Thư Chung
Các Đức Giám Mục Việt Nam
(1952)

Các anh em thân mến,

Chúng tôi, các Giám Mục Việt Nam, mà sự lo nghĩ hằng ngày, cũng như Thánh Paulo thủa xưa, là ân cần săn sóc các Giáo hội, chúng tôi gửi thư này cho các con cái yêu dấu của chúng tôi trong Chúa Khitô, là các Giáo hữu các Địa phận chúng tôi, và gửi phép lành Ṭa Thánh.

Mặc dầu, đồng thời chúng tôi cũng thân mến tưởng niệm đến các anh em ngoại giáo v́ những anh em ấy cũng được dự định để nên chi thể của một thân thể, và hưởng dụng những ơn lành mà Thiên Chúa là Đấng Hóa Công vũ trụ và là Cha chung loài người muốn phân phát do Chúa Khitô.

Chúng tôi mượn thư này ngỏ lời cùng những anh em đang chịu đau khổ, cùng những anh em v́ nỗi chiến tranh đă bị thương tổn trong thân thể và tâm hồn, cũng những anh em tị nạn đă mất hết nơi ăn chốn ở, cùng những anh em mà gia cư và tiền lương không cho phép sống một đời sống cá nhân và gia đ́nh b́nh thường, cùng các anh em muốn một nước Việt Nam ḥa b́nh, được kính nể và thịnh


vượng mà bây giờ các anh em phải chịu đau khổ trong tâm khảm v́ t́nh thế hiện tại, sau hết, cùng các anh em là những bậc trí thức mà trong t́nh trạng hỗn độn hiện thời của những tư tưởng và sự vật, đang áy náy t́m Đường đi, Chân lư và Sự sống.

Với những vết thương này, chúng tôi muốn xoa dịu một phần nào bằng sự biểu dương mối t́nh thân ái sâu xa, và bằng sự nhắc lại đây những chân lư vạch rơ con đường tiến đến một vận mạnh tốt hơn.

Đức Thánh Cha đương kim trong vô tuyến thông điệp lễ Sinh Nhật năm 1942 có phán: "Hội Thánh sẽ từ chối ḿnh và thôi làm người mẹ, nếu giả điếc làm ngơ không nghe những tiếng kêu van khổ năo mà các con cái ḿnh thuộc về hết các tầng lớp nhân loại đang làm vang lên tai ḿnh. Hội Thánh không có ư theo bè bênh một thể thức nọ hay một thể thức kia riêng biệt và cụ thể mà những dân tộc hay quốc gia áp dụng để giải quyết những vấn đề vĩ đại về sự tổ chức nội bộ cũng như việc cộng tác quốc tế, bao lâu những sự giải quyết này trọng kính Lề luật Chúa. Song đàng khác v́ là giềng cột và là nền tảng sự thật cùng là Đấng ǵn giữ trật tự tự nhiên và siêu nhiên do Thánh ư Chúa, và được Đấng Khitô ủy nhiệm, Hội Thánh không thể từ bỏ việc công bố cho các con cái ḿnh và trước mặt toàn thể thế giới biết những qui tắc bất khả xâm phạm mà sự giữ những qui tắc ấy sau cùng hệ tại đến sự vững chắc của nền trật tự mới quốc gia hay quốc tế mà các dân nhiệt liệt mong mỏi kêu cầu".

V́ Đức Thánh Cha đă vạch rơ những qui tắc bất khả xâm phạm này một cách tinh tường tế nhị trong nhiều bức thư tín và Thông điệp, nên chúng tôi thiết tưởng không ǵ hơn là phỏng theo giáo huấn của Ngài và luôn luôn mượn những nhời của Ngài để diễn giải đây cho các anh em một vài nguyên tắc hiện thời rất quan hệ với nước nhà.

sứ mệnh chúa khitô

Ngay từ đời xưa các đấng hiền nhân đă như cảm thấy: người bốn phương sinh ra để cùng sống trong t́nh huynh đệ cộng hữu (Tứ hải nội giai huynh đệ). Và sự bang giao hiện thời chứng tỏ cần phải tổ chức mối t́nh huynh đệ cộng hữu này.

Song, lẽ nào nói về t́nh huynh đệ được, khi mà người ta chưa nh́n nhận Phụ quyền, là căn nguyên của t́nh huynh đệ? Nhân loại chỉ trở thành anh em khi nào họ thực t́nh âu yếm một Cha chung, mà chúng ta người giáo hữu gọi là Thiên Chúa. Đối với Đấng Thiên Chúa ấy mặc dầu những người không cùng tin tưởng như ta, song khi mắc sự khốn khó thường kêu Trời, tỏ ḷng tin cậy Trời che chở th́ những người ấy chả ám chỉ nghĩ đến Thiên Chúa là Cha Chung nhân loại đấy ư? Nhiều cách nói thông dụng mọi người thường dùng như vậy, chứng tỏ sự xác thực của ḷng tin cậy này.

Khi mọi người đều nhận biết quyền bính Cha Chung này, th́ đại gia đ́nh nhân loại mới có thể trông đợi ḥa b́nh và hạnh phúc: Cha rất nhân từ này đă nói với chúng ta, bởi Con Người là Đức Chúa Jêsu Khitô Người đă đặt làm đầu cả nhân loại theo như lời Thánh Phaolô đă dậy rằng: "Xưa Đức Chúa Trời đă dùng các đấng Tiên tri nói cùng tổ phụ chúng ta nhiều lần nhiều cách đến nay Người dùng Con Người mà phán dậy chúng ta. Người đă đặt Con Người làm vị Thừa Kế mọi sự và do Con Người mà Người đă dựng nên thế gian" (Hebr. 1, 1-2).

Người ta nói về những nhà hiền triết thủa xưa thường hay hướng về Trời để suy cho biết những mệnh lệnh rơ rệt của Trời mà tuân cứ (Cổ thi Thiên chi minh mệnh). Thời nay biết bao anh em ngoại giáo mà ḷng ngay thẳng đă chẳng


dọn tâm hồn anh em để thụ lĩnh thiên tín trên Trời do Chúa Khitô đem xuống đấy ư?

Thánh Phaolô chép: "Chúa Khitô là đầu của nhiệm thể Giáo hội, Người là căn nguyên là Đấng sinh ra trước hết mọi người để trong mọi sự Người đều đứng đầu. V́ Đức Chúa Trời đă muốn toàn ân đầy đủ trong Người, và Người đă muốn dùng Người mà làm cho mọi sự ḥa thuận với ḿnh, những sự ở dưới đất cũng như ở trên Trời; sự ḥa thuận ấy do máu Người đă đổ trên thập giá cấu tạo nên" (Col. 1, 18-26).

Cũng vị Tông đồ ấy nói cùng Giáo hữu thành Corintho rằng: "Theo ơn Chúa đă ban cho tôi, tôi như một người kiến trúc sư khôn ngoan đă đặt chân móng mà người khác xây lên trên. Tuy nhiên ai xây hăy ư tứ xem ḿnh xây ǵ trên đó? V́ ngoài nền đă đặt tức là Chúa Giêsu Khitô th́ không ai có thể đặt nền móng khác" (I Corint. III, 10-11).

Đó chẳng phải là giáo huấn của Đức Thánh Cha Pio thứ XII trong thông điệp bất hủ Summi Pontificatus đấy ư? "Sự tái hóa nhân loại, Đức Giáo Hoàng phán, nếu muốn có hiệu quả trước hết phải chuyên chú về đàng tinh thần và tôn giáo: bởi đấy phải khởi điểm từ Chúa Khitô như nền tảng cần thiết và thực hiện bằng chân lư cùng hoàn thành bằng đức bác ái".

Những bản văn này rơ ràng khiến không c̣n ai hiểu nhầm hay cắt nghĩa sai. Chúng tôi có ư nói về nền tảng, về nguyên tắc. Không nên lẫn sự phát biểu nguyên tắc với sự thực hiện cụ thể thuộc về phạm vi các nhà chuyên môn và đ̣i hỏi thiện chí của mọi người. Chúa Khitô không bao giờ muốn đề nghị sự giải quyết những vấn đề thuần túy thuộc về thế quyền. C̣n Giáo hội vốn khích lệ sự sáng kiến của công dân đối với nhiệm vụ đă ủy thác cho ḿnh trong lănh vực này.

Phàm kế hoạch vĩ đại để cứu văn xă hội cần phải lấy ư niệm con người làm khởi điểm và phỏng theo nhân bản. V́ lẽ ấy hiện thời ta thấy những nhà thủ lĩnh quốc dân hay lănh tụ quần chúng cùng với hành động chính trị, xă hội, lại hoạt động tuyên truyền để truyền bá một thứ Triết lư về con người hay xă hội. Đồng thời họ hoạt động để sửa soạn nhân tâm, gây nên phong trào dư luận dự bị để việc chinh phục nhân tâm được dễ dàng.

Song phải biết thể thức nhân bản nào sẽ phát huy và chi phối những sự cải cách cần thiết cho xă hội, và riêng đối với xă hội Việt Nam. Trong việc cải cách ấy người ta có bắt chúng ta theo một quan niệm hẹp ḥi về nhân bản, chỉ nhận một vài yếu tố của con người mà bỏ lảng chân giá trị căn bản của nhân cách đến nỗi con người chỉ c̣n là một tế bào trong cơ thể xă hội mà không nhận biết giá phẩm cao siêu của những khuynh hướng thiêng liêng của chúng ta?

Đối với những câu hỏi này lời thưa phủ quyết là sự dĩ nhiên nếu sự giải quyết phạm đến giá phẩm của nhân loại, quan niệm nhân sinh của đạo Công Giáo không bao giờ miệt thị một giá trị nào chính đáng của con người, và hằng duy tŕ trật tự cần thiết cho những giá trị này. Chỉ có quan niệm về loài người theo như tinh thần đạo Công Giáo mới có thể dùng làm nguyên tắc cho việc tái tạo xă hội.

Không phải riêng những người Công Giáo, mà là cả nhân loại bởi sự cảm nhiễm đạo Công Giáo và do thế lực bành trướng văn minh Công Giáo mà được Chúa Khitô dạy cho biết con người đích thực là ǵ, và số mệnh con người là ǵ trong đoàn thể và trong sự huynh đệ cộng hữu của nhân loại. Song than ơi! Những điều chính yếu ấy, thiên hạ thường hay quên.

Chúng tôi, các Giám Mục Việt Nam đă được Chúa Khitô phó thác nhiệm vụ tông đồ truyền giáo tại Việt Nam này,


chúng tôi không thể làm cách nào khác hơn để h́nh dung công việc cải tạo thiêng liêng này cho bằng nhắc lại huấn lệnh của Đức Giáo Hoàng đương kim rằng: "Hoàn thành việc tái tạo, áp dụng những phương tiện hợp với sự thay đổi những điều kiện của thời gian và nhu cầu mới của nhân loại, đó là nhiệm vụ chính của người làm mẹ của Hội Thánh. Rao giảng Phúc âm như Đấng Thiên Chúa sáng lập đă ủy thác cho, dạy dỗ đạo lư công bằng bác ái của Người, đó là công rất trọng đại và rất ích lợi cho sự ḥa b́nh" (Summi Pontificatus).

Vả lại, chúng tôi tuyên bố rằng: nếu ai không được chúng tôi ủy nhiệm, th́ không có thể chiếm đoạt lấy cho ḿnh nhiệm vụ giáo hóa và hướng dẫn trong phạm vi Đức tin và Luân lư.

Các anh em thân mến, để kết thúc chương này, chúng tôi công bố rằng: Không có Chúa Khitô th́ sự giải quyết thuần túy chính trị hay xă hội những vấn đề hiện tại đều là thất bại. Cho nên ai nấy hăy tự xét và xem, hoặc trong đời sống thực tế ḿnh đă quên hay từ bỏ địa vị Chúa Khitô và đạo lư Người trên đất Việt Nam phải kiến thiết lại, hoặc tầng lớp xă hội ḿnh lệ thuộc, hoặc chính đảng ḿnh tin cậy có nhận biết, và thực hành đạo lư Chúa Khitô không? Lẽ nào cải tạo được toàn thể, nếu chúng ta không có thể hoặc không muốn cải tạo chính ḿnh chúng ta, và những sự liên can đến chúng ta hơn hết.

đạo công giáo và văn minh Việt Nam

Chúng tôi muốn hết thảy các anh em và nhất là những người đang giữa lúc hỗn độn hiện thời này, phân vân muốn t́m một điểm tựa vào sự thực: là nhận những giải quyết theo như đạo Công giáo, và dù gia nhập Giáo hội Công giáo cũng không phải là băi bỏ nền văn minh cổ truyền của nước nhà. Sự giáo huấn của Công giáo rơ rệt lắm về điểm


này: "Hội Thánh Chúa Chúa Khitô không thể nghĩ đến việc chỉ trích hay miệt thị những tính cách riêng biệt mà từng dân tộc với ḷng sùng kính ham chuộng và sự hănh diện sáng suốt bảo tồn và coi như một di sản quí hóa".

Những khuynh hướng, những sự lo lắng chuyên chú về việc phát triển một cách khôn ngoan điều ḥa, những lực lượng và xu hướng riêng đă ăn rễ xâu trong tâm khảm từng dân tộc, miễn là không phản đối với nhiệm vụ buộc nhân loại phải coi ḿnh cùng một nguồn gốc, và cùng một số phận chung, th́ Giáo hội vui ḷng hoan nghênh.

Những người vào Hội Thánh, đều phải biết rằng: "không phân biệt chủng tộc ngôn ngữ, ai ai cũng có b́nh quyền làm con trong nhà Chúa là nơi lề luật và sự bằng yên của Chúa ngự trị".

"Không nên sợ rằng: ư thức t́nh huynh đệ cộng hữu phổ thông do đạo Công giáo dậy, và ḷng đạo nghĩa bởi đấy gây nên nghịch với t́nh yêu, mà ai nấy phải có đối với những cựu truyền, và danh vọng quê hương của ḿnh. Ḷng đạo nghĩa ấy cũng không ngăn trở việc cổ vơ sự phồn thịnh và ích lợi chính đáng của quê hương. Đạo Công giáo lại dậy trong việc thực hiện đức bác ái có một trật tự do Thiên Chúa đă lập; theo trật tự ấy phải yêu mến một cách nồng nhiệt và làm sự lành nhiều hơn cho những người mà ḿnh có liên lạc riêng biệt. Chính Chúa Cứu Thế đă làm gương về t́nh yêu riêng biệt này đối với xứ sở và quê hương của Người" (Summi Pontificatus).

Riêng đối với nước Việt Nam của chúng ta, Hội Thánh Công giáo không có thể, và cũng không muốn phủ quyết một yếu tố nào thực thụ xứng hợp với nhân đạo của nền văn minh Việt Nam. Những giá trị luân lư và dĩ văng của nước nhà giối dể, và hiện thời những nguyện vọng chính đáng tiến hóa cải tân đang làm thành một tài liệu phong


phú mà cuộc đời ân nghĩa theo tinh thần đạo Công giáo sẵn sàng dùng lấy để làm cho tiến triển đầy đủ và thanh trừ những khuyết điểm.

Trong phạm vi bức thư này, chúng tôi không có thể giải bày hết cả những yếu tố văn minh nước nhà, tỏ ra sự gặp gỡ phong phú, và trinh khiết nền văn minh nước nhà với Đạo Công giáo. Song có điều không chối căi được, là từng bao thế kỷ, một trong các nền tảng vững chắc của xă hội Việt Nam là chữ hiếu đễ trong gia đ́nh đă là như một sự biểu dương rất đáng chú ư của tinh thần gia đ́nh.

Theo lư tưởng này, chữ hiếu đễ chỉ định những nghĩa vụ rơ ràng liên quan giữa cha con, anh em. Nó lại c̣n gây nên mối liên lạc ngoài xă hội làm cho nghĩa vụ xă hội phân định theo nghĩa vụ của gia đ́nh, và sự làm chu đáo nghĩa vụ cha con dọn đường để làm hoàn tất nghĩa vụ của một người dân. T́nh gia đ́nh này ăn rễ xâu trong nền văn minh Việt Nam đă là một sự thực, hợp với nhân tính có giá trị ưu tiên. Theo luật tự nhiên, nào gia đ́nh chẳng phải là nền tảng đầu tiên của xă hội và là trường huấn luyện con người xă hội đấy ư? Ấy thế, một sự so sánh đầu tiên luân lư Công giáo và luân lư cổ truyền Việt Nam chứng tỏ những điểm liên lạc với nhau.

Nhưng ơn thánh Chúa c̣n đem lại cho lư tưởng cao thượng t́nh hiếu đễ sự hoàn hảo vĩ đại bằng sự mở rộng phạm vi và tăng hảo tinh thần. Xét về phương diện tự nhiên, lư tưởng hiếu đễ này chỉ đem lại những ánh sáng chưa được rơ ràng về ư nghĩa cộng đồng của nhân loại, chân trời của nó hăy c̣n thu hẹp vào đoàn thể gia đ́nh, làng mạc, quốc gia và họa huần mới vượt ra khỏi phạm vi ấy, để tới đến cơi t́nh huynh đệ cộng hữu phổ thông. Song đạo Công giáo nâng cao tŕnh độ sự vật, đặt mọi sự trên kế hoạch ơn thánh, mở cho lư tưởng hiếu đễ những viễn tượng


vĩ đại: lư thuyết nhiệm thể, tỏ cho chúng ta biết mọi người đă được kêu gọi để kết hợp với Con Đấng Thiên Chúa, và nên anh em với nhau trong sự kết hợp với Chúa Khitô, liên liên tấn tới trong t́nh yêu.

Ta hăy nghe thánh Phaolô: "Thật sự anh em đă không chịu lấy tinh thần nô lệ để c̣n sợ hăi. Trái lại anh em đă chịu lấy tinh thần nghĩa tử khiến chúng ta kêu lên rằng: Cha! Chính Chúa Thánh Thần cũng chứng kiến cho ta rằng; ta là con cái của Chúa. Vậy nếu ta là con cái, th́ ta cũng là người thừa kế, thừa kế của Chúa, và đồng thời thừa kế với Đấng Khitô" (Rom. VIII, 15-17). "Ấy bởi Người mà toàn thân thể có hệ thống, hợp nhất với các chi thể giúp đỡ nhau, và phần nào cũng tùy sự khả năng hoạt động của ḿnh mà lớn lên, và hoàn thành trong đức bác ái" (Eph. IV, 16).

Sự kết hợp mật thiết với Chúa Khitô, và trong Chúa Khitô gây nên mối t́nh huynh đệ thiêng liêng giữa loài người. T́nh huynh đệ ấy không có phá hủy tôn ty đẳng cấp xă hội, lại c̣n làm cho thấm nhuần một tinh thần mới, đó là sự kính nể ai ai cũng phải có đối với nhân vị, và ḷng nhiệt thành mưu ích chung, mà giai cấp nào trong xă hội cũng phải lưu tâm đến, thí dụ: con phải trọng kính và vâng nhời cha, song người cha cũng phải nhớ sự giáo dục ḿnh thi thố hoàn toàn để mưu ích cho người con, cũng là một nhân vị, chung quy cũng đáng tôn trọng như ḿnh là người cha, và ḿnh phải lấy ḷng độ lượng hết sức giúp đỡ sự phát triển chu đáo những khả năng vật chất và tinh thần của người con. Những mối liên lạc xă hội khác, cũng được thay h́nh đổi rạng thêm xinh, nhờ bởi mối t́nh huynh đệ trong Chúa Khitô như vậy.

Các anh em thân mến, các anh em thấy tỏ: t́nh hiếu thảo cao thượng này rất quí trọng trong nền văn minh Việt Nam chẳng những không bị cản trở, mà lại c̣n được nâng


cao, và làm cho hoàn hảo trong lư thuyết nhiệm thể của Chúa Khitô.

t́nh huynh đệ phổ ái

Quan niệm nhân loại như một đại gia đ́nh, mà Thiên Chúa là Cha, và Đấng Khitô là gia chủ không có nghịch với quyền lợi quốc gia nào cả. Trái lại nó c̣n là nền tảng luật lệ quốc tế mà các dân tộc phải quyết nhận, nếu không, sẽ đưa thế giới vào ṿng chiến tranh khốc liệt.

Nhiều lần Đức Thánh Cha Pio thứ XII đă giải bày sự thực này, và do đấy kết luận nhiều điều quan hệ cho các nước.

Đức Thánh Cha phán rằng: "Loài người mặc dầu theo trật tự tự nhiên Thiên Chúa đă lập có chia ra từng đoàn thể xă hội, quốc dân, quốc gia biệt lập về cách tổ chức và hành chính nội bộ, song rất đoàn kết, bởi dây liên lạc luân lư và pháp luật thành một đại đoàn thể cộng đồng có luật chung riêng chỉ định bảo vệ sự hợp nhất và phát triển sự thịnh đạt để ḥng sinh ích chung cho dân tộc" (Summi Pontificatus).

"Để cho có sự tiếp súc điều ḥa vĩnh viễn, và sự giao hảo giữa các dân tộc thêm phần ích lợi, th́ các dân cần phải nhận biết và tuân phục những nguyên tắc tự nhiên của luật quốc tế. Những nguyên tắc này đ̣i hỏi sự kính trọng quyền lợi mỗi dân tộc đối với sự độc lập, đời sống quốc gia, và khả năng tiến hóa trên đường văn minh" (Summi Pontificatus).

"Trong lănh vực của một sự tổ chức mới xây dựng trên nền móng nguyên tắc luân lư không có chỗ cho sự phạm đến tự do, nguyên tuyền và an ninh của các nước khác, mặc dầu diện tích và khả năng bảo vệ thế nào mặc ḷng. Nếu bất đắc dĩ các cường quốc phải vạch sẵn con đường, để lập thành những đoàn thể kinh tế với nhau và với những tiểu nhược


quốc, song người ta không có thể chối được rằng, trong phạm vi ích lợi chung cũng như trong khu vực chính trị, các tiểu nhược quốc cũng như các cường quốc có quyền được kính nể trong sự tự do của ḿnh và trong khi các nước tranh chấp nhau, được quyền bảo thủ một cách có hiệu quả thái độ trung lập theo như luật tự nhiên và luật quốc tế; lại được bênh đỡ sự tiến triển kinh tế của ḿnh, v́ chỉ có lối ấy họ mới đạt được một cách đầy đủ công ích tức là sự thảnh thơi vật chất và tinh thần của dân tộc" (Vô tuyến truyền thanh lễ Sinh Nhật năm 1941). Sau hết, chúng tôi xin thêm điều này, là sự các dân tộc phải kính nể nhau và mối t́nh huynh đệ phổ ái đă xui khiến nên cái lư thuyết đang diễn giải đây, Giáo hội không bao giờ cho phép chúng ta quên, dù mà khi được bang giao quốc tế trở nên gay go đến nỗi gây nên cái họa binh đao, th́ bấy giờ chúng ta vốn c̣n là anh em một nhà con một cha chung, như thế chẳng những chúng ta phải tránh những tung hoành không hợp với cái đặc ơn cao quí ấy, thí dụ như những hành động có tính cách khinh bỉ phẩm giá, sự tự do, và đời sống con người và tất cả những sự áp dụng bất chính những phương tiện phá hoại, mà lại c̣n phải yêu kẻ thù địch ta như Chúa đă truyền cho ta rằng: "Phô bay đă biết người xưa bảo rằng: mày hăy yêu người thân cận và ghét kẻ thù; song Ta bảo phô bay: Hăy yêu kẻ thù bay, hăy làm sự lành cho những kẻ ghét bay, hăy cầu nguyện cho những kẻ làm khốn bay. Như thế bay sẽ nên con cái Cha bay ở trên trời" (Matt. V, 43-45).

Những lời chúng tôi vừa trưng ra, chứng tỏ sự thừa nhận và làm cho các dân tộc cùng những nhà chấp chính thừa nhận những nguyên tắc Công giáo thật là phương pháp tốt nhất, để duy tŕ chẳng những sự ḥa b́nh thế giới, mà lại c̣n bảo đảm sự tự do riêng từng dân tộc.

vấn đề công dân và xă hội

Do quan niệm xă hội loài người coi như một gia đ́nh lớn lao, phát sinh ra, đừng kể những nghĩa vụ quốc tế các dân tộc đối với nhau, lại c̣n nghĩa vụ xă hội giữa trong chính phủ từng nước một, và người công dân mà chính phủ phải săn sóc và trong những tầng lớp của xă hội.

Điều không bao giờ nên quên, là xă hội dù thế nào mặc ḷng cũng phải kính nể nhân vị. Người công dân phải tùng phục những luật lệ do chính quyền đă ra, và đôi khi phải hi sinh v́ ích chung. Song nhân vị hằng phải được kính nể trong sự quí trọng nhất của ḿnh là linh hồn, và đó là lẽ v́ sao những nước độc tài chẳng hạn không thể ứng hợp với những sự đ̣i hỏi của đạo Công giáo.

Đức Thánh Cha Pio thứ XII đă làm cho ta chú ư bằng những nhời sáng sủa sau đây: "Chủ quyền phần đời do Đấng Tạo Hóa đă muốn để chi phối cuộc đời xă hội theo như chỉ định một trật tự bất di bất dịch trong những nguyên tắc phổ thông, khiến cho nhân vị trong trật tự thế tục được dễ dàng đạt tới sự toàn thiện thể chất, tinh thần và luân lư để do đấy được giúp đỡ để đạt tới mục đích siêu nhiên. V́ lẽ ấy ân tứ cao thượng và nhiệm vụ trọng đại của quốc gia là kiểm điểm, hỗ trợ, và qui định những hành động riêng tư và cá nhân trong đời sống quốc gia để làm cho những hành động ấy qui hướng về ích chung".

Đức Thánh Cha lại thêm trong một vô tuyến thông điệp lễ Sinh Nhật rằng: "Chỉ có một sự nh́n nhận rơ ràng những ư cùng Thiên Chúa đă chỉ cho xă hội loài người, cùng với sự hiểu biết sâu xa những nhiệm vụ cao cả của sự hành động xă hội, mới có thể làm cho những nhà chấp chính làm đầy đủ bổn phận ḿnh trong phạm vi hiến pháp, tư pháp, hành chính với lương tâm hiểu biết trách nhiệm của ḿnh, với tính cách khách quan, vô tư, trung thành, đại độ, thanh liêm là


những tính đức nếu không có, th́ một chính phủ dân chủ khó mà được đa số ưu tư của quần chúng kính phục, tin cậy và quyến luyến" (Sinh Nhật năm 1941).

Vậy mỗi người trong chúng ta, tùy theo địa vị ḿnh đang có quyền bính, hăy xét ḿnh cẩn thận: xem ḿnh có dùng quyền thế hay địa vị để làm ích cho công dân và xă hội như nhời Chúa Khitô đă dậy: "Người có quyền truyền, phải coi ḿnh như kẻ giúp". Nếu thế giới đời ta mất sự quân b́nh, th́ chính là v́ người ta muốn bác bỏ nền luân lư và những nguyên tắc công bằng và bác ái, là nền móng tất cả mọi xă hội và là tảng đá chống đỡ sự giao thiệp giữa loài người, v́ thế người ta không ngạc nhiên khi thấy những xă hội ấy xụp đổ.

Thuốc chữa những bệnh xă hội đời ta đối với Hội Thánh cũng như Chúa Khitô là sự cải cách xă hội, sự cải cách ấy bao giờ cũng tôn trọng trật tự, lấy đức Bác ái làm nền, và cũng không quên công lư nghiêm nhặt. Một kư giả đă viết rất đúng rằng: "Sự giải quyết những vấn đề xă hội đầu tiên là ở trong sự yêu mến đối với nhân vị, do đó phát sinh ra ḷng yêu mến nhiệt nồng công lư".

Giáo hội có thiên chức bênh vực quyền lợi của hết mọi người, và cũng nhắc lại cho mọi người biết nghĩa vụ của ḿnh. Nhưng nhất là đối với những lớp người hèn yếu bần cùng Hội Thánh tỏ ra mối t́nh người mẹ cách riêng và thúc giục những nhà cầm quyền để ư đến lớp lao công xă hội này cách riêng bằng sự ban bố những luật lệ công bằng cho hết thảy, song riêng đối với lớp hèn yếu th́ càng phải có hiệu quả hơn: v́ chưng lớp người giầu không cần phải có luật lệ che chở cho bằng lớp người nghèo, v́ họ đă có của cải làm như thành tŕ che đỡ. Hội Thánh hằng cổ vũ sự băi bỏ giai cấp vô sản và liên liên thúc giục đ̣i hỏi xă hội tổ chức cách nào để thôi diễn cái cảnh trái ngược là một bên có một


nhóm cự phú, c̣n bên kia có muôn vàn những người nghèo khổ. Hội Thánh muốn cho lớp thợ thuyền và lao động được hưởng dụng một cách đầy đủ những của cải mà Đấng Tạo hóa đă ban cho nhân loại một cách quảng đại chừng ấy.

Không ai mà không biết rằng đời ta bây giờ yếu điểm căn bản và trung tâm của vấn đề xă hội là vấn đề tư bản và lao động. Chúng tôi không có thể giải thích vấn đề này một cách tỉ mỉ trong bức thư nhỏ mọn này. Tuy nhiên, chúng tôi muốn anh em chú ư đến những điểm sau đây.

Hội Thánh dậy rằng: Tư sản là một thực quyền phát nguyên từ nhân vị muốn phá tư sản tức là đồng thời muốn hủy hoại trật tự trong xă hội.

Người ta có quyền được làm chủ và hưởng dụng những của cải bề ngoài cách đầy đủ vừa phải để sống một cách xứng với nhân phẩm và làm cho cuộc đời ḿnh và gia đ́nh ḿnh được điều ḥa tiến triển, đó là luật tự nhiên.

Nhưng trái với tư bản quá khích, Hội Thánh dậy rằng: quyền tư sản này không phải là vô hạn và bên cạnh phương diện cá nhân lại c̣n có phương diện xă hội. Nếu chủ của được quyền tự do xử dụng của cải ḿnh, sở dĩ là v́ khi cung cấp những sự nhu cầu của ḿnh, th́ đồng thời cũng giúp vào công ích cách này, cách khác. Không bao giờ nên quên rằng: những của cải đời này mục đích là để giúp vào công ích của quần chúng.

Vậy quyền bính phần đời có nhiệm vụ bảo tồn và duy tŕ định hướng này mặc dầu có những kỳ vọng cá nhân ích kỷ liên liên muốn làm cho sự xử dụng của cải sai lạc mục đích thiên định của nó.

Những của cải trên mặt đất này phải chia ra từng tư sản hoặc ít hoặc nhiều; song khi phân chia làm vậy Đấng Hóa công không có làm cho ai mất quyền cần được sống một


cách xứng đáng. Đức Thánh Cha Pio XII phán rằng: "Hăy liệu để sự phân chia công bằng được thực hiện một cách có hiệu quả và vĩnh viễn, như thế người ta sẽ thấy một dân tộc, dù ít của cải trở nên khang cường về đàng kinh tế" (Bài giảng ngày lễ Đức Chúa Thánh Thần năm 1941).

Đức Công bằng nghiêm nhặt buộc chủ nhân phải kính nể những quyền lợi bất di bất dịch của người làm công, đó là quyền lợi sinh sống, khỏe mạnh, quyền lợi theo sự thong dong lương tâm và luân lư, quyền lợi được sống cuộc đời gia đ́nh ít là một cách tối thiểu.

Người chủ cũng buộc phải giả cho người làm công số lương cần cho được sống. Nếu có ít người được lương hơn kẻ khác v́ lẽ có tài cán hơn và làm việc siêng năng hơn, là sự xứng đáng, nhưng theo như giáo huấn trong hai Thông điệp Tân sự và Tứ Thập chu niên, th́ phải bảo đảm cho ai nấy sự cần thiết để cho ḿnh và gia đ́nh ḿnh được sống một cách xứng đáng và khỏi phải lo lắng sự không chắc ngày mai.

Trong Hiệp đồng lao động người thợ cho kẻ khác thuê sự hoạt động của ḿnh. Hiệp đồng ấy buộc người thợ phải trung thành toàn vẹn những nhời đă hứa cho hợp với đức Công bằng.

Một trong những phương thế do những bức Thông điệp kể trên đă đề xướng để đạt được sự quân b́nh mọi người đều ước ao, là tổ chức nghiệp đoàn, căn cứ không phải vào sự giai cấp tranh đấu, mà là xây móng trên nền tảng sự tổ chức nghề nghiệp v́ ích chung.

Một phương thế thứ hai là tổ chức công cuộc mà nhiều nơi gọi là sự bảo đảm xă hội.

Lại một phương thế tăng bảo hiệp đồng lao động nữa là quyền được tham dự phần nào vào quyền sở hữu những


phương tiện sản xuất, sự chỉ huy và lợi tức kỹ nghệ một cách hợp lư. Như thế sự cộng tác này sẽ có hiệu quả tốt đẹp là thắt chặt giây liên lạc và mối giao hảo giữa thợ và chủ.

Thêm vào căn cớ trong thời b́nh sinh ra sự bất đồng trong sự phân chia của cải, thời đời nay lúc loạn, lại có những sự bất đồng số phận. Không nói đến những bọn đầu cơ vô liêm sỉ, lợi dụng t́nh thế chiến tranh, người ta thấy có kẻ không bị thiệt hại v́ chiến tranh và trong các đô thị lớn, sự tập trung đời sống công nhiên và kinh tế đă mang lại một sự tăng thêm nguồn lợi. Đàng khác đồng thời nhiều người (trong số ấy có nhiều kẻ nhiều lần) đă mất hết phương thế sinh sống, nhà cửa, và của cải.

Khi chúng tôi tưởng đến cái cảnh đau thương những người lâm nạn này th́ chúng tôi không thể không nhớ đến những lời Đức Thánh Cha đương kim đă thổ lộ ra tự đáy ḷng người cha trong những cảnh ngộ tương đương bồi đại chiến vừa qua. "Lẽ nào có sự bằng yên, Đức Giáo Hoàng phán; đang khi có từng ấy người, từng trăm, từng ngh́n, từng vạn, thiếu cơm ăn việc làm: việc làm cho người công dân sinh sống một cách xứng đáng. Ai mà không thấy cảnh tượng ấy chỉ có công hiệu thực tế là gieo giắt một số đông quần chúng vào ṿng đau khổ và thất vọng trái ngược hẳn với sự sung túc quá độ của bọn người sống trong xa sỉ không giúp đỡ người cùng túng tí nào".

Đừng kể lời khuyên theo t́nh huynh đệ bác ái mà Chúa Khitô thường nhắc nhở, chúng tôi nhắc lại rằng: c̣n điều buộc, ngặt do đức Bác ái truyền (Điều buộc ấy có thể trong một vài cảnh ngộ buộc tội nặng) phải dùng một phần về của dư dật và cũng có khi phải dùng cả đến nguồn lợi thường thường để chi dụng cho xứng với giai cấp xă hội của ḿnh để giúp đỡ sự nhu cầu tối cần của những người cùng cực đang bị cơ cực triệt để.

cổ động ḥa b́nh bằng công giáo tiến hành

Các anh em thân mến, chúng tôi đă giải thích rằng: sự tổ chức xă hội của nội bộ một quốc gia và sự bang giao quốc tế cũng như đời sống cá nhân của từng người phải đặt nền móng trên đạo lư Chúa Khitô, như nền tảng cần thiết cho sự ḥa b́nh và hạnh phúc của nhân loại.

Các anh em thân mến, các anh em có thể dự phần lớn trong công việc thiết lập ḥa b́nh của Chúa Khitô bằng sự áp dụng đạo lư của Người, nếu các anh em ra sức cộng tác với Chúa chiên các anh em, để làm cho Chúa Khitô sống trong anh em và sống trong những người chung quanh anh em Giáo cũng như Lương nghĩa là nếu các anh em nên những vị tông đồ giáo dân thật.

Trong những điều kết luận, Hội nghị Tông đồ giáo dân họp tại Roma năm ngoái đă chỉ rơ nhiệm vụ của giáo dân bằng những lời sau đây: "Giáo dân trong Hội Thánh trung thành với ơn kêu gọi làm dân của Chúa, cộng tác với hàng Giáo phẩm giúp việc rỗi linh hồn và hành động để cổ động trên thế giới những điều kiện sinh sống thế tục ứng hợp làm cho dễ thực hiện thiên chức Tế dân độ thế của Giáo hội.

"Như thế thực hiện được ư định của Thiên Chúa sửa đổi lại mọi sự trong Đấng Khitô. Được hàng Giáo phẩm chỉ dẫn, việc tông đồ giáo dân nguyên do từ sự lệ thuộc nhiệm thể bởi phép Thánh tẩy mà phát khởi... và sự đ̣i hỏi hoạt động xă hội của nền Công giáo cũng từ đấy mà phát ra. Việc tông đồ ấy hệ tại người Giáo hữu biết và nhận đạo Công giáo chẳng những ở chỗ thực hành nghĩa vụ tôn giáo trong những trường hợp đă được chỉ định, mà lại c̣n theo ơn nghĩa Chúa Khitô để sống cuộc đời của Giáo hội trong mọi lúc và mọi việc của ḿnh.

Việc Tông đồ này trước hết là hướng dẫn người ta với tất cả sự kính nể sự tự do của họ, đến sự thật và t́nh yêu của Chúa Khitô. Việc Tông đồ ấy cũng c̣n bao hàm cả một sự giải sáng rực rỡ các nguyên tắc và tinh thần Phúc âm trên những quy chế và những tổ chức nhân loại thuộc trật tự trần tục. Trong phạm vi ấy giáo dân có một nhiệm vụ không thể thay thế được".

Vậy để các anh em thực hành nhiệm vụ Tông đồ của ḿnh một cách có hiệu quả, th́ chúng tôi nhiệt liệt khuyên giục các anh em hăy gia nhập các tổ chức Công giáo tiến hành của xứ hoặc địa phận anh em, v́ Công giáo tiến hành như anh em vừa nghe không phải là sự ǵ khác, chỉ là việc Tông đồ giáo dân cộng tác với Giáo phẩm và Giáo sĩ để làm cho thế giới được Khitô hóa.

Song các anh em đừng quên rằng: h́nh thức tối cao và rất hiệu nghiệm của việc tông đồ là lời cầu nguyện và gương sáng. Xét theo phương diện này th́ đă có một h́nh thức riêng về Công giáo tiến hành mà chúng tôi muốn giới thiệu với các anh em, đó là việc Tông đồ cầu nguyện. Việc Tông đồ rất dễ và rất có thế lực theo như nhời của Đức Giáo Hoàng Piô thứ XI. Đó là một hoạt động Tông đồ có thể thực hiện được khắp mọi nơi, mọi lúc, v́ nó vừa đơn giản vừa hiệu lực. Bởi vậy nguyện vọng tha thiết của chúng tôi là thấy việc Tông đồ cầu nguyện này được thiết lập trong hết các họ, các xứ đạo trên đất nước Việt Nam dưới sự che chở cách riêng của Đức Nữ Đồng Trinh Maria Mẹ Đức Chúa Giêsu và Mẹ loài người.

Nhưng đừng kể việc Tông đồ cầu nguyện, anh em c̣n phải thêm gương sáng việc làm, v́ điều mà thế gian cần thiết nhất đời ta bây giờ, là cuộc đời gương mẫu theo tinh thần đạo Công giáo. Điều làm cho thế gian chết, đó là sự thiếu đức Bác ái thật. Vậy nhiệm vụ người Giáo hữu là phải


chứng tỏ t́nh yêu đức Bác ái. Anh em không chống cự với vật nào hay người nào trái lẽ, anh em chỉ theo lư tưởng toàn thiện là mến Chúa trên hết mọi sự và yêu người ta như ḿnh để làm cho đạo lư Chúa Khitô toàn thắng. Vậy dù các anh em thuộc về giai cấp nào trong xă hội, th́ trong mọi trường hợp anh em hăy làm gương sáng một đời sống toàn thiện, một đức Bác ái thẳng thắn và xâu xa. Lấy sự lành mà thắng sự dữ đó là khẩu hiệu đáng được hoan nghênh bởi những ai muốn làm môn đệ Đấng đă phán rằng: "Chúng con hăy yêu nhau như Cha đă yêu chúng con".

Các anh em thân mến, chúng tôi đă tuân theo nghĩa vụ nói sự thực cùng anh em để các anh em nghe theo sự thực để sự thực soi sáng và chi phối đường lối anh em và cũng để sự thực cứu anh em cho khỏi các sự dữ mà các anh em đang chịu. Chính Chúa Giêsu đă phán rằng: "sự thật sẽ cứu chữa chúng con". Phải, chỉ có sự thật và duy có sự thật sẽ cứu chữa các anh em.

Vậy các anh em hăy nhận lấy sự thật với tất cả ḷng sốt sáng và đức Tin mănh liệt để thiết lập nước Chúa Khitô, là Bác ái nước Công lư của Chúa Giêsu Khitô v́ Thiên Chúa đă muốn toàn ân đầy đủ trong Người và Thiên Chúa đă muốn dùng Người mà làm cho mọi sự ḥa thuận với Ḿnh, những sự ở dưới đất cũng như những sự ở trên giời, sự ḥa thuận ấy do Máu Người đă đổ trên Thập giá cấu tạo nên (Col. I, 20).

Hà-nội Ngày, 5-10-1952

+ John Dooley, Khâm Sứ Ṭa Thánh tại Đông Dương.

+ Gioan Baotixita Chabalier, Giám Mục Nam Vang.

+ Phêrô Ngô Đ́nh Thục, Giám Mục Vĩnh Long.

+ Gioan Cassaigne (Sanh), Giám Mục Sài G̣n.

     + S. Ubierna Ninh, Giám Mục Thái B́nh.

+ Marcello Piquet (Lợi), Giám Mục Qui Nhơn.

+ Gioan Maria Mazé (Kim), Giám Mục Hưng Hóa.

+ Anselmo Tadeo Lê Hữu Từ, Giám Mục Phát Diệm.

+ Gioan Baotixita Urrutia (Thi), Giám Mục Huế.

+ Phêrô Maria Phạm Ngọc Chi, Giám Mục Bùi Chu.

+ Dominico Hoàng Văn Đoàn, Giám Mục Bắc Ninh.

+ Giuse Maria Trịnh Như Khuê, Giám Mục Hà Nội.

+ Paulo Seitz (Kim), Giám Mục Kon Tum.

R. P. Arnaud, Phủ Doăn Thakhetk.

R. P. Felice (Hiển), Nhiếp Chính Hải Pḥng.

     R. P. Brouillette, Cha Chính Vạn Tượng, Đại Diện Đức Giám Mục Loosdregt.