Suy tö thaàn hoïc cuûa Linh muïc Thaân Vaên Töôøng

VEÀ NGUOÀN GOÁC NGHI LEÃ "TAÏ ÔN"

Nghi leã maø chuùng ta quen goïi laø pheùp Thaùnh Theå thöôøng goïi ôû nguyeân ngöõ laø "Eucharistia", nghóa laø nghi leã "Taï ôn". Ngöôøi Do Thaùi cöû haønh nghi leã "Taï ôn" trong moät böõa aên ñeå maø ngôïi khen vaø caûm taï Thieân Chuùa vì ñaõ saùng taïo neân hoï trong vuõ truï vaø loaøi ngöôøi, ñaõ choïn hoï laøm daân rieâng Ngöôøi, ñaõ giaûi thoaùt hoï khoûi caûnh noâ leä ngöôøi Ai Caäp vaø ñaõ cho hoï coù moät quoác gia ñoäc laäp ñeå phuïng thôø Ngöôøi. Trong nghi leã Taï ôn naøy hoï cöû haønh leã "Vöôït qua".

I. Trong böõa tieäc "Vöôït Qua" cuoái cuøng maø Chuùa Gieâsu  aên vôùi caùc moân ñeä, sau khi ñaõ aên con chieân "Vöôït qua", trong luùc caùc thöïc khaùch coøn ñang aên uoáng vaø troø chuyeän thì Chuùa Gieâsu ñaõ thieát laäp moät nghi leã môùi laø pheùp Thaùnh Theå. Caên baûn cuûa nghi leã naøy ñaõ ñöôïc caùc Phuùc AÂm nhaát laõm vaø thaùnh Phaoloâ keå laïi nhö sau:

               Mt 26,26-28

"Cuõng trong böõa aên, Chuùa Gieâsu caàm laáy baùnh, daâng lôøi chuùc tuïng, roài beû ra, trao cho caùc moân ñeä vaø noùi: "Anh em caàm laáy maø aên, ñaây laø Mình Thaày". Roài Ngöôøi caàm laáy cheùn, daâng lôøi taï ôn trao cho caùc moân ñeä vaø noùi: "Taát caû anh em haõy uoáng cheùn naøy vì ñaây laø Maùu Thaày, maùu giao öôùc, ñoå ra cho nhieàu ngöôøi ñöôïc tha toäi".

                Mc 14,22-24

"Cuõng ñang böõa aên, Chuùa Gieâsu caàm laáy baùnh, daâng lôøi chuùc tuïng roài beû ra trao cho caùc oâng vaø noùi: "Anh em haõy caàm laáy, ñaây laø Mình Thaày". Vaø Ngöôøi caàm cheùn röôïu, daâng lôøi taï ôn, roài trao cho caùc moân ñeä, vaø taát caû ñeàu uoáng cheùn naøy. Ngöôøi baûo caùc oâng raèng: "Ñaây laø Maùu Thaày, maùu giao öôùc ñoå ra vì muoân ngöôøi, Thaày baûo thaät anh em, chaúng bao giôø Thaày coøn uoáng saûn phaåm cuûa caây nho nöõa cho ñeán ngaøy aáy, ngaøy Thaày ñöôïc uoáng thöû röôïu môùi trong Nöôùc Thieân Chuùa".

                Lc 22,19-20

"Roài Ngöôøi nhaän laáy baùnh, daâng lôøi taï ôn, beû ra trao cho caùc oâng vaø noùi: "Ñaây laø Mình Thaày, hy sinh vì anh em. Anh em haõy laøm vieäc aáy maø töôûng nhôù ñeán Thaày. Vaø ñeán tuaàn röôïu cuoái böõa aên, Ngöôøi cuõng laøm nhö vaäy: "Cheùn naøy laø giao öôùc môùi, thieát laäp baèng Maùu Thaày, maùu ñoå ra vì anh em".

               1Cor 11,23-26

"Thaät vaäy, ñieàu toâi ñaõ laõnh nhaän töø nôi Chuùa, toâi xin truyeàn laïi cho anh em: trong ñeâm bò noäp, Chuùa Gieâsu caàm laáy baùnh, daâng lôøi chuùc tuïng taï ôn, roài beû ra vaø noùi: "Anh em caàm laáy maø aên, ñaây laø Mình Thaày, hieán teá vì anh em, anh em haõy laøm nhö Thaày vöøa laøm ñeå töôûng nhôù ñeán Thaày". Cuõng theá, cuoái böõa aên Ngöôøi naâng cheùn vaø noùi: "Ñaây laø cheùn Maùu Thaày, maùu ñoå ra ñeå laäp giao öôùc môùi. Moãi khi uoáng anh em haõy laøm nhö Thaày vöøa laøm ñeå töôûng nhôù ñeán Thaày".

Moät soá Kitoâ höõu khoâng muoán chaáp nhaän pheùp Thaùnh Theå laø moät bí tích, ñaõ caên cöù vaøo phaân bieät hai nguoàn khaùc nhau maø caùc ngöôøi nghieân cöùu Kinh Thaùnh ñaõ chaáp nhaän, nguoàn (1) vôùi hai thaùnh Mattheâu vaø Luca, nguoàn (2) vôùi hai thaùnh Phaoloâ vaø Marcoâ, vaø ñöa ra nhöõng khaùc bieät sau ñaây ñeå choái vieäc Chuùa Gieâsu ñaõ muoán cho caùc moân ñeä laøm laïi pheùp Thaùnh Theå.

a. Veà luùc thieát laäp nghi thöùc "Taï ôn", nguoàn (1) ñaët ôû trong böõa aên, nguoàn (2) ñaët sau böõa aên.

b. Veà lôøi Chuùa  ñoïc treân baùnh, nguoàn (1) chæ noùi: "Ñaây laø Mình Thaày". Nguoàn (2) coøn theâm "töï hieán cho anh em".

c. Veà lôøi treân röôïu, nguoàn (1) noùi ñeán maùu tröôùc giao öôùc: "Ñaây laø maùu Thaày trong giao öôùc". Nguoàn (2) noùi ñeán giao öôùc tröôùc khi noùi ñeán maùu: "Cheùn naøy laø giao öôùc trong maùu Thaày".

d. Nguoàn (1) khoâng noùi ñeán leänh Chuùa Gieâsu truyeàn cho caùc moân ñeä phaûi laøm laïi nghi leã, coøn nguoàn (2) thì thaùnh Phaoloâ noùi ñeán hai laàn, coøn thaùnh Luca thì chæ noùi ñeán lôøi truyeàn treân baùnh maø thoâi.

Caàn phaûi caân nhaéc lôøi caùc kyù giaû Kinh Thaùnh ôû hoaøn caûnh vaø yù caùc oâng muoán dieãn taû thì ta seõ thaáy raèng: caû boán taùc giaû ñeàu phuø hôïp ôû nhöõng gì thieát yeáu, coøn nhöõng khaùc bieät thì ta coù theå giaûi thích ñöôïc, neáu ta nhìn toång quaùt böõa tieäc ly Chuùa Gieâsu ñaõ aên vôùi caùc moân ñeä tröôùc ngaøy Ngöôøi bò noäp.

II. Trong böõa tieäc ly, Chuùa Gieâsu bieát roõ mình aên böõa toái cuoái cuøng vôùi caùc moân ñeä, Ngöôøi cho caùc oâng aên moät böõa thònh soaïn coù ñoà aên ñoà uoáng dö thöøa vaø caâu chuyeän giöõa Chuùa vôùi caùc oâng cuõng thaät laø doài daøo. Ñeán moät luùc ngöôøi ta nghó raèng Chuùa saép keát thuùc böõa aên, vaø ñoïc kinh nguyeän cuoái cuøng, thì Chuùa toû ra nghieâm nghò vaø caàm trí nhö coù ñieàu gì quan troïng phaûi laøm. Vôùi thaùi ñoä trang troïng cuûa thaày Tö teá tröôùc baøn thôø, Ngöôøi caàm taám baùnh, ñoïc lôøi chuùc tuïng, beû ra, trao cho caùc moân ñeä trong luùc ñoïc nhöõng ñieàu kyø laï maø caùc baûn vaên noùi treân ñeàu ñaõ ghi: "Naøy laø Mình Thaày!". Sau moät laùt, coù leõ 15 phuùt, chaéc khoâng quaù nöûa giôø, Chuùa Gieâsu laïi coù thaùi ñoä nhö treân, caàm laáy cheùn röôïu, taï ôn vaø trao cho caùc moân ñeä uoáng trong luùc noùi lôøi: "Ñaây laø Maùu Thaày, maùu giao öôùc ñoå ra cho muoân ngöôøi ñöôïc tha toäi".

Caùc lôøi Chuùa Gieâsu ñaõ noùi trong dòp naøy raát ñôn giaûn, döùt khoaùt vaø maïnh meõ khieán chuùng ta nghó ñeán hieäu löïc cuûa lôøi Thieân Chuùa saùng taïo. Ngöôøi noùi, vaø ñieàu Ngöôøi noùi theå hieän.

a. Noùi raèng: nguoàn (1) ñaët nghi leã trong böõa aên, vaø nguoàn (2) ñaët sau böõa aên chæ laø do caùch nhìn. Caùch nhìn (1) theo thöïc teá, böõa tieäc ly chöa chaám döùt, caùc moân ñeä coøn ñang aên uoáng vaø chuyeän troø. Caùch nhìn (2) nhìn theo tieán trình cuûa leã "Vöôït qua", neân coù theå noùi Chuùa Gieâsu laäp pheùp Thaùnh Theå sau khi aên "Chieân Vöôït Qua".

b. Chaéc raèng: nguoàn (2) coù yù nghóa ñaày ñuû hôn neáu xeùt veà vieäc laäp pheùp Mình Thaùnh, vì noùi ñeán Chuùa Gieâsu töï hieán mình cho caùc moân ñeä, nhöng thieát yeáu ñaõ coù trong lôøi noùi vaø cöû chæ cuûa Chuùa Gieâsu keå laïi trong nguoàn (1). Nguoàn naøy chæ löu yù ñeán vieäc nhaéc laïi nhöõng gì Chuùa ñaõ laøm trong böõa aên sau heát cuûa Chuùa, coøn nguoàn (2) thì coù ñònh taâm nhaéc ñeán phaûi laøm laïi vieäc Chuùa ñaõ laøm. Thaùnh Phaoloâ ñaõ vieát roõ raèng: "Moãi laàn anh em aên baùnh naøy vaø uoáng cheùn naøy, anh em töôûng nieäm söï cheát cuûa Chuùa cho ñeán khi Chuùa ñeán trong ngaøy sau heát" (1Cor 11,25-26).

c. Trong lôøi truyeàn thöù hai veà Maùu Chuùa, nguoàn (1) vaø nguoàn (2) coù caùch dieãn taû khaùc nhau. Ta thaáy nguoàn (2) dieãn taû lôøi Chuùa chính xaùc hôn veà maët vaên phaïm. Chuùa Gieâsu caàm trong tay cheùn röôïu, trao cho caùc moân ñeä vaø noùi: "Ñaây laø cheùn maùu Thaày, maùu ñoå ra ñeå laäp giao öôùc môùi". Coøn nguoàn (1) noùi moät caùch löu taâm hôn: "Ñaây laø maùu Thaày, maùu cuûa chính Thaày, maùu cuûa giaùo öôùc, anh em haõy uoáng!". Maùu aáy ñaõ ñoå ra nguoàn (1) vieát "vì nhieàu ngöôøi", vaø nguoàn (2) vieát: "vì anh em". Nhö vaäy, tuy coù caùch dieãn taû khaùc nhau, nhöng söï caàn phaûi noùi leân thì phuø hôïp.

d. Nguoàn (1) khoâng  nhaéc ñeán leänh Chuùa Gieâsu truyeàn phaûi laøm laïi pheùp Thaùnh Theå vì trong luùc Mattheâu vaø Marcoâ vieát thì Giaùo Hoäi coi vieäc cöû haønh maàu nhieäm naøy nhö trung taâm vaø nguoàn goác cuûa vieäc phuïng töï Thieân Chuùa trong giao öôùc môùi, vì theá caùc oâng khoâng nghó ñeán vieäc Chuùa Gieâsu truyeàn phaûi nhaéc laïi maàu nhieäm Thaùnh Theå, vì vieäc nhaéc laïi aáy ñöông nhieân, khoâng ai phaûn khaùng. Taâm traïng aáy khaùc haún taâm traïng thaùnh Gioan khi oâng noùi ñeán lôøi höùa veà maàu nhieäm Thaùnh Theå maø ngöôøi ta ñaõ choáng ñoái ra maët, vaø moät soá moân ñeä boû Chuùa maø ñi. Trong hoaøn caûnh nghi ngôø naøy, thaùnh Gioan ñaõ coù nhöõng lôøi quaû quyeát ñaây xaùc tín: 6,23 - "Chuùa Gieâsu noùi vôùi hoï: "Thaät, toâi baûo thaät caùc oâng, neáu caùc oâng khoâng aên thòt vaø uoáng maùu Con Ngöôøi, caùc oâng khoâng coù söï soáng nôi mình" - 54 - "Ai aên thòt vaø uoáng maùu toâi, thì seõ ñöôïc soáng muoân ñôøi, vaø toâi seõ cho ngöôøi aáy soáng laïi vaøo ngaøy sau heát" - 56 - "Ai aên thòt toâi vaø uoáng maùu cuûa toâi thì ôû laïi trong toâi vaø toâi ôû laïi trong ngöôøi aáy" - 58 - "Ñaây laø baùnh bôûi trôøi xuoáng, khoâng phaûi laø baùnh toå tieân caùc oâng ñaõ aên vaø hoï ñaõ cheát, ai aên baùnh naøy seõ ñöôïc soáng muoân ñôøi".

Coøn nguoàn (2) thì ñaõ roõ laø muoán nhaéc ñeán leänh Chuùa Gieâsu daïy phaûi nhaéc laïi pheùp Thaùnh Theå sau naøy. Vì maàu nhieäm naøy chæ laø moät, goàm coù lôøi truyeàn pheùp treân baùnh vaø röôïu, neân khi thaùnh Luca nhaéc ñeán luùc keå laïi lôøi truyeàn treân baùnh thì ñaõ nguï yù phaûi laøm laïi lôøi truyeàn treân röôïu roài. Maàu nhieäm Thaùnh Theå ñoøi phaûi coù caû Mình vaø Maùu Chuùa. Coøn thaùnh Phaoloâ muoán daïy doã giaùo höõu mình töø ngoaïi ñaïo trôû laïi, neân ñaõ löu yù hoï veà truyeàn thoáng cöû haønh pheùp Thaùnh Theå trong Giaùo Hoäi. OÂng dieãn taû lôøi Chuùa truyeàn cho baùnh vaø röôïu trôû neân Mình vaø Maùu Ngöôøi gaén lieàn vôùi leänh Chuùa truyeàn cho caùc moân ñeä phaûi nhaéc laïi ñeå Chuùa trôû laïi giöõa hoï, khoâng nhöõng trong kyù öùc maø coøn nhö cuûa aên vaø cuûa uoáng cho ñôøi soáng sieâu nhieân cuûa hoï nöõa.

Laøm laïi pheùp Thaùnh Theå khi Chuùa Gieâsu ñaõ hieån vinh veà trôøi laø laøm cho Chuùa Gieâsu trôû laïi thaät söï trong Giaùo Hoäi. Söï trôû laïi naøy giuùp cho nhöõng ngöôøi ñoùn nhaän coù can ñaûm soáng moïi khoù khaên cuûa ñôøi soáng naøy vaø chôø Chuùa trôû laïi phaùn xeùt theá gian trong an bình.

Söï trôû laïi huyeàn nhieäm nhôø söï hieän dieän thaät söï cuûa Mình vaø Maùu Chuùa coù moät caùi gì

hôn moät hieän dieän noäi taâm nhieàu. Trong Phuùc AÂm Chuùa Gieâsu ñaõ noùi ñeán söï hieän dieän cuûa Ngöôøi ôû noäi taâm khi coù hai ba ngöôøi hoïp laïi nhaân danh Ngöôøi (Mt 18,20). Moïi xum hoïïp phuïng vuï ñeàu buoäc coù söï hieän dieän naøy thì môùi höõu hieäu, coøn trong pheùp Thaùnh Theå, söï hieän dieän cuûa Chuùa Gieâsu coøn coù moät caùi gì hôn theá nöõa, ñoù laø söï hieän dieän thaät söï cuûa Mình vaø Maùu Chuùa ñeå neân cuûa aên cuûa uoáng cho ñôøi soáng sieâu nhieân cuûa moãi ngöôøi. Moät thí duï giuùp ta deã hieåu hôn: Khi caùc baø doøng ba tuï hoïp ñeå ñoïc kinh ngaém doøng, moïi baø trong hoäi ñeàu coù theå ñeán, khoâng buoäc phaûi saïch toäi. Moïi ngöôøi seõ ñöôïc höôûng ôn hieän dieän cuûa Chuùa trong taäp theå cuûa mình moät caùch thích hôïp. Coøn vieäc röôùc Mình vaø Maùu Chuùa vaøo loøng thì phaûi coù loøng trong saïch toái thieåu, laø khoâng coù toäi troïng. Ai coù toäi troïng maø röôùc Mình vaø Maùu Chuùa , thì nhö thaùnh Phaoloâ ñaõ daïy: "Hoï phaïm ñeán Mình vaø Maùu Chuùa" (1Cor 11,27-28).

Söï hieän dieän cuûa Chuùa trong pheùp Thaùnh Theå cuõng khaùc bieät vôùi söï hieän dieän thoâng thöôøng cuûa Chuùa khi coøn ôû traàn gian. Trong hieän dieän thoâng thöôøng cuûa Chuùa ôû tieäc ly, caùc moân ñeä thaáy Chuùa, nghe tieáng Ngöôøi giaûng daïy vaø nhaän ñöôïc hieäu quûa cuûa Ngöôøi hoaït ñoäng treân moãi ngöôøi. Coøn trong pheùp Thaùnh Theå, söï hieän dieän cuûa Chuùa trong baùnh vaø röôïu cuõng vaãn laø söï hieän dieän thaät, nhöng chæ ban ôn cho caùc moân ñeä chaân thaønh, caùc oâng ñaõ saïch, nhö Chuùa Gieâsu ñaõ xaùc nhaän, nhöng khoâng phaûi heát moïi moân ñeä ñaõ saïch, vaø ngöôøi khoâng saïch, khi nhaän mieáng baùnh Chuùa ñaõ trao, lieàn rôøi boû baøn aên, vaø ra ñi trong toái taêm nhö thaùnh Gioan ñaõ ghi nhaän.

Laïy Chuùa Gieâsu ngöï trong pheùp Thaùnh Theå, xin cho chuùng con ñöôïc trong saïch moãi khi chuùng con ñeán baøn thaùnh röôùc laáy Mình vaø Maùu Chuùa ñaõ ñoå ra treân thaäp giaù ñeå toân vinh Chuùa Cha vaø cöùu roãi chuùng con. Vì tình yeâu cuûa Chuùa ñoái vôùi chuùng con Chuùa ñaõ khoâng e ngaïi laäp pheùp Thaùnh Theå ñeå ôû laïi vôùi chuùng con duø Chuùa ñaõ bieát tröôùc nhöõng laïnh nhaït vaø xuùc phaïm maø chuùng con ñaõ laøm ñoái vôùi Chuùa trong thôøi gian cho ñeán ngaøy phaùn xeùt. Laïy Chuùa, xin tha thöù cho chuùng con vaø laáy quyeàn naêng voâ bieân cuûa Chuùa maø hieäp nhaát chuùng con vôùi Chuùa vaø vôùi moïi anh em chuùng con trong Nhieäm theå cuûa Chuùa laø Giaùo Hoäi.