mello, "Lời kinh của con ếch")

V. LỜI NGUYỆN CHO MỌI NGƯỜI

CT : Anh chị em thân mến

Đức Kitô là ánh sáng thế gian. Nhờ mầu nhiệm nhập thể, Người dẫn đưa nhân loại đang lần bước trong u tối đến nguồn ánh sáng đức tin. Với tâm t́nh cảm tạ tri ân, chúng ta cùng dâng lên Chúa những lời nguyện xin tha thiết của chúng ta.

1- Hội Thánh là dấu chỉ ơn cứu độ muôn dân / Chúng ta hiệp lời cầu xin Chúa thanh tẩy / và đổi mới Hội Thánh trong những ngày hồng phúc này / để Hội Thánh ngày càng nhiệt thành làm chứng cho Chúa.

2- Y học ngày nay tiến bộ vượt bực / đă diệt trừ hẳn một số bệnh hiểm nghèo / mang lại niềm vui sống cho nhân loại / Thế nhưng tại các nước chậm phát triển / vẫn c̣n một số người bị mù ḷa v́ bệnh tật / v́ nghèo đói / Chúng ta hiệp lời cầu xin cho có nhiều người quảng đại / tận t́nh săn sóc và giúp đỡ những anh chị em kém may mắn ấy.

3- Bệnh đui mù tinh thần c̣n đáng sợ hơn nữa / v́ nó khiến con người trở nên mù quáng / không c̣n phân biệt phải trái / cũng không c̣n khả năng nhận ra Chúa hiện diện trong tha nhân nữa / Chúng ta hiệp lời cầu xin Chúa / chữa các kitô hữu khỏi chứng bệnh hiểm nghèo này.

4- "Thưa Ngài tôi tin" / anh mù mạnh dạn tuyên xứng niềm tin của ḿnh / Chúng ta hiệp lời cầu xin cho cộng đoàn giáo xứ chúng ta / cũng biết luôn hiên ngang sống trọn vẹn niềm tin đă lănh nhận / bằng những việc làm cụ thể trong đời sống thường ngày.

CT : Lạy Chúa Giêsu, Chúa dạy chúng con sống như con cái sự sáng, mà theo Thánh Gioan tông đồ, sống như con cái sự sáng là sống bác ái yêu thương. Vậy xin Chúa ban ơn trợ giúp để chúng con có thể sống trọn t́nh với Chúa và vẹn nghĩa với anh em. Chúa hằng sống và hiển rị muôn đời.

VI. TRONG THÁNH LỄ

- Kinh Tiền Tụng : Dùng Kinh Tiền tụng riêng cho ngay hôm nay. Nhấn mạnh chỗ : "… Nhờ mầu nhiệm nhập thể, Người dẫn đưa nhan loại đang lần bước trong u tối đến nguồn sáng đức tin…"

- Trước kinh Lạy Cha : Là con của Thiên Chúa th́ cũng là con của ánh sáng. Chúng ta hăy xin với Chúa là Cha chúng ta giúp chúng ta thoát khỏi sự mù tối trong tâm hồn, và cùng với Đức Giêsu chiếu tỏa ánh sáng Tin Mừng cho thế giới hôm nay.

- Sau kinh Lạy Cha : "Lạy Cha xin cứu chúng con khỏi mọi sự dữ, đặc biệt là sự mù ḷa về đức tin, xin đoái thương cho những ngày chúng con đang sống được b́nh an…"

VII. GIẢI TÁN

Anh chị em đă được biết Thiên Chúa là ánh sáng. Hăy luôn bước đi trong ánh sáng của Ngài.

 

 

MỖI TUẦN MƯỜI THANG THUỐC BỔ

“Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ”

Chúa Nhật IV Mùa Chay   Năm A

 

NỘI DUNG

I.Tia sáng:

vKHÔN NGOAN               

v MÁU THÁNH CHÚA KITÔ                                                

II.Thư giăn:

1.    PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT 

2.    CÔNG DỤNG CỦA LỪA 

3.    TĂNG CA

4.    CẢI CÁCH 

5.    HÈN G̀ 

6.    L̉I NÓI TỐT BỤNG

7.    PHÉP XĂ GIAO

                         

III.Nhật kư truyền giáo của Lm.Piô Ngô Phúc Hậu:

v KHÔNG NGỜ                                              

IV.Chuyện ngụ ngôn:

 

v ĐẦY TH̀  ĐỔ  

V.Hẹn bạn trên đỉnh thành công:

v THÓI XẤU NHIỄM DẦN VÀ DỄ DÀNG   

VI.T́nh yêu – Hôn nhân – Gia đ́nh:

v PHỤ NỮ NHỮNG HIẾN DÂNG CAO CẢ CHO HẠNH PHÚC GIA Đ̀NH

VII.Chuyện phiếm:

v CỬA HÀNG HẠNH PHÚC 

 

 

I.     TIA SÁNG :

 

*Bạn gọi tính hèn nhát là khôn ngoan, tôi không ưa lối gọi như vậy.

Cái "khôn ngoan" của bạn làm cớ cho nhiều tâm hồn trống rỗng, thù địch của Chúa, coi ḿnh là khôn và nhảy lên những địa vị chính ra họ không hề đáng giữ .

*Thật ra, nền văn minh của chúng ta đă quên mất nguồn gốc là Máu Thánh Chúa Kitô.

Alexis Carrel

Lời chứng này của một người mới trở lại, khiến tôi thấy hănh diện ḿnh là Kitô hữu. Quả thật, lo lắng cho đứa trẻ, tôn trọng người phụ nữ, bác ái đối với người hèn yếu, ư nghĩa lao động của con người, giá trị của con người…tất cả những thứ ấy đều phát xuất từ Chúa Kitô… Thế mà, kẻ thù của đạo giáo chúng ta t́m mọi cách để lấp cho cạn Nguồn, và ngạc nhiên thấy cuộc đời họ sống bị khô héo…! Làm sao tôi có thể uống được nơi Nguồn suối của nền văn minh chúng ta? Tôi có thể hiểu biết đầy đủ về nguồn mạch sung măn của đạo giáo tôi chăng?   

II.      Thư giăn:

1. PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT

Chàng trai: "Em yêu, anh yêu em biết bao nhiêu, yêu đến nỗi không có lời nói ngôn ngữ nào diễn đạt được".

Cô gái: "Nếu vậy th́ anh hăy dùng quà tặng để diễn đạt đi".

2. CÔNG DỤNG CỦA LỪA

Một con lừa đá chết bà mẹ vợ của anh chàng nông phu, thế là có hàng trăm người đến dự đám tang. Điều làm cha xứ kinh ngạc nhất là tất cả những người ấy đều là đàn ông. Cha xứ bảo anh con rể: "Mẹ vợ anh được mọi người quư mến nên họ bỏ hết công việc thời gian đến đây".

"Không phải họ đến tham dự tang lễ đâu". Anh chàng nông phu lắc đầu: "Họ đến để định mua lại con lừa đấy!".

3. TĂNG CA

Trung tâm giới thiệu việc làm đang thẩm tra lư lịch của một người đến xin việc.

Viên chức chất vấn: "Năm nay anh mới 32 tuổi sao anh bảo đă có 38 năm thâm niên công tác?"

Người xin việc: "Bởi v́ tôi tăng ca quá nhiều".

4. CẢI CÁCH

Người mua: "Sao chúng tôi đặt mua da mà các ông lại giao da nhân tạo?"

Nhà sản xuất: "Chúng tôi đang thực hiện một cuộc cách mạng trong sản xuất".

5. HÈN G̀

"Mẹ ơi! Có phải con người từ loài vượn chuyển hóa mà thành không?"

"Đúng, con ạ".

"Chà, hèn ǵ loài vượn cứ càng ngày càng ít đi".

6. L̉I NÓI TỐT BỤNG

Một người khách lạ cô đơn bước vào một cửa hàng ănNew York. Cô hầu bàn nhanh nhẩu hỏi:

- Ông định gọi món ǵ thưa ông?

Ông khách hàng trả lời:

- Cho tôi hai quả trứng và một lời nói tốt bụng.

Cô hầu bàn mang trứng đến và sắp sửa bước đi th́ ông khách lạ níu cô lại.

Ông ta nói:

- Thế c̣n lời nói tốt bụng đâu cô?

Cô hầu bàn khom người nói thầm:

- Xin ông đừng ăn món trứng.

 

7.  PHÉP XĂ GIAO

Khi một nhóm phụ nữ bước lên xe điện, tất cả các ghế đều có người ngồi rồi. Người bán vé nhận thấy một người đàn ông h́nh như đang ngủ, sợ rằng ông này không xuống được đúng điểm đỗ bèn nói với ông ta:

- Dậy đi ông!

Ông này phản đối:

- Tôi có ngủ đâu mà gọi!

-Ồ, Ông không ngủ mà lại nhắm mắt!

-Ồ, Tôi biết chứ, tôi ghét nh́n phụ nữ phải đứng trong xe điện đầy người như thế này!

III.             NHẬT KƯ TRUYỀN GIÁO :

 

 Trích trong “Nhật kư truyền giáo”

Biên soạn : Lm. PIÔ NGÔ PHÚC HẬU

KHÔNG NGỜ

Sơn Tây, ngày 18.10.1990

Sáng nay ḿnh đến Tuy Lộc dâng thánh lễ đồng tế với cha xứ nhân ngày bổn mạng họ đạo. Nhà thờ nhỏ xíu, không có pḥng thánh. Áo lễ dọn ngay trên bàn thờ. Ḿnh đang mặc áo, th́ cha xứ ghé tai nói nhỏ :

- Piô giảng nhá.

- Dạ.

Miệng th́ dạ, mà ḷng th́ băn khoăn: có nên giảng ở đây không? điều ǵ nên nói, điều ǵ nên suy gẫm một ḿnh? Nội dung bài Tin Mừng hôm nay là "Lên đường truyền giáo". Ḿnh không dám nói chuyện truyền giáo hôm nay, nên chỉ duỵêt lại một khúc truyền giáo hôm qua: Vấn đề thờ cúng tổ tiên.

Dẹp bàn thờ ông bà là một sai lầm có tầm mức chiến lược, nhưng là một sai lầm gần như không thể tránh được. Lư do:

1. Lúc ấy hai nền văn hóa Đông Tây mới gặp nhau, không thể hiểu được nhau. Bà Pearl Buck minh chứng điều đó bằng câu chuyện sau đây. Có một ông Tây vào một nhà hàng ở Thượng Hải để "ăn cơm Tàu" sau khi đă được "ở nhà Tây". Ông Tây đang ăn ngon miệng, th́ bỗng khựng lại, lợm giọng …Ở bàn kế bên, một thực khách Tàu lâu lâu lại nhổ nước bọt xuống sàn gạch hoa. Cầm ḷng không được, ông Tây bèn lên lớp:

- Người Tàu dáy quá! Nhổ nước bọt xuống đất là bất lịch sự, là làm mất vệ sinh chung .

- Nứơc bọt bẩn, nên người Tàu phải nhổ xuống đất. Như thế là đúng. C̣n người da trắng các ông lại nhổ nước bọt vào trong khăn, gói lại, rồi cất trong túi quần! Như thế mới mất vệ sinh …

- ? ! …

Các vị thừa sai thời ấy không thể hiểu nổi danh từ ĐẠO và động từ THỜ trong tiếng Việt Nam. ĐẠO đối với họ chỉ có một nghĩa là TÔN GIÁO. Động từ THỜ họ chỉ dành cho Thiên Chúa mà thôi. C̣n trong tiếng Việt Nam th́ ĐẠO vừa có nghĩa là TÔN GIÁO, vừa có nghĩa là cách đối xử: Đạo vua tôi, đạo cha con, đạo vợ chồng, đạo bằng hữu… Động từ THỜ trong tiếng Việt Nam vừa có nghĩa là tôn kính Thượng Đế và Thần Thánh, vừa có nghĩa là trung thành, chung thuỷ, hiếu thảo … Dân trung thành với vua, vợ chung thuỷ với chồng, con hiếu thảo với cha mẹ, đều có thể dùng một động từ THỜ. Ông Phạm Văn Trị đă nhắc nhở Tôn Thọ Tường như sau :

"Anh hỡi, Tôn Quyền, anh có biết :

Tôi ngay THỜ chúa, gái THỜ chồng ?"

Đạo Công giáo là đạo độc thần, nên các vị thừa sai không thể cho thờ ông bà được. "Chỉ thờ một ḿnh Chúa mà thôi" (Lc 4,8; Ịnl 6,13). Các vị thừa sai lầm là thế, mà đúng cũng là thế.

2. Thời ấy người ta tin ông bà về ăn đồ cúng của con cái. Niềm tin này được thể hiện rơ rệt trong ngày "xá tội vong nhân". Có những bà đạo đức nấu một nồi cháo lớn, cho hai đầy tớ khiêng. C̣n bà th́ đi theo, múc từng muỗng cháo đổ vào lá mít để hai bên đường. Đó là phần bố thí bà dành cho những linh hồn mồ côi.

Niềm tin này không phù hợp với giáo lư Công giáo, nên người theo đạo Chúa không được cúng cơm cho người quá cố.

Từ đó sinh ra biết bao hiểu lầm giữa người đạo và người lương. Người lương trách người đạo là bất hiếu. C̣n người đạo th́ không những không bất hiếu mà c̣n nhờ cả Giáo hội báo hiếu hộ ḿnh bằng cách xin họ đạo dâng lễ cầu nguyện cho ông bà, cha mẹ …Lúc ấy cấm cúng giỗ là đúng.

Ngày nay các Giám mục Việt Nam đă điều chỉnh lại toàn bộ việc thờ cúng ông bà. Thờ cúng ông bà là văn hoá dân tộc và người tín hữu được tích cực tham gia mọi nghi lễ thờ cúng ông bà…

Bài giảng của ḿnh làm mọi người chưng hửng, ngơ ngác... Ḿnh ở lại ăn cơm với họ đạo. Cha xứ không nói ǵ về bài giảng. Giáo dân cũng chẳng phát biểu ǵ. Bài giảng rơi tơm xuống sông …

 

Sơn Tây, ngày 26.10.1990

Ḿnh đang sửa soạn đi ăn cơm, th́ bà phước ghé tai, nói nhỏ :

- Cha có khách

- Ai thế ?

- Bốn ông …ở Tuy Lộc

- Chết cha tôi rồi. Chắc là có vấn đề. Chị có đoán được là họ muốn ǵ không?

- Con không biết. Họ nói là họ muốn trao đổi với cha về bài giảng của cha đấy.

- Bài giảng của tôi hiền khô à! Chuyện một trăm năm về trước ấy mà .

- Cha ra đi ! Con bưng nước ra sau.

Ḿnh đi thât chậm, và muốn có một không gian vô tận, để đi măi mà không tới …

- Chào linh mục.

- Chào các ông.

- Bài giảng của linh mục được thu băng, phổ biến khắp xă. Chúng tôi không đi lễ, mà cũng được nghe.

- Các ông thấy có vấn đề ǵ không? Ai thu băng th́ tôi không hề hay biết. Nếu tôi biết th́ tôi không cho thu băng.

- Bài giảng của linh mục có rất nhiều vấn đề mà từ xưa đến nay chúng tôi chưa được biết.

- Quư ông có thể cho tôi biết những vấn đề đó không? Tôi chỉ chân thành nhắc lại những chuyện hiểu lầm giữa lương và giáo trong quá khứ mà nay th́ không c̣n nữa. Lương giáo đă hiểu nhau nhiều, mà cũng thương nhau nhiều rồi.

- Chắc linh mục có băn khoăn về việc chúng tôi đến thăm linh mục hôm nay. Tôi xin nói ngay để linh mục an tâm. Nhờ bài giảng của linh mục, chúng tôi mới hiểu tại sao người Công giáo không thờ cúng tổ tiên. Bây giờ hiểu rồi, chúng tôi đến đây để xin … học đạo.

- Nghĩa là các ông muốn theo đạo Chúa?

- Nếu đạo Công giáo cho thờ cúng ông bà, th́ không có ǵ thắc mắc nữa.

- Rất tiếc là tôi sắp về rồi. Nhưng không sao, tầm đạo với ai mà chả được...

Giă từ bốn ông, ḷng thương mến vô vàn.

 

Cà Mau, ngày …

Ḿnh vừa từ B.H. về. Hai ngày ṛng ră cho một lễ giỗ. Ai nấy mệt khờ, nhưng vui như vớ được vàng. Bà Bảy Hó bị lao phổi. Bà được các d́ phước rửa tội trước khi chết chừng một tháng.trăn trối cho chồng con: "Phải mời ông cha đến tận nhà làm lễ cho tôi". Lời trăn trối là linh thiêng, đă được thi hành trọn vẹn.

Hai thánh lễ đồng tế được cử hành trong một ngôi nhà không có tôn giáo. Chồng con, thân nhân, xóm giềng xếp hàng hai và niệm hương theo sự hướng dẫn của d́ Marie. Rập ràng. Trang trọng. Có tiếng xù x́: "Đạo Thiên Chúa cũng thắp nhang, cũng xá lạy như tụi ḿnh, nhưng họ làm rập ràng, đẹp hơn tụi ḿnh. Bà Bảy sướng thiệt ta !..."

Sau thánh lễ, sau cơm chiều, đoàn Cà Mau được phân tán mỏng đi t́m chỗ ngủ dài dài trong xóm. Mười Râu và ḿnh chun vô ngủ chung một giường. D́ Marie và vài ba bà hiền mẫu th́ vô pḥng trong. Bà chủ nhà đon đả.

- Chúc hai ông cha ngủ ngon. Tôi phải thức suốt đêm nay ở bên nhà đám. Tôi đi nghen!

- Cám ơn chị Hai.

Sáng nay rửa mặt chưa kịp sạch, th́ tụi ca đoàn đă bu lại và méc nhỏ:

- Đêm qua chị Hai không biết tụi con ngủ ở đây, nên nói toáng lên: "Tao làm bộ từ giă hai ông cha, rồi tao "gh́nh" một tiếng đồng hồ xem có con mẹ nào chun vô mùng ông cha hay không ?..."

- Chị Hai c̣n nhận xét: "Ông cha lớn th́ không gối đầu .."

- C̣n anh Hai th́ hứa : "Tôi sẽ vô đạo ông cha …"

IV.    TRUYỆN NGỤ NGÔN:

 

ĐẦY TH̀  ĐỔ

 

Khổng Tử vào xem miếu Hoàng Công nước Lỗ, thấy có một cái lọ đứng ngiêng, bèn hỏi người coi miếu.

- Đó là một vật quư của nhà vua thường để bên chỗ ngồi để làm gương. - Người coi miếu nói.

Khổng Tử bảo:

- Ta nghe nói nhà vua có vật quư để làm gương, vật đó để không th́ đứng nghiêng, đổ nước vừa vặn th́ đứng ngay, mà đầy quá th́ lại đổ, có lẽ là vật này chăng?

Khổng Tử bèn sai đổ nước vào. Quả nhiên, nước đổ vừa vặn th́ lọ đứng ngay, nước rót đầy th́ lọ đổ, đổ hết nước ra th́ lọ đứng nghiêng. Thấy vậy, Người than rằng: 'Than ôi! Ở đời chẳng có ǵ đầy mà không đổ".

Tăng Tử thưa:

- Xin hỏi, có cách ǵ giữ cho đầy mà không bị đổ.?

Khổng Tử đáp:

- Thông minh thánh trí nên giữ bằng cách ngu độn: công lao to hơn thiên hạ nên giữ bằng cách khiêm tốn; sức khỏe hơn người nên giữ bằng cách nhút nhát; giàu có hơn người nên giữ bằng cách nhún nhường. Đó là cách đổ bớt đi để giữ cho khỏi quá đầy mà không đổ.

V.  HẸN BẠN TRÊN ĐỈNH THÀNH CÔNG:

Theo bản tiếng Anh: See you at the top của Zig Ziglar

Biên soạn: ĐC.NGÔ QUANG KIỆT - Quí cha: VŨ SỬU - DƯƠNG Đ̀NH TẢO -
LÊ XUÂN TÂN –
NGUYỄN VĂN DIỄM

 PHẦN THỨ NĂM

CHƯƠNG MƯỜI BẢY

THÓI QUEN VÀ THÁI ĐỘ

THÓI XẤU NHIỄM DẦN VÀ DỄ DÀNG

 

Tôi xin nhấn mạnh là mỗi thói xấu nơi bạn đều thấm nhiễm từ từ và dễ dàng. Nghiện rượu hay nghiện thuốc cũng vậy. Có những bậc cha mẹ, tuy mạnh miệng lên án ma tuư những lại biện hộ việc ḿnh uống rượu. Nhiều người trách móc: "Do đâu mà con cái tôi hư đốn thế chứ?" Chúng đâu thiếu thứ ǵ nữa, mà lại đi nghiện ngập như vậy hả?  Song chúng nó cũng có thể hỏi lại bạn y như vậy đấy, v́ rượu không phải là ma tuư à? Một vài bậc cha mẹ sẽ nổi giận: "Láo thật, sao nó dám nói với tôi như vậy chứ?" Tôi xin phép nhấn mạnh điều này là nhiều bậc cha mẹ mỗi ngày đều bắt đầu bằng một viên "thuốc bổ" rồi một viên "an thần" để trợ thần kinh. Sau đó, để kềm bớt sự ngon miệng, họ xơi một viên "kiêng ăn". Trước bữa ăn tối, họ làm một ly "cóc tai" và trước giờ ngủ, nốc một ly "đưa giấc". Mỗi ngày hút một hoặc hai gói "thuốc lá" và nuốt hai viên "Aspirin" hạng nặng, ấy vậy mà lại giận dữ hỏi: "Do đâu mà bọn trẻ lại nghiền ma tuư" cơ chứ? Nhiều năm trước, khi lái xe đưa mẹ từ Colombia tới Chaleston, bang South Carolina, tôi có hỏi thăm bà về một bạn học cũ của ḿnh hồi c̣n ở quê nhà, th́ mẹ tôi hạ giọng nói nhỏ: "Con ơi, nó đă trở thành "tay rượu chè hiểm độc" rồi!" Tôi bèn hỏi đùa mẹ: "Tay rượu chè hiểm độc" là sao hở mẹ ? “Bà mới giải thích cho tôi hay là bạn tôi đă mua rượu uống lén gia đ́nh. Mẹ tôi nhấn mạnh là anh ta chưa bao giờ quậy phá và say xỉn cả. Mẹ tôi cũng nói thêm là tuy anh uống rượu nhưng không hề trễ năi, vẫn là người "đáng trọng" trong cộng đoàn và mới đây c̣n được bầu vào hàng chức sắc nữa. Bấy giờ tôi mới ngỡ ngàng hỏi lại: "Vậy mà là " kẻ uống rượu hiểm độc" sao mẹ?" Mẹ tôi quả quyết:

Phải, v́ anh ta là người uống rượu gương mẫu. Con cái anh ta không đứa nào phiền hà cả, v́ người cha đă làm việc vất vả để nuôi chúng có quyền uống rượu giải khuây chứ! Chúng coi việc uống rượu là chuyện b́nh thường nơi một người cha tốt lành, ân cần và tận tụy. Nếu người đàn ông ấy mà hành hạ, bỏ bê gia đ́nh, tất con cái đă ghê tởm việc uống rượu, không đứa nào thèm bắt chước ông cả, nếu ông ta lê lết trong khu trụy lạc hoặc té lăn té lộn dưới cống rănh, hẳn chẳng ai muốn giống ông hết:

Mẹ tôi nói rất chí lư v́ bạn nên nhớ là tính theo đầu người th́ nước Pháp tiêu thụ rượu nhiều nhất thế giới, đồng thời tỉ lệ nghiện rượu cũng cao nhất. Đứng thứ nh́ về tỉ lệ tiêu thụ và số người nghiện rượu là nước Chi Lê.

Một sự trùng hợp cần để ư nữa, tuy c̣n quá sớm để có được một con số chắc chắn, là số thiếu niên nghiện rượu cũng gia tăng song song với chương tŕnh quảng cáo các thứ rượu trên truyền h́nh. Sở dĩ như vậy, v́ các chương tŕnh quảng cáo này thường tập trung vào các biến cố thể thao quan trọng có số khán thính gỉa trẻ rất cao. Một sự mâu thuẫn khó ngờ!  Các môn thể thao nhằm xây dựng đời sống và sức khoẻ lại được bảo trợ bởi rượu bia, là thứ phá hoại đời sống và sức khoẻ! Tật uống rượu lúc đầu chỉ dung nạp được một chút cồn trong rượu thôi. Một thời gian sau, bạn sẽ thấy thèm và cơ thể dung nạp được một lượng cồn lớn mà kết quả tai hại khó lường. Bởi vậy, khi thấy cảnh các bậc cha mẹ cho con hớp một chút thôi, tôi không thể không tự hỏi phải chăng ḿnh đang chứng kiến cảnh tập luyện thành người nghiền ngập. Một người cố ư rơi vào cảnh nghiện ngập đă xấu rồi, huống ǵ chính cha mẹ lại đưa con cái vào đường nghiện ngập th́ có phải là điều đáng khinh hoặc dại dột nhất đời không ?

Hiển nhiên điều sai lầm này do bởi dốt nát mà ra, nhưng đợi đến lúc hiểu được th́ số người nghiền rượu đă gia tăng nhiều rồi. Điều quan trọng là phải t́m hiểu sự nghiện ngập rồi thiết thực hành động để giúp người nghiện phục hồi lại cuộc sống hữu ích. Dù vậy, nếu không lo giáo dục cho người ta pḥng ngừa th́ cũng vô lư như đặt nhiệt kế dưới tảng nước đá để hạ bớt cơn sốt 49 của bạn vậy. Chắc chắn chúng ta có thể học hỏi được nơi kinh nghiệm đau thương của nước Pháp và nước Chi Lê cũng như từ 9 triệu người Mỹ nghiện rượu. ( Vài giới hữu trách c̣n ước lượng tới 25 triệu ). V́ hiện nay, rượu mùi là "vấn đề ma tuư" số một ở mỹ, và đang tăng rất mau, nhất là trong giới trẻ. Lấy thí dụ ngay tại thành phố Nữu Ước, một cuộc thăm ḍ mới đây cho thấy có 12% học sinh nghiện ngập và gần 60% học sinh trung học say xỉn ít nhất mỗi tháng một lần. Một cuộc thăm ḍ tương tự đă khuyên nên ngăn ngừa ngay từ bậc tiểu học, và họ có lư. Phải nhấn mạnh, ngay từ bậc tiểu học. Cha mẹ nên bắt đầu dạy dỗ con cái ngay từ nhỏ và bằng chính gương mẫu của ḿnh.

Dù sao, có một số phụ huynh hănh diện tuyên bố là con cái họ không dại ǵ mà hút sách, chúng chỉ uống rượu thôi. Họ c̣n khoe là đang dạy cho chúng biết uống cho có mức độ nữa. Thế có được không ?

Ngày nay các giới hữu quyền đều nhận rằng nếu một thiếu niên 16 tuổi mà đi nhậu nhẹt với bạn bè sau này thế nào cũng nghiện. Tôi xin nhắc lại là, người nghiện rượu cũng như nghiện ma tuư vậy, lúc đầu họ chẳng bao giờ muốn trở thành nghiện ngập cả. Nhưng mọi thói xấu đều thấm nhiễm dần dần và trước khi nhận ra nó nơi ḿnh th́ bạn đă nhiễm phải rồi.

Tổng giám đốc quân y Mỹ đ̣i các hăng thuốc lá phải ghi một lời cảnh giác nhẹ trên bao thuốc. Điều đó rất đúng, nhưng có điều lạ là tại sao ông không bắt ghi một lời cảnh giác nghiêm khắc hơn trên mỗi chai rượu. Nguy hại của thuốc so với rượu th́ cũng giống như so sức công phá của ná bắn chim với súng liên thanh 50 ly vậy !

 

 

VI.          T̀NH YÊU – HÔN NHÂN – GIA Đ̀NH: 

(Báo Thanh Niên ngày 8/3/1997)

PHỤ NỮ NHỮNG HIẾN DÂNG CAO CẢ CHO HẠNH PHÚC GIA Đ̀NH

Nhu cầu phải lập gia đ́nh của người đàn ông xuất phát từ mục đích duy tŕ ṇi giống và để ổn định cuộc sống của chính họ. Chính điều này đă nói lên một phần ư nghĩa quan trọng của người phụ nữ trong cuộc sống, đồng thời mục đích xây dựng gia đ́nh của người phụ nữ trước hết là để được làm vợ, làm mẹ. Được làm - chỉ riêng hai từ này cũng đă bao hàm ư nghĩa hiến dâng một cách tự nguyện của người phụ nữ đối với việc kiến tạo một -viên gạch- của cuộc sống xă hội con người - gia đ́nh.

Con người từ lúc mới sinh ra đă cần những giọt sữa của mẹ để phát triển một cách khoẻ mạnh b́nh thường. Khi bắt đầu quá tŕnh học hỏi, nhận thức th́ sự có mặt của người mẹ với những chăm sóc, hướng dẫn tận t́nh cùng t́nh yêu thương vô bờ bến đă là một điểm tựa vững chắc để từ đó đứa con trưởng thành. Trong những bước thăng trầm của cuộc sống, có thể đôi khi ta quên mẹ, nhưng người mẹ vẫn dơi theo từng bước đi của khúc ruột của ḿnh và sẽ luôn là người có mặt đầu tiên khi con vấp ngă. Ngay cả khi đă luống tuổi, khi đă trải qua bao nỗi buồn vui trong cuộc đời của một con người, ta lại muốn được về bên mẹ, thèm được nghe những lời mắng mỏ rất đỗi thân thương của mẹ để từ đó ta thành người, ta lại mong được giúp mẹ một việc dù rất nhỏ để thấy mẹ cười âu yếm... Trên thế gian này, từ cổ chí kim, từ Đông tới Tây, ai lại chẳng được sinh ra từ một người mẹ. Khi c̣n nhỏ dại, những đứa con đă lớn lên bằng hạt gạo, mẫu bánh chắt chiu từ những giọt mồ hôi của mẹ; đến một lúc ta có thể tự nuôi sống bản thân nhưng sẽ không khỏi cảm thấy cô đơn,hờn tủi nếu như v́ một lư do nào đó không được mẹ chia sẻ những thành công hay cả những vấp váp trong cuộc sống. Con là niềm vui của mẹ và mẹ có thể chia cho con niềm vui của mẹ; nhưng nỗi đau của mẹ th́ đă mấy con hiểu được? Đó chính là sự hy sinh cao cả mẹ dành cho con...

Trong vai tṛ người vợ, người phụ nữ cũng có một ư nghĩa quan trọng không kém - đó là hậu phương vững chắc của người đàn ông trên bước đường đời. Người phụ nữ, dù ở cương vị nào, vẫn luôn muốn và ư thức ḿnh là người -nội trợ- của một gia đ́nh, v́ vậy họ vẫn luôn phải chừa ra một phần thời gian, công sức, tâm trí dành cho việc đứng đằng sau chồng con. Phía sau mỗi con người là ǵ? Đó là bữa ăn, cái mặc, thời gian nghỉ ngơi, thậm chí là một nơi, một người để trút giận hay chỉ để nh́n nhau im lặng mà thấy ḷng thanh thản hơn... Những điều tưởng rất b́nh thường. Nhưng thử hỏi, nếu phía sau không vững chắc, con người ta có thể tiến lên không?  Chúng ta không phủ nhận vai tṛ của người đàn ông trong xă hội, bởi v́ nếu không có đàn ông th́ người phụ nữ cũng chẳng c̣n ư nghĩa ǵ nữa. Nhưng chúng ta vẫn phải thừa nhận vai tṛ của người phụ nữ là vô cùng quan trọng, có ư nghĩa tối cần thiết trong cuộc sống gia đ́nh cũng như trong sự trưởng thành của mỗi con người.

Kim Phương

 

 

VII.                         CHUYỆN PHIẾM :

 

 CỬA HÀNG HẠNH PHÚC

TTCN - Sau khi shop T́nh yêu, siêu thị Nụ cười, vựa Trái đắng, nhà hàng Nghẹn ngào ra đời và vô cùng đông khách, một tay nhanh nhẹn trong thành phố liền ăn theo và mở ngay cửa hàng Hạnh phúc. Bảng hiệu cửa hàng ghi rơ: “Mua bán, cầm cố, kư gửi các loại hạnh phúc”.

Tôi ṃ tới cửa hàng đặc biệt này v́ hôm qua tôi bị đuổi việc do ngủ gật trong cuộc họp đầu tuần. Trông vẻ thiểu năo của tôi, cô nhân viên bán hàng trẻ măng hỏi ngay:

- Anh bị vợ đuổi à?

 Tôi hét vào mặt cô ta:

- Sao cô ngốc thế? Bị vợ đuổi th́ tôi đă nhảy chân sáo đi t́m bạn uống bia rồi, tới đây làm ǵ!

Nghe tiếng la, tay chủ cửa hàng vội bước ra và sau khi xin lỗi tôi về sự thiếu kinh nghiệm của nhân viên, ông ta mời tôi một ly rượu nho nhỏ:

- Thế anh cần bán hay mua?

Hơi men đă làm tôi mạnh dạn hơn để kể với ông ta sự cố đáng buồn hôm qua và ngỏ ư muốn mua một ít hạnh phúc để bù vào.

- Anh muốn mua loại nào? Giá khác nhau đấy. Loại êm đềm giá 5 triệu/kg, loại tưng bừng giá 3 triệu và loại nóng hổi giá 1 triệu...

- Loại nóng hổi nó như thế nào? - Tôi cắt ngang v́ thấy loại này có vẻ hợp túi tiền.

- À, loại này chúng tôi phải cho nhân viên canh me nhiều chỗ. Ở các trận bóng đá, khi cầu thủ ghi bàn xong là chúng tôi nhào đến mua ngay, nhưng loại này thường ít khi đem về cửa hàng được v́ ngay sau trận đấu chúng đă được “sang tay” ngay cho ông bầu của đội thua trận.

Các sạp báo buổi sáng cũng được nhân viên chúng tôi theo dơi chặt chẽ, khi thấy tay nào cầm tờ báo mà mặt mày sáng rỡ lên th́ có thể đấy là một nhà báo không có thẻ đang sướng v́ bài ḿnh được đăng, và tất nhiên là chúng tôi thương lượng mua ngay cái niềm sung sướng ấy rồi đóng vào hộp đem về. Ngoài ra nhân viên chúng tôi c̣n rải khắp các điểm trả thưởng vé số, các bảng đăng kết quả thi đại học, các nhà hàng chuyên tổ chức đám cưới và... đón lơng ở cổng các gia đ́nh giàu có...

- Gia đ́nh giàu có? Ở đấy có nhiều hạnh phúc để bán lắm à?  - Tôi cắt ngang.

- Không phải bán mà là thất thoát, mấy tay nhà nghèo có tí hạnh phúc nào th́ giữ chặt lấy, c̣n ở các nhà lắm tiền nhiều bạc th́ hạnh phúc hay đi lạc ra ngoài đường. Thứ này chúng tôi chỉ tốn công chứ khỏi bỏ tiền mua nên bán rẻ.

Của rẻ là của ôi, tôi nhủ thầm và hỏi:

- C̣n loại nào nữa không?

- À, có một số hạnh phúc gia đ́nh được mấy tay ham vui đem cầm ở đây nhưng đă đến hạn thanh lư, chắc là đă đổ hết tiền vào cái khoản em út nên mất khả năng chuộc lại.

- Ông nên gia hạn để các bà vợ c̣n t́m đường chuộc lại - Tôi khuyên tay chủ quán.

Ông ta gật gù có vẻ đồng t́nh rồi nói tiếp:

- Anh yên tâm, ở đây chúng tôi làm ăn rất đàng hoàng và có lương tâm. Nhiều hạnh phúc bị đánh cắp đem tới đây nhưng chúng tôi đă từ chối thẳng thừng và khuyên kẻ cắp nên trả lại cho khổ chủ.

Thế đấy, lại c̣n có cả thứ hạnh phúc bị đánh cắp. Có khi ḿnh chẳng mua được ǵ ở đây, tôi ngán ngẩm nghĩ thầm và định đứng lên ra về th́ thấy một chàng trai trẻ từ ngoài lao vào như một cơn lốc.

Hắn ta hét to lên như có nhà cháy:

- Sướng quá, sướng quá, hạnh phúc quá! Mấy ông xem đây, nó tràn ra khắp các lỗ chân lông của tôi đây này, mua không, rẻ lắm? À mà thôi, tôi sẽ cho không đấy, có lấy không?

- Nhưng anh đang có loại hạnh phúc nào đấy? - Tay chủ cửa hàng nhanh nhẹn đứng lên.

- Tôi là sinh viên mới ra trường có... năm năm, vừa t́m được việc làm sáng nay thay chỗ một thằng cha nào đó vừa bị đuổi việc hôm qua v́ cái tội ngủ gật trong khi sếp đang phát biểu. Ha ha! Sướng quá! Là lá la la...

PHƯƠNG LINH