Thư Luân Lưu
Xây dựng hòa bình
(1969)

Của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam

họp tại Saigon ngày 5-1-69

Trong tình thế hiện tại, ý thức sự liên đới trách nhiệm đối với toàn thể dân tộc, Hội Đồng Giám mục miền Nam Việt Nam, nhóm họp tại Saigon, đã nghiên cứu suy nghĩ, trao đổi ý kiến theo câu hỏi:

"Làm sao góp phần xây dựng hòa bình?"

Dựa theo tinh thần các văn kiện của Tòa Thánh, Hội đồng Giám mục lưu ý toàn thể giáo sĩ, tu sĩ, giáo dân về mấy điểm sau đây:

Sự nảy nở của các tệ đoan

Hơn hai mươi năm chiến tranh, không những đã chồng chất lên quê hương quá nhiều đau khổ, bao nhiêu tài sản và bao nhiêu sinh mạng bị hoang phí, mà tình trạng di cư, tản cư còn gây thêm nhiều xáo trộn xã hội và kinh tế.

Nhưng thảm trạng vật chất không sánh được với những thảm hại luân lý và tinh thần.

Chúng tôi không thể không công nhận và khen ngợi những cố gắng không ngừng của bao nhiêu người thiện chí để góp phần xây dựng nước nhà trên nhiều lãnh vực.

Chúng tôi cũng nghiêng mình cảm phục trước sự hy sinh của những người đang can đảm bảo vệ quốc gia.

Nhưng trước những nhẫn nại, cố gắng, tiến triển ấy, vì luôn luôn sống trong bất thường của chiến cuộc, bất an của nội bộ, bất công của Xã hội, nhiều kẻ mất tin tưởng ở tương lai, đâm ra chơi bời trụy lạc, hoặc tham nhũng hoặc bán rẻ thanh danh tiết hạnh.

Nếp sống xa hoa, bất công bên cạnh tiếng súng nổ rền ngày đêm, bên cạnh những đồng bào chiến nạn, thật là đắc tội với Thiên Chúa và Tổ Quốc.

Xây dựng hòa bình

Một lần nữa, chúng tôi xác nhận rằng:

Hòa bình không có nghĩa là không có chiến tranh.

Hòa bình không phải là thế quân bình giữa hai lực lượng đối lập.

Hòa bình chân chính không phải là hòa bình chiến lược.

Hòa bình phải là thăng tiến nhân quyền.

Hòa bình là trật tự trong công lý và khôn ngoan, là sự hòa hợp của cộng đồng dân tộc để cùng nhau mưu cầu công ích, là kết quả của tình thương quảng đại bao dung, xóa bỏ hận thù, là nỗ lực không ngừng để cải thiện đời sống xã hội và đem ích chung cho mọi tầng lớp người dân (1); Hòa bình ấy chúng ta xây dựng không phải bằng khủng bố đàn áp, mà bằng nghị lực tinh thần, vừa tin tưởng vào

sức mạnh thiêng liêng phù trợ, vừa tin tưởng mãnh liệt vào tiền đồ tổ quốc và cùng hiệp lực, tận dụng khả năng của mỗi người để xây dựng, tôn trọng phẩm vị con người và hòa hợp quốc gia.

Tôn trọng lương tâm

Trong thâm tâm mỗi người, có tiếng nói thầm kín, tiếng nói ấy không ai bịa ra, nhưng do chính tạo hóa đã ghi tạc, đó là thiên mệnh mà mỗi người phải tuân theo. Tiếng lương tâm vang lên đúng lúc tự đáy lòng ta thúc đẩy ta làm thiện tránh ác. Ta phải trung thành với tiếng lương tâm, để hợp tác cùng kẻ khác tìm chân lý, tìm giải pháp thích nghi cho bao nhiêu vấn đề luân lý liên hệ đến đời sống cá nhân và xã hội (2).

Kẻ có phận sự đảm đương một chức vụ hay nghề nghiệp phải tận tâm làm tròn phận sự mình với tinh thần phục vụ và sức cố gắng và hy sinh, vì luật công bình bắt buộc: lãnh lương để làm việc. Đó là lương tâm chức nghiệp. Lợi ích quốc gia và thể diện dân tộc cũng đòi hỏi nơi công, tư chức và công nhân tinh thần trách nhiệm tận tụy với nghề nghiệp, hoàn hảo công tác trao phó. Nhờ đó xã hội ta mới mong tiến triển mau chóng.

Tôn trọng gia đình

Gia đình là nền tảng của xã hội; gia đình hiếu thuận, lễ giáo, kỷ cương, thì xã hội phát huy đạo đức và phồn thịnh. Dầu với thời đại nào, nhân, nghĩa, lễ, trí, tín vẫn là giềng mối quan hệ của dân tộc ta; dầu với thời đại nào, công, dung, ngôn, hạnh vẫn còn là đức tánh tốt cho phụ nữ ta; dầu với thời đại nào, mối tương quan phụ tử, phu phụ, huynh đệ, bằng hữu vẫn còn giá trị đặc biệt của nó.

Tình trạng thiếu trường học, thiếu sân chơi, thiếu nơi giải trí lành mạnh gây rất nhiều tai hại cho tuổi trẻ. Chúng tôi mong mỏi bậc phụ huynh cũng như các người hữu trách cộng tác với nhau để bảo vệ thanh thiếu niên.

Truyền thống gia đình Việt Nam quí trọng trẻ con và gia đình đông con. Ông bà cha mẹ luôn luôn sẵn sàng hy sinh vì con cháu và cho là phước lộc của trời ban. Thật là đáng khâm phục. Chúng ta không nên chạy theo những lý thuyết ngoại lai, những chủ trương ích kỷ mà hạn chế sinh sản hay sát hại thai nhi. "Trong sự điều hòa sinh sản, con cái Hội thánh không được phép xử dụng những phương dược mà Hội thánh cấm đoán khi giải thích luật Thiên Chúa" (3).

Trong thông điệp "Đời sống con người", Đức Giáo Hoàng đã nói rõ vấn đề này.

Tôn trọng lao công

Con người phải tự lực cánh sinh. "Hãy chinh phục hoàn cầu, hãy mở rộng đất đai" (4). Mỗi người phải dùng tài năng, trí tuệ làm việc để khai thác thiên nhiên; và nhờ sức cố gắng lao tác mà con người từ thế hệ này sang thế hệ khác làm cho đời sống khả quan hơn, đó là hợp ý Thiên Chúa (5). Vì thế sức cần mẫn lao động của con người để sản xuất và trao đổi hóa phẩm, giao dịch thương mại phải được kể là yếu tố cần thiết nhất trong sinh hoạt kinh tế (6). Nhờ cần cù lao tác, con người mới bảo đảm thường xuyên đời sống của mình, của gia đình, và cộng tác với đồng bào hỗ trợ lẫn nhau trong tình tương ái. Chính Chúa Giêsu đã làm gương cho ta tại Nazareth, trong 30 năm vất vả với nghề mộc cốt nâng cao và thánh hóa sức cần lao của ta (7).

Con người chỉ thật là người khi họ làm chủ hành động của mình, phán đoán giá trị của hành động và tự tạo sức

phát triển của mình ăn nhịp với bản tính mà tạo hóa đã phú cho (8). Chỉ nhờ sức cần cù can đảm nhẫn nại làm việc và cộng tác với nhau mà chúng ta xây dựng lại được quê hương đổ nát, đem lại được no ấm cho cá nhân, gia đình ta, và mới phát triển được xã hội. Mỗi người phải ý thức rằng đó là vấn đề mất còn của một dân tộc nghèo, của sự ổn định trong một nước đang mở mang và của thế giới nữa (9).

Tài nguyên nước nhà còn rất dồi dào, nếu được khai thác theo một chương trình hợp lý, sẽ thừa khả năng dinh dưỡng và làm cho dân tộc phồn thịnh: nông sản, lâm sản, hải sản, khoáng sản còn nhờ những bàn tay cần cù, những trí óc thông minh, những số vốn kinh doanh, để đem no ấm giàu mạnh cho toàn dân.

Tôn trọng giáo dục

Xây dựng một xã hội và muốn cho nó trường thịnh vững bền, không thể chỉ chú trọng đến khía cạnh vật chất mà thôi, vì con người, thành phần cấu tạo xã hội, có thể xác và tâm linh, cho nên con người phải được phát triển toàn diện, và những giá trị luân lý tinh thần phải được kính trọng và đặt làm nền tảng của cơ cấu xã hội.

Chúng ta phải có những chương trình hữu hiệu thích hợp với hoàn cảnh chậm tiến của dân tộc. Thành kiến dân tộc ta trọng văn nghiệp khoa cử, thích nghề nhàn hạ, nên cần giáo dục tâm lý quần chúng và hướng dẫn về thực nghiệm và thực nghiệp nhẹ bớt khoa cử từ chương, để khỏi thấy cảnh khoa bảng thất nghiệp, mà ruộng vườn thiếu người khai thác.

Chúng tôi mong mỏi chánh quyền cũng như tư nhân mở thêm nhiều trường chuyên nghiệp, nhiều lớp huấn nghệ, đào tạo thêm nhiều chuyên viên có khả năng và lương tâm trong việc kiến thiết xã hội.

Tôn trọng luật pháp

Dân tộc hùng cường mạnh tiến, nếu mỗi người dân biết tôn trọng kỷ luật quốc gia. Luật lệ trong nước được đặt ra là để bảo vệ quyền lợi công dân, đều hòa trật tự công cộng và mưu cầu ích lợi chung, vì đó mọi công dân phải tuân giữ luật lệ trong nước cũng như mọi công dân phải được đối xử bình đẳng trước pháp luật.

Trong một nước dân chủ, có hiến pháp có quốc hội, người công dân khi tranh đấu cho lập trường chính trị hay cho quyền lợi chính đáng, phải tự khép mình trong khuôn khổ pháp lý và đấu tranh trong vòng hợp pháp.

Tôn trọng sinh mạng, tự do và tài sản

Mạng sống con người thuộc quyền tạo hóa không ai được cho mình quyền sinh sát. Con người dầu lớn bé, dầu mới tượng thai, dầu tàn tật, cũng là người, không ai có quyền sát hại. Thời chiến hay thời bình, người ở vùng này hay vùng khác, giá trị sinh mạng cũng như nhau và phải được kính trọng như nhau. Giết hại kẻ vô tội, kẻ không khí giới là tàn ác dã man, phi nhân, phi luân. Những cuộc tra tấn, những cực hình, những áp bức đe dọa, những giam giữ trái phép, cưỡng bức làm nô lệ, bắt cóc hay buôn bán phụ nữ trẻ con, là những hành vi tàn nhẫn độc ác, phản ngược phẩm giá con người (10).

Tài sản do tư nhân thủ đắc hợp pháp, thuộc quyền sở hữu của hữu chủ, không ai được cướp đoạt trái ý sở hữu chủ, vì quyền tư hữu do luật thiên nhiên ấn định để bảo đảm tự do cá nhân, sinh hoạt gia đình và tương lai con cái.

Quyền lực Quốc gia chẳng những có phận sự bảo vệ tài sản nhân dân, cũng còn có phận sự hữu sản hóa người vô sản bằng những phương pháp thích ứng và công bằng.

Tôn trọng sự hòa hợp dân tộc

Dân tộc ta do nhiều nguồn gốc, văn hóa, thành phần cấu tạo nên. Nhưng không vì đó gây thành nguyên nhân chia rẽ, trái lại phải là yếu tố bổ sung cho nguồn sinh lực thêm phong phú hơn. Người Việt gốc Miên, gốc Chàm, gốc Hoa, Kinh hay Thượng đều là công dân Việt Nam. Người Phật giáo, Cao đài, Hòa hảo, Tin lành, Công giáo... là công dân Việt Nam. Mỗi công dân đều phải được hưởng quyền lợi và thi hành nghĩa vụ như nhau theo hiến pháp và luật pháp ấn định. Mặc dầu khác nhau về tín ngưỡng, sắc tộc, nhưng cùng là công dân trong một nước, có những mối tương quan thiêng liêng ràng buộc với nhau, tất cả có phận sự cố gắng xây dựng tổ quốc, kiến thiết nước nhà trong tình đoàn kết và hòa hợp. Đất nước này không phải là của riêng thành phần nào; song là của chung dân tộc. Trên bình diện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, hãy đối thoại với nhau theo cương vị công dân, như vậy chúng ta sẽ dễ thông cảm với nhau hơn.

Tình đoàn kết thông cảm ấy đã được biểu lộ cách hùng hồn tốt đẹp trong những biến cố đau thương từ Mậu Thân đến nay.

Anh Chị em thân mến,

Chúng ta dâng lời cảm tạ Đức Thánh Cha Phaolô VI, Vị Giáo hoàng của Hòa bình, đã không quản mọi hy sinh để vãn hồi hòa bình chân chính cho Việt Nam. Chúng ta hãy luôn luôn trung thành, tôn kính, vâng phục, và hiệp nhất với Đức Thánh Cha.

Chúng tôi ghi ơn và ca ngợi tất cả các tổ chức, các đoàn thể đã sát cánh cùng nhau cứu trợ nạn nhân chiến cuộc, không phân biệt tín ngưỡng, sắc tộc. Chớ gì tình đoàn kết

thiết tha giữa các công dân lúc gian khổ, sẽ luôn luôn tồn tại trong buổi thái bình và chúng ta đừng để ai vì tham vọng bè phái, vì tư lợi cá nhân, làm sứt mẻ tình đoàn kết thiêng liêng ấy.

Chúng tôi thành khẩn kêu gọi các người thiện chí đem hết khả năng để xây dựng lại quê hương, hàn gắn vết thương dân tộc.

Trong thời gian vận mệnh đất nước đang được quyết định, chúng ta hãy nguyện xin Thiên Chúa cho các nhà hữu trách được sáng suốt và toàn dân được can đảm vượt các khó khăn trở ngại để hòa bình chân chính và trường cửu chóng trở về với xớ sở thân yêu.

Chúng tôi yêu cầu Quí Cha, các dòng tu nam nữ và anh chị em giáo hữu; từ nay cho đến khi có hòa bình, hằng ngày sốt sắng nguyện xin Thiên Chúa vì công nghiệp Mẹ Maria, Nữ vương Hòa bình, và các Thánh tử đạo Việt Nam ban cho quê hương yêu quí chúng ta được bằng an và thịnh vượng. (Sacerdos số 85-86, 01-02-1969, trang 20-26).

Làm tại Sàigon ngày 5-1-1969

Hội Đồng Giám mục Việt Nam

(1) Diễn văn Đức Thánh Cha Phaolô VI, B.C.M. trang 708.

(2) Hiến chế Vui mừng và Hy vọng, số 16.

(3) Hiến chế Vui mừng và Hy vọng, số 51.

(4) Xem Sáng Thế ký.

(5) Hiến chế Vui mừng và Hy vọng, số 34.

(6) Hiến chế Vui mừng và Hy vọng, số 67.

(7) Hiến chế Vui mừng và Hy vọng, số 67.

(8) Sắc lệnh Phát triển các dân tộc, số 34.

(9) Sắc lệnh Phát triển các dân tộc, số 55.

(10) Hiến chế Vui mừng và Hy vọng, số 27.